«Պետք է հեն­վենք ազ­գա­յին ար­ժեք­նե­րի վրա, մնա­ցած ամեն ինչ կգա ու կգնա, ոչ մի հետք չի թող­նի»

Դերասան, բեմադրիչ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Վիգեն Ստեփանյանի համար բոլորովին կարևոր չէ, թե ինչպես կկոչվեր կամ ինչպիսի տեսք կունենար մշակույթի խնդիրները համակարգող գերատեսչությունը։ 

«Կարևոր է, թե այն ինչ քայլեր կձեռնարկի, ինչ ծրագրեր կմշակի, ինչ ճանապարհ կգծի մշակույթը զարգացնելու համար։ Սա է խնդիր, թե չէ նախարարություն է, կոմիտե, թե վարչություն, էական չէ։ 

Բավականին երկար, կոպիտ ասած, «լուծում էինք» Նազենի Ղարիբյանի խնդիրները, քայլերը, որոնք մեզ զարմացնում էին։ Հիմա եկել է նոր մարդ, սպասենք, տեսնենք՝ նա ինչ կձեռնարկի, որ համապատասխան կարծիք հայտնենք։ 

Սակայն, ըստ իս, այստեղ մեկ խնդիր կա, ուրիշ խնդիրներ չկան։ 

Ցավոք սրտի, ով էլ գա նստի նման աթոռներին, գրեթե ոչինչ չի որոշում։ Որոշում է ուրիշ մարդ, իրենք միայն կատարող են։ 

Գուցե սխալվում եմ, բայց իմ տպավորությունն այդ է։ Կոնկրետ որոշումներն այդ մարդկանց ձեռքում չեն, որովհետև եթե այդ մարդիկ որոշեին, Հանրապետության հրապարակում չէր բեմադրվի պերֆորմանսը, 2 մլն 700 հազար դրամ չէր տրամադրվի նման երևույթի։ Թատրոնը ներսից գիտեմ, նման պար բեմադրելու համար բնավ այդքան գումար պետք չէ։ 

Եթե անպայման ուզում էին ֆուտուրիստական ինչ-որ քայլ անել, շատ ավելի փոքր ծախսերով կարելի էր դա իրականացնել։ Եթե պետք է ֆիլմ նկարեն, և հիմքում լիներ սեռի փոփոխությունը, ոչ թե մարդը, եթե գումարներ են տրամադրում արվեստին, ապա ֆիլմեր ստեղծելու համար այնքան լավ, հետաքրքիր թեմաներ կան։ 

Ամեն անկյունից գոռում ենք՝ Թումանյանի, Կոմիտասի 150-ամյակ, բայց գոնե մեկ բան այդ մարդկանց մասին ստեղծվե՞ց։ 

Չէ որ նրանց, հատկապես Կոմիտասի ճակատագրերը պատրաստի սցենարներ են»,«Փաստի» հետ զրույցում ասում է դերասանը։

 Անդրադառնում ենք մեկ այլ խնդրահարույց թեմայի։ 

Ստեփանյանը կարծում է, որ հայոց լեզու, գրականություն, պատմություն առարկաները բուհական ծրագրից հանելը սխալ որոշում է, և ասում է, թե ինչու։ 

«Հայոց լեզու, հայոց պատմություն, կրոն։ Դրանց մասին նման որոշումներ ընդունելը ոչ թե սխալ է, այլ հայերեն չէ։ 

Եթե չհիմնվենք ազգային արժեքների վրա, եթե դրանք չդառնան մեր հիմնաքարը, հիմնասյունը, ապա մնացած ամեն ինչ օդում է, մերը չէ, կգա ու կգնա, ոչ մի հետք չի թողնի։ 

Հիմնականն ազգայինն է։ 

Եթե կարողանանք դպրոցները բարձրացնել այն մակարդակին, որ այլևս բուհերում այդ առարկաներն ուսումնասիրելու կարիքը չլինի, միայն կգոռամ՝ բրավո։ Այն լեզուն, որն այսօր օգտագործում են մեր որոշ հեռուստաալիքներ, հայերեն չի։ Եվ ոչ միայն հեռուստաալիքները։ 

Դահլիճում նստած պատանիները նույն հայերենով շփվում են իրար հետ։ 

Բազմաթիվ օրինակներ կան։ Հարցը դա է, դրա վրա պետք է ուշադրություն դարձնել, թե սերունդը ոնց ենք դաստիարակում։ Եթե խոսում ենք այդ աղավաղված լեզվով, դրան արդեն ոչ մի բուհական ծրագիր չի օգնի»,-նշում է մեր զրուցակիցը։ 

