«Հայաստանին ու Ադրբեջանին նախապատրաստում են խաղաղության». ի՞նչ ծրագրեր կան, որ իրականացվելու են մոտ ապագայում

kommersant.ru-ն «Հայաստանին ու Ադրբեջանին նախապատրաստում են խաղաղության» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանում Ադրբեջանի դրոշը կարելի է տեսնել միայն մեկ վայրում` Երևանի «Արարատ» կոնյակի գործարանում: 

Գործարան ժամանած «Կոմերսանտի» լրագրողին տեղեկացրել են, որ «երկրների միջև չկան դիվանագիտական հարաբերություններ, և այդ պատճառով դրոշը միայն այդտեղ է»: 

Այն տեղադրվել է 2001 թվականին՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների այցի առիթով, երբ գործարանում դրվել է, այսպես կոչված, խաղաղության տակառը, որի մեջ կոնյակը հնեցվում է 1994 թվականից՝ այն թվից, երբ հակամարտող կողմերի միջև ստորագրվել է զինադադարի համաձայնագիր: 

Որոշված է, որ այդ տակառը կբացվի խաղաղ կարգավորումից հետո, և կողմերի ներկայացուցիչները կկարողանան կոնյակով բաժակներ բարձրացնել՝ խմելով ժողովուրդների բարեկամության կենացը:

 Իսկ այդ ուղղությամբ փոքր քայլ էր «ժողովուրդներին խաղաղության նախապատրաստելու» ծրագրի շրջանակներում իրականացված հաջորդ միջոցառումը: 

Ըստ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարության, նոյեմբերի 17-ից 21-ը Հայաստանի, Ադրբեջանի և չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները փոխայցելություններ են իրականացրել: 

Ծրագիրը համակարգել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչը: «Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի» նախագահ Թևան Պողոսյանը «Կոմերսանտին» ասել է, որ լրագրողների փոխայցերի նախագիծը նախկինում էլ է գոյություն ունեցել, բայց գործել է միայն մինչև 2001 թվականը: 

Ըստ նրա, «դրանից հետո լրագրողները բազմիցս հանդիպել են Թբիլիսիում, Կիևում, տարբեր վայրերում, այսինքն՝ հանդիպել են, բայց չեն այցելել միմյանց»: 

Տեղեկությունը, որ մի խումբ հայ լրագրողներ այցելել են Բաքու, հայտնվել են ԶԼՄ-ներում շաբաթվա կեսին, սակայն կառավարության մարմինները չեն մեկնաբանել այդ հաղորդագրությունը: 

Միայն հիմա է Հայաստանի արտգործնախարարությունը պաշտոնապես հայտարարել, որ հայ լրագրողները Բաքվում հանդիպումներ են ունեցել հասարակական կազմակերպությունների և իրենց գործընկերների հետ, ինչպես նաև այցելել են շախմատի դպրոց: Twitter- ի իր էջում ուղևորությունը ողջունել է ԵԱՀԿ-ում ԱՄՆ-ի առաքելությունը: 

Ըստ հայտարարության, «նման միջոցները, ինչպիսիք են փոխայցերը, նախապատրաստում են բնակչությանը խաղաղության հաստատմանը և լարվածության նվազեցմանը»: 

«Ժողովուրդներին խաղաղության նախապատրաստելու» ծրագրի շրջանակներում կոնկրետ միջոցառումների իրականացման մասին համաձայնությունը ձեռք է բերվել այս տարվա հունվարի 16-ին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների և Հայաստանի ու Ադրբեջանի արտգործնախարարների՝ Փարիզում կայացած հանդիպման ընթացքում: 

Ըստ հայկական և ադրբեջանական լրատվամիջոցների, հենց այս ծրագիրն է հնարավորություն տվել կողմերին հումանիտար ուղղությամբ որոշակի տեղաշարժեր կատարել: Առաջին հերթին խոսքը գերիների փոխանակման մասին է: 

Այսպիսով, հուլիսին Կարմիր խաչի միջնորդությամբ Հայաստանի քաղաքացի Զավեն Կարապետյանը և Ադրբեջանի քաղաքացի Էլվին Իբրահիմովը կարողացել են վերադառնալ հայրենիք: 

