Գյուղատնտեսական մթերքների գնաճ կլինի թե՛ նախքան Ամանորը, թե՛ դրանից հետո

Գյուղատնտեսության ոլորտը շարունակում է մնալ ամենախնդրահարույցներից մեկը։ Ոլորտի մասնագետները շարունակում են սխալ որակել գյուղնախարարությունը լուծարելու որոշումը՝ պնդելով, որ ոլորտն անուշադրության է մատնված։ 

Իհարկե, պաշտոնական տվյալները, վիճակագրությունը և պատրաստվող տեսանյութերն «ավետում են», որ ոլորտը նորմալ հունով զարգանում է, գործարկվում են «խելացի» ֆերմաներ, արտահանման ծավալներն աճում են, զարկ է տրվում ոչխարաբուծությանը, գյուղացիներին օժանդակող բազմաթիվ ծրագրեր են կյանքի կոչվում...

 Իրականությունն այլ է։ Այդ մասին են վկայում ահազանգերը տարբեր մարզերից, երբ մի դեպքում օրեր շարունակ համայնքը ոռոգման ջուր չէր ունեցել, մի դեպքում գյուղացիները չէին կարողացել իրացնել իրենց սմբուկը, գյուղատնտեսական հողերի մեծ մասը շարունակում է մնալ անմշակ, քանի որ դա ուղղակի շահավետ չէ գյուղացիների համար։ 

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը «ՀՀ 2020 թվականի պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի նախնական քննարկումների ժամանակ հայտարարեց, որ գյուղոլորտում 4,8 տոկոսի չափով անկում կա։ 

Նա նշեց՝ այս տարվա 10 ամսվա նախնական օպերատիվ տվյալներով՝ բուսական ծագման գյուղմթերքի արտահանման մոտ 15 և կենդանական ծագման գյուղմթերքի 3,3 տոկոս աճ կա: 

Մինչդեռ չի խոսվում այն մասին, որ մեծացել են լոլիկի ու կարտոֆիլի ներմուծման ծավալները, իսկ դա նշանակում է, որ նվազել է տեղական արտադրանքը։ 

Օրերս «Փաստն» իր հրապարակումներից մեկում ներկայացրել էր վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալները, որոնց համաձայն՝ այս տարվա հոկտեմբերին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ մրգի շուկայում արձանագրվել է 8,3, բանջարեղենի շուկայում՝ 9,3, կարտոֆիլի շուկայում՝ 17,8% գնաճ։ 

Ի դեպ, սպառողական շուկայում գնաճ է սպասվում նաև 2020 թվականի հունվարի մեկից, երբ երրորդ երկրներից ապրանքների ներմուծման դեպքում սկսեն գործել ԵԱՏՄ մաքսատուրքերի միասնական դրույքաչափերը։ Գյուղատնտեսության ոլորտը ևս անմասն չի մնա գնաճից։ 

Գյուղատնտեսական մթերքների, կենդանիների կերերի, հացահատիկի, հացահատիկի սերմնացուի մաքսազերծման համար ներմուծողները սահմանին կվճարեն 3-4, իսկ պարարտանյութեր ներմուծողները՝ 2,5-4 տոկոսով ավելի։ 

Իհարկե, մինչ այդ էլ իր մասին կհիշեցնի նախատոնական գնաճը։ 

Ագրարագյուղացիական միավորում ՀԿ-ի նախագահ Հրաչ Բերբերյանը «Փաստի» հետ զրույցում ասում է՝ նախատոնական շրջանում գյուղատնտեսական շուկայում բավական հետաքրքիր գործընթաց է: 

«Ի տարբերություն որոշ շուկաների, երբ տոնակատարություններից առաջ կարող ենք տեսնել գների նվազեցման միտում, գյուղատնտեսական շուկաներում հակառակն է տեղի ունենում։ 

Կա հոգեբանական գործոն, երբ մարդիկ, խանութներում կամ շուկաներում տեսնելով ապրանքը, մտածում են այն շուտ գնելու մասին, քանի որ հակառակ դեպքում վախ ունեն, որ այն կվերջանա։ 

Իսկ վաճառողներն էլ երբ տեսնում են ապրանքը շատ է սպառվում, բնականաբար սկսում են այն թանկացնել»,-նշում է Բերբերյանը։ 

Նա հաստատում է՝ 2020 թվականին գյուղատնտեսական ապրանքների մասով ևս պետք է սպասել գների բարձրացման։ 

«Հենց միայն ամենացայտուն օրինակն ասեմ՝ կարտոֆիլի տնկանյութի համար 3 տոկոս պետական տուրք է նախատեսված։ 

Սա այն դեպքում, երբ կարտոֆիլի սերմացուն Ռուսաստանը ներկրում է 80, իսկ Հայաստանը՝ 250 եվրոյով, այսինքն՝ երեք անգամ թանկ։ 

Հայաստանին ամեն ինչից ուզում են կտրեն, շուկայից դուրս թողնեն։ Կարծում եմ՝ վաղ թե ուշ այս խեղկատակության վերջը կդրվի, և եթե այսօր ՀՆԱ-ի 19 տոկոսն է կազմում գյուղատնտեսությունը, ապա այն պետք է հասցնել 40 տոկոսի»,-եզրափակում է մեր զրուցակիցը։ 

«Ֆերմերային շարժում» ՀԿ-ի նախագահ Սարգիս Սեդրակյանը «Փաստի» հետ զրույցում հավաստում է՝ նախատոնական թանկացումներ, իհարկե, կլինեն, և դրա համար կան օբյեկտիվ պատճառներ։ 

«Թանկացումը սպասելի է, քանի որ Հայաստանը գյուղատնտեսական քիչ ապրանք է արտադրել, ավելի շատ ներկրել է»,-ասում է Սեդրակյանը։ 

Խոսելով հաջորդ տարի սպասվող թանկացումների մասին՝ նա շեշտը դնում է այն հանգամանքի վրա, որ սա և մյուս գործոնները պետք է լրացուցիչ ազդակ լինեն կառավարության համար հայրենական արտադրողներին, գյուղատնտեսությամբ զբաղվողներին խրախուսելու և իրական աջակցություն տրամադրելու համար։ 

«Սեփական արտադրողներին, գյուղատնտեսությամբ զբաղվողներին պետք է խրախուսել՝ առաջնայինը երկրի պարենային ապահովվածությունից ելնելով։ 

Վաղն, աստված ոչ անի, պատերազմ լինի, ընկնենք շրջափակման մեջ, պետք է ապահովված լինենք պարենային պաշարով, ոչ թե սպասենք, թե ինչ կարելի է ներկրել։ 

Առաջին հերթին պետք է ուշադրություն դարձնել սեփական արտադրությանը։ Գյուղացու համար պետք է պայմաններ ստեղծել, որ արտադրություններ կազմակերպեն, չհեռանան երկրից, մինչդեռ այս ուղղությամբ ոչինչ չի արվում»,-եզրափակում է Սեդրակյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