Կարծիք կա, որ եթե ֆիլմեր նկարահանվեին, օրինակ՝ մյուս ծանրամարտիկների սպորտային գործունեության, կյանքի մասին, կամ էլ պետական ֆինանսավորում հատկացվեր թատերական այլ ներկայացումների համար, ապա վերջերս բեմադրված պերֆորմանսի և նախկին ծանրամարտիկի կյանքի մասին պատմող ֆիլմի շուրջ նման աղմուկ չէր ստեղծվի։ 

Վիգեն Ստեփանյանն այս կարծիքի հետ համաձայն չէ։ «Մարդիկ ընդվզում են, ոչ թե աղմկում։ 

Դրանք շատ տարբեր հասկացություններ են։ Մարդիկ ընդվզում են, որովհետև ցանկացած ռեժիսոր այսօր դարակում պատրաստի մի 4-5 սցենար ունի և շատ ավելի հետաքրքիր թեմաներով։ 

Երբ տեսնում ես, որ նկարահանվում է մի գործ, որի հիմքում ոչ թե մարզիկի ճանապարհն է, սպորտի հետ կապված ինչ-որ պատմություն, այլ շեշտը հատուկ դրված է սեռը փոխելու վրա, իհարկե, ընդվզում ես, անձամբ ինձ դա հետաքրքիր չէ։ 

Դա շատ անձնական հարց է, որի մեջ մտնելն անգամ, շոշափելն ու առնչվելը ճիշտ չէ։ 

Ոչ ոք չգիտի, թե ինչ է կապված դրա հետ, գուցե իրոք մի ողբերգական պատմություն է։ 

Պերֆորմանսի առումով էլ անընդհատ ասվում է՝ ներկայացում, ներկայացում, ո ՞ւր է այնտեղ ներկայացում։ Անգամ վիրավորական է, որ դա ներկայացում են կոչում։ 

Բոլոր թատրոններն իրար հետ վերցրած այդքան ճաշակ ու ստեղծագործական միտք չունե ՞ն, որ արժանանան դրամաշնորհի, բայց մի խումբ գոռացող աղջիկներն՝ արժանանան։ 

Սա է խնդիրը, երբ բացահայտ տեսնում ես, որ արդարացի չէ,  սխալ է և արվում է չգիտեմ ինչ հիմունքների վրա, բնական է, որ ընդվզում ես, ասում ես՝ եղբայր, այդպես չէ, հարցրեք, կյանք ենք դրել թատրոնի վրա, մի խելացի, կարևոր խորհուրդ տանք»,-կարծում է ՀՀ վաստակավոր գործիչը։ 

Արդյո ՞ք նման քաղաքականությունը կարող է քաղաքացիների՝ հատկապես նրանց շրջանում բերել հիասթափության, որոնք հավատում էին իրական փոփոխություններին։ 

«Համոզված եմ, որ շատ-շատերն են հիասթափվել, բայց հիասթափությունը զգացում է, որը գալիս և գնում է, ցանկացած ճիշտ, ոգևորող, ոգեշնչող քայլ կարող է հետ բերել տրամադրությունը։ 

Այնպես չէ, որ հիասթափվեցի, դուռը փակեցի և չեմ ուզում տանից դուրս գալ։ 

Ո՛չ։ 

Ընդվզում ենք, խոսում ենք, լսում, թե ինչ են ասում ուրիշները։ Ցավոք, այն, ինչ ասում են ուրիշները, միշտ չէ, որ ընդունելի է։ Երբ ասում են՝ այո՛, արել ենք, լավ ենք արել, սկսում ես հասկանալ, որ քո կարծիքն այդքան էլ կարևոր չէ, չեն էլ ուզում լսել։ 

Ասում եմ հայի, երևանցու իմ կարծիքը՝ տեսնելով այն ամենն, ինչ այսօր կա։ 

Պատրաստ եմ մասնակից, աջակից լինել ցանկացած լավ ծրագրի, այնպես չէ, որ վե՛րջ, դռները փակվեցին, բայց սպասում եմ այդ առաջարկներին։ Մշակույթը զարգացնելու համար աշխարհում հազար ու մի ֆոնդեր կան, դիմում ենք այդ ֆոնդերին, որպեսզի Հայաստանում ինչ-որ մի գործ անենք։ Ինչո ՞ւ։ 

Հայաստանում չե՞ն կարող նման ֆոնդեր գոյություն ունենալ, որոնք մրցույթներ կհայտարարեն այս կամ այն թեմայով ներկայացումների, ֆիլմերի համար, որոնք կլինեն ծրագրային և մշակույթը կբարձրացնեն էլ ավելի բարձր պատվանդանի վրա։

 Պետք է սատարել, որպեսզի երկրի ստեղծագործական կյանքը սկսի արթնանալ, մարդիկ աշխատեն և իմանան, որ իրենց աշխատանքը կարևոր է»,-եզրափակում է Վիգեն Ստեփանյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