Ո՞ր երկիրն է համարվում պանրի հայրենիքը

Պանիրը կաթից պատրաստվող սպիտակուցաճարպային սննդամթերք է։ Այն մարդկությանը հայտնի առաջին կաթնամթերքներից է։ 

Պանրի ծագման կոնկրետ վայրը ներկայումս անհայտ է, պարզ չէ` դա տեղի է ունեցել Եվրոպայո՞ւմ, Կենտրոնական Ասիայո՞ւմ, Մերձավոր Արևելքո՞ւմ, թե՞ Սահարայում: Հայտնի է միայն, որ դա տեղի է ունեցել մ.թ.ա. մոտ 8-րդ հազարամյակում, այսինքն, այն ժամանակ, երբ մարդիկ ընտելացրել են առաջին ընտանի կենդանիներին՝ այծերին, և սկսել նրանց կթել։ 

Քոչվոր ցեղերը, քշելով հոտը մի արոտից մյուսը, հաղթահարել են մեծ հեռավորություններ և, որպեսզի իրենց հետ վերցրած սննդամթերքը չփչանա, ստեղծել են դրանց պահածոյացման տարբեր եղանակներ։ Ընդ որում, կաթի մակարդման համար օգտագործել են խոտակեր կենդանիների ստամոքսի ֆերմենտները: 

Դեռևս հին հույն բանաստեղծ Հոմերոսի պոեմներում կան տեղեկություններ պանրի ստացման եղանակների մասին, իսկ հույն փիլիսոփա Արիստոտելը ամբողջությամբ է նկարագրել պանրի պատրաստման տեխնոլոգիան։ 

Այնուամենայնիվ, փաստն այն է, որ մարդիկ պանիր ստացել են դեռևս այն ժամանակ, երբ չեն եղել գրեր: Պանրի պատրաստման հետ կապված ամենահին հնագիտական գտածոն թվագրվում է մ.թ.ա. 5500 թվականին: 

Դա ներկայիս Լեհաստանի տարածքում գտնված մաղ է, որի վրա հայտնաբերվել են կաթնայուղի հետքեր: 

Իսկ ներկայիս Խորվաթիայի տարածքում հայտնաբերվել են կերամիկական անոթներ՝ ռիտոններ, որոնք մոտ 7 000 տարի առաջ օգտագործվել են կաթնաթթվային սննդամթերքի, հավանաբար հեղուկ պանիրների պահպանման համար: 

Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Տակլա-Մական հնավայրում մումիաների կողքին հայտնաբերվել է անգամ պանիր, որը թվագրվել է մ.թ.ա. 1615 թվականով: Եգիպտոսի հնագիտական պեղումների ժամանակ ևս պինդ պանիրներ են հայտնաբերվել: Ըստ մի առասպելի, պանրի  առաջին բաղադրատոմսը առաջարկել է Հանան անունով մի արաբ վաճառական։ 

Երկար ճանապարհ անցնելու համար Հանանն իր սայլը մթերքով է բեռնել և չի մոռացել նաև կաթ վերցնել, որն այն ժամանակ լցվում էր ձիու կամ ոչխարի ստամոքսից պատրաստված տիկերի մեջ։ Ճանապարհին վաճառականը որոշել է հագեցնել ծարավը կաթ խմելով և շատ է զարմացել՝ տեսնելով, որ կաթով լի տիկի մեջ կաթի փոխարեն սպիտակ խիտ զանգված է:

 Հանանը փորձել է այն, և նրան շատ է դուր եկել այդ թանձրուկի համը։ Այդ մթերքի առաջացման մասին նա պատմել է իր ընկերներին, և այսպես ողջ աշխարհով տարածվել է արաբական պանիրը։ Հռոմեացիների մոտ ևս պանիրը լայն տարածում է ունեցել: 

Պանրագործությունը հիմնվել է հմտության և գիտելիքի վրա` հասնելով բարձր մակարդակի: Արդեն այդ ժամանակ հայտնի է եղել, որ պահպանման տարբեր ջերմաստիճանների ու պայմանների դեպքում կարելի է ստանալ տարբեր տեսակի պանիրներ: 

Հռոմեացիների մեծ տներն ունեցել են պանրի պատրաստման համար հատուկ խոհանոցներ և պանրի հասունացման հատուկ պահոցներ: Մեծ քաղաքներում անգամ եղել են հատուկ վայրեր, որտեղ հնարավոր է ծխեցնել պանիրը: Միջնադարյան 

Եվրոպայում քահանաներն են դարձել պանրի պատրաստման նորարարներն ու զարգացնողները: Մենք հենց նրանց ենք պարտական պանրի այսօրվա շատ տեսակների համար: Հայերը պանիր պատրաստել են դեռ հին ժամանակներից: Այն դարձել է հայերի սննդակարգի անբաժանելի մասը: 

Ամենից հայտնի տեսակներից են լոռին և չանախը: Երկուսն էլ աղի, սպիտակ պանիրներ են, որոնք պահվում են աղաջրում: Ավանդական հայկական պանիրը պատրաստվել է այծի կաթից: Այն հասունացվել և պահվել է կավե հատուկ անոթներում: 

Ստացվել է սպիտակ, փափուկ, նուրբ պանիր: Ներկայումս այծի կաթից ստացվող պանրի քանակը մեծ չէ: Կովի կաթից ստացվող պանրից զատ, Հայաստանում ավանդաբար պատրաստվել ու պատրաստվում է նաև ոչխարի պանիր:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը