Սիրիայի խորհրդարանի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը կարող է կարևոր նախադեպ դառնալ արաբական մյուս երկրների համար

Սիրիայի Ժողովրդական ժողովը փետրվարի 13-ին ընդունել է բանաձև, որով դատապարտում է Հայերի ցեղասպանությունը ժխտելու և պատմական ճշմարտությունը խեղաթյուրելու ցանկացած փորձ։ 

Ուշագրավ է, որ Սիրիայի խորհրդարանը Հայոց ցեղասպանությունը որակել է մարդկության դեմ ուղղված ամենասարսափելի և ամենադաժան հանցագործություններից մեկը և կոչ է արել նաև մյուս երկրների խորհրդարաններին ու միջազգային հանրությանը՝ ճանաչել ու դատապարտել Հայոց ցեղասպանությունը։ 

Սիրիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման փաստը շատ կարևոր է, քանի որ ցեղասպանության մի զգալի հատվածն իրականացվել է այն ժամանակ Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո գտնվող Սիրիայի տարածքում։ 

Եվ հենց Սիրիան էր այն պետությունը, որ ցեղասպանությունից անմիջապես հետո ջարդերից մազապուրծ մեծ թվով հայ գաղթականների ընդունեց և ձեռք մեկնեց նրանց։ Ուստի սա կարևոր քայլ է պատմական արդարության հաստատման ճանապարհին։ Խորհրդանշական է, որ Սիրիան Լիբանանից հետո երկրորդ արաբական երկիրն է, որ ճանաչում է Հայոց ցեղասպանությունը։ 

Այս առումով պետք է նկատի ունենալ, որ Սիրիայի ներկայիս նախագահ Բաշար Ասադը այն առաջնորդներից է, որ տարիներ առաջ այցելել է Երևան, բայց չի բարձրացել Ծիծեռնակաբերդի բարձունք՝ Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր: 

Մինչդեռ Հայաստանի արարողակարգը ենթադրում է, որ պաշտոնական այցով Երևանում գտնվող նախագահը պետք է ծաղկեպսակ կամ ծաղիկներ դնի Ծիծեռնակաբերդում: 

Թերևս Ասադն անտեսել է Հայաստանի արարողակարգը՝ հաշվի առնելով Թուրքիայի հետ իրենց հարաբերությունների կարևորությունը և չցանկանալով նեղացնել թուրքական ղեկավարությանը, որի հետ այն ժամանակ շատ ջերմ հարաբերություններ ուներ։

 Սակայն 2011 թվականին Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի սկսվելուց հետո իրավիճակը լիովին փոխվեց։ Սիրիան ընկղմվեց ճգնաժամի մեջ և դարձավ տարբեր պետությունների շահերի բախման կիզակետ։ 

Եվ Թուրքիան սկսեց թշնամական քաղաքականություն վարել Սիրիայի նկատմամբ, ինչը հիմնականում դրսևորվում է նրանով, որ Թուրքիան իր կողմից ահաբեկիչ համարվող քրդերի դեմ պայքարելու պատրվակով պարբերաբար ռազմական գործողություններ է ձեռնարկում Սիրիայի տարածքում և ոտնահարում այդ երկրի ինքնիշխանությունը։ 

Սիրիայի տարածք թուրքական ներխուժման վերջին դեպքն էլ տեղի ունեցավ 2019 թվականի հոկտեմբերին, երբ թուրքական ռազմական ուժերը ներխուժեցին Սիրիայի հյուսիս-արևել յան հատվածներ։ 

Այն միջազգային մեծ ռեզոնանս առաջացրեց, և բազմաթիվ երկրներ, այդ թվում՝ Հայաստանը, դատապարտեցին Թուրքիայի կողմից նմանատիպ գործողությունները։ Եվ ահա սիրիական հարցում Թուրքիայի նման գործելակերպը արագացրեց Սիրիայի խորհրդարանի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևի ընդունումը, որը կարող է օրինակ դառնալ նաև մյուս արաբական երկրների համար։ 

Այս առումով կարևոր իրադարձություն կարող է լինել Եգիպտոսի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտող բանաձևի ընդունումը՝ հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ Թուրքիայի և Եգիպտոսի հարաբերությունները շարունակում են մնալ խնդրահարույց և լարված՝ կապված տարբեր հարցերի, այդ թվում՝ նաև Լիբիայում ստեղծված ճգնաժամային իրավիճակի հետ։ Թուրքիան ոչ միայն միջամտում է Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմին, այլև այնտեղ ներխուժելու փորձեր ձեռնարկում։ 

Դեռևս 2016 թվականին Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև է ներկայացվել Եգիպտոսի խորհրդարան, որը, սակայն, ընթացք չի ստացել։ 

Ուստի ստեղծված իրավիճակը բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում, որպեսզի հայ-եգիպտական հարաբերություններին նոր լիցք հաղորդվի, իսկ հայերի դեմ Օսմանյան Կայսրության կողմից իրագործված ոճրագործության ճանաչումը Եգիպտոսի կողմից, որը արաբական աշխարհի ամենահզոր պետությունն է, ավելի ծանրակշիռ նախադեպ կարող է դառնալ արաբական մյուս երկրների կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու հարցում։

ՆԱՐԵԿ ՊՈՂՈՍՅԱՆ