Սեպտեմբերին Հայաստանի պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը ասել է, որ Բաքուն առաջարկել է փոխանակել ԼՂՀ-ում սպանությունների համար պատիժ կրող Ադրբեջանի երկու քաղաքացիներին երկու հայ զինվորի դիմաց: 

Չնայած այդ փոխանակումը տեղի չի ունեցել, սակայն նկատվում է հռետորաբանության որոշակի մեղմացում: 

Եթե մեկ տարի առաջ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ, նկատի ունենալով փոխանակման անհավասարությունը, դա կատարել «իմաստ չունի», ապա սեպտեմբերին Տոնոյանը նշել է, որ դա «չի բացառում»: 

Հարազատների կողմից բանտարկյալներին այցելելու հարցը նույնպես շարժվել է մեռյալ կետից՝ ներկայումս Երևանում դրան դեմ չեն: 

ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանը «Կոմերսանտին» տված հարցազրույցում հաստատել է, որ իրենց դիրքորոշման փոփոխություն չկա, բայց Բաքուն ինքն է խոչընդոտում համաձայնագրերի այս կետի իրականացմանը: 

Ըստ նրա, «Ադրբեջանի կողմից նման ցանկություն չի եղել, իսկ եթե լինի, իրենք այդ ուղղությամբ կաշխատեն»: Մայիլյանը նաև կապել է «ժողովուրդներին խաղաղության նախապատրաստելու» ծրագրի իրականացումը շփման գծում փոխհրաձգությունների թվի նվազման հետ: 

Ընդհանուր առմամբ, նախորդ տարիների համեմատ իրավիճակը ավելի կայուն է, իսկ ամռանը պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել չխանգարել գյուղացիներին աշխատել: Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխնախագահ Ալեն Սիմոնյանը «Կոմերսանտին» հավաստիացրել է, որ Հայաստանում «թավշյա հեղափոխության» ավարտից հետո շատ բան է փոխվել, և «բնակչությունը ոգևորությամբ հետևում և վստահում է իր առաջնորդին»: Խոսելով Հայաստանի կողմից «խաղաղության նախապատրաստման» ծրագրի շրջանակներում արձանագրված առաջընթացի մասին՝ նա ասել է, որ ինքը չի տեսնում Ադրբեջանի կողմից դրա իրականացման նույն պատրաստակամությունը, քանի որ «նրանց հռետորաբանությունը միայն ռազմատենչ է»: 

Նա նաև ավելացրել է, որ «իրենք պատրաստ են երկխոսության, և ինչպես վարչապետն է ասում, ընդունվելիք որոշումը պետք է ընդունելի լինի նաև Ադրբեջանի ժողովրդի համար»: 

Իր հերթին, ԱՊՀ երկրների ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղի տնօրեն Ալեքսանդր Մարկարովը կարծում է, որ ծրագրի շրջանակներում ձեռնարկված քայլերը միայն սկիզբն են: Նա նաև նշել է, որ «չգիտի, թե ինչ կոնկրետ ծրագրեր կան, բայց գիտի, որ դրանց իրականացումը կսկսվի մոտ ապագայում»: 

Միևնույն ժամանակ, փորձագետը հավաստիացրել է, որ չնայած դեռ վաղ է խոսել ղարաբաղյան կարգավորման հարցում ճեղքման մասին, բայց «ժողովուրդներին խաղաղության նախապատրաստելու» ծրագրի շրջանակներում համագործակցությունը կարող է մոտեցնել այդ կարգավորումը: 

Ըստ նրա, «քանի դեռ պատերազմի սպառնալիքն իրական է, գործնականում պետք չէ խոսել վստահության վերականգնման մասին, բայց եթե ավելի սերտ աշխատանքներ սկսվեն ներքին օղակներից, ապա դա թույլ կտա ղեկավարներին գոնե որոշակի փոփոխություններ կատարել իրենց դիրքորոշումներում»:

Կամո Խաչիկյան