Դի­վա­նա­գի­տա­կան ներ­կա­յա­ցուց­չու­թյան ոչ մի աշ­խա­տա­կից խա­ռը չի եղել հայ­կա­կան մա­ֆի­ա­յի գոր­ծե­րին

enta.ru-ն «Նրանց ցանցերը փռվել են երկրով մեկ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ էթնիկ քրեական տարրերը եղել և մնում են ցանկացած պետության համար բարդ խնդիր։ Ամուր ազգակցական կապերը, հանրույթների փակվածությունը և ազգային առանձնահատկությունները լավ հիմքեր են կազմակերպված հանցագործ խմբավորումներ ստեղծելու համար։ 

Անցած դարի սկզբին նման խնդիրների հետ առնչվել էր Ամերիկան, իսկ ներկայումս Եվրոպան է զգում էթնիկ հանցագործ տարրերի ամբողջ «հմայքը»։ 

Բացառություն չէ նաև Գերմանիան, քանի որ այնտեղ հին ժամանակներից գործել են թուրքական, մերձավորարևել յան և հյուսիսաֆրիկյան խմբավորումներ։ Սակայն վերջին տարիներին գերմանական հանցագործ աշխարհը համալրվել է նոր խաղացողներով. 

«հանելուկային» օրենքով գողերի կողմից ղեկավարվող հայկական և չեչենական հանցագործ խմբավորումները սկսել են բաժանել Գերմանիան սև շուկայի ազդեցության գոտիների։ Վերջին շրջանում աղմուկ հանած հարցերի լուծման հավաքները և լկտի հանցագործությունները ստիպել են իրավապահ մարմիններին հետաքրքրվել նրանցով։ 

Վերջերս Mitteldeutscher Rundfunk Thringen հեռուստաընկերությունը հրատարակել է Թյուրինգյան մաֆիային վերաբերող հերթական հետաքննության տվյալները։ 

Դրանցից հետևում է, որ տասնամյակներ շարունակ Գերմանիայում գործել և գործում են հայկական հանցագործ խմբավորումներ, որոնք իրենց կառուցվածքով նման են իտալական մաֆիոզ կլաններին։ 

Ավելին, այդ հանցագործ խմբավորումները գործում են ամբողջ Գերմանիայի տարածքում (գերմանական առնվազն վեց տարածաշրջաններում) և համագործակցում են Ֆրանսիայում, Բելգիայում և Հայաստանում գտնվող հարազատ-դաշնակիցների հետ։ Ինչպես պարզել են գերմանացի իրավապահները, այդ խմբավորումները փող են աշխատում տարբեր մեթոդներով, բայց ավելի հաճախ ոչ օրինական ճանապարհով՝ սկսած մաքսանենգությունից, սպորտում խաղադրույքներից, ավտոմեքենաների գողություններից, դրամանենգությունից մինչև թմրանյութերի վաճառք։ 

Գերմանիայի քրեական ոստիկանության դաշնային բյուրոյի հետաքննությունը հայկական մաֆիայի դեմ ընթանում է ավելի քան երեք տարի, ընդ որում, այդ գործին ընդգրկվել են և՛ տարածաշրջանային ուժայինները, և՛ Ինտերպոլը, և՛ անգամ արտաքին հետախուզությունը։ Գերմանացի ուժայինները հասարակությանը հայտնել են, որ առնչվել են իրենց համար նոր և անսովոր այնպիսի երևույթի հետ, ինչպես «օրենքով գողերը»։

 Ընդ որում, դա այնքան է ոգևորել գերմանացի ոստիկաններին, որ անգամ հետխորհրդային էթնիկ հանցագործ խմբավորումների դեմ պայքարի օպերացիան այդպես էլ անվանել են FATIL (բացվածքը թարգմանաբար՝ «պայքար օրենքով գողերի դեմ»)։ Այս պայքարը բարդացնում է այն հանգամանքը, որ խմբավորումների հանցագործ կապերը արտակարգ լայն են։ 

Ընդ որում, իրականում պայքար է ընթանում միայն տեղական խմբավորումների դեմ, իսկ հիմնական կազմակերպիչները կառավարում են նրանց արտասահմանից՝ թաքնվելով տարբեր երկրներում։ Ինչպես 2018 թվականին գրել է Spiegel հրատարակությունը, «հայկական մաֆիան իրոք գոյություն ունի, այն ունի հսկայական ֆինանսական հնարավորություններ և սպառնալիք է իրավական պետության համար»։ 

Ինչպես պարզել են Tagesspiegel-ի լրագրողները, 2017 թվականին Հայաստանի դեսպան Աշոտ Սմբատյանը հանդիպում է ունեցել Գերմանիայի ներքին գործերի նախարարի հետ։ Հանդիպումը փակ է եղել, բայց ենթադրաբար դեսպանը հույս է ունեցել մասնակցել հետաքննությանը և փարատել հանցագործ խմբավորումներում դեսպանատան աշխատակիցների հավանական մասնակցության կասկածը։ 

Այնուամենայնիվ, նշենք, որ իրականում դիվանագիտական ներկայացուցչության ոչ մի աշխատակից խառը չի եղել հայկական մաֆիայի գործերին։ 2018 թվականի ամռանը հայերի ձերբակալությունների ալիքը Գերմանիայից հասել է Իսպանիա, և այնտեղ ավելի քան 140 անձ է ձերբակալվել զենքի և թմրանյութերի վաճառքի, ծխախոտի մաքսանենգության, փողերի լվացման, ոչ օրինական ազարտային խաղերի կազմակերպման և այլ մեղադրանքներով։ 

Գերմանիայի իրավապահները, փորփրելով հայկական հանցագործ խմբավորումների գործունեությունը, հայտնաբերել են Կովկասի այլ ժողովրդի ներկայացուցիչների։ 

Պարզվել է, որ հայերը արդեն մի քանի տարի է՝ համագործակցում են, իսկ երբեմն էլ հակամարտում չեչենական խմբավորումների հետ։ 2017 թվականի մի լուսանկարում Բրանդերբուրգյան դարպասների ֆոնին պատկերված են կովկասցու դիմագծերով ամրակազմ երիտասարդ տղաներ՝ այսպես կոչված Guerilla Nation Vaynakh («Վայնախների պարտիզանական ազգ») խմբավորման անդամներ։ 

«Վայնախը» կապ ունի էթնո-ահաբեկչական այնպիսի կազմակերպության հետ, որի անդամները, որպես սարեր, կանգնած են մեկը մյուսի թիկունքին և չեն մատնի միմյանց։ 

Վերջին շրջանում ոստիկանությունը նշում է Հյուսիսային Կովկասի բնակիչների էթնիկ խմբավորումների հատուկ վտանգավորության մասին (իսկ Գերմանիայում գտնվող հյուսիսկովկասցիների 80 տոկոսը չեչեններ են)։ 

Դեռևս 2017 թվականին գերմանական թերթերը գրել են «հանցագործ աշխարհում հայտնված նոր ուժի մասին», որի անդամները հիմնականում զբաղվում են զենքի և արգելված միջոցների վաճառքով, խոշոր գողություններով և շորթումով։ 

Ընդ որում, իրավապահներին հատկապես անհանգստացնում է այն հանգամանքը, որ չեչենական հանցագործ խմբավորումների անդամները, որպես կանոն, ընդգրկված են նաև իսլամիստական կազմակերպություններում։ 

Չեչենների ավանդական խորը կապերը հնարավորություն են տվել նրանց սև շուկայի որոշակի հատվածներում դառնալ դոմինանտ։ Ի տարբերություն հայերի, որոնց առաջին սերունդը 20-րդ դարի սկզբին Թուրքիայից փախել է Գերմանիա, չեչենները հաճույքով համագործակցում են թուրքական բանդաների հետ, որոնք վաղուց են հակաօրինական գործունեություն իրականացնում այդ երկրում։ 

Հայկական և չեչենական հանցագործ խմբավորումների դեմ գերմանական իրավապահների պայքարը ներկայումս էլ շարունակվում է, և միայն ժամանակը ցույց կտա՝ կհաջողվի՞ արդյոք գերմանական պետությանը կոտրել նոր անօրինական հանցագործներին, և արդյո՞ք Կովկասի և Անդրկովկասի նախկին բնակիչները կշարունակեն նախկին ԽՍՀՄ-ում ձեռք բերած իրենց հանցագործ փորձը կիրառել այդ եվրոպական երկրում։

Կամո Խաչիկյան