«Միտումը բացասական է. բնակչության թվաքանակը շարունակում է նվազել»

Այս տարվա հունվարի 1-ի դրությամբ Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության թվաքանակը 6100-ով նվազել է։ Ժողովրդագետ Ռուբեն Եգանյանը մի շարք գործոններ է առանձնացնում՝ խոսելով թե՛ այս տարի արձանագրված ցուցանիշի, թե՛ միգրացիոն այն ընդհանուր միտումների մասին, որոնք նկատել է։ «Միայն մեկ տարվա տվյալները դիտարկելը և այդ տեսանկյունից փոփոխություններին անդրադառնալը ճիշտ չի լինի։ 

Նույն՝ վերոնշյալ ցուցանիշն անգամ կարելի է որոշակիորեն դրական համարել այն տեսանկյունից, որ մշտական բնակչության թվաքանակն այս տարվա ցուցանիշով նախորդ տարվա համեմատ ավելի քիչ է պակասել, ինչը պայմանավորված է միգրացիայի ծավալների որոշակի նվազմամբ։ 

Բայց, ընդհանուր առմամբ, միտումը բացասական է, քանի որ բնակչության թվաքանակը շարունակում է նվազել։ Այդ նվազումը սկսվել է դեռ 1990-ական թվականներից և անշեղորեն շարունակվում է մինչ օրս։ 

Հիմնական գործոններից մեկը բնակչության միգրացիոն արտահոսքն է։ Լրացուցիչ գործոն է ծնելիության ծավալների՝ բնական աճի մեծության նվազումը։ Երկուսն էլ այս կամ այն չափով պայմանավորված են մեր սոցիալ-տնտեսական իրողություններով»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ռ. Եգանյանը։ 

Ժողովրդագետը սոցիալ-տնտեսական իրողություններից բացի նաև այլ գործոններ է մատնանշում. «Խոսքը բարոյահոգեբանական վիճակի ու մթնոլորտի մասին է։ Իրական կյանքի բոլոր երևույթներն այս կամ այն կերպ ազդում են այնպիսի գործընթացների վրա, ինչպիսիք բնական վերարտադրությունն ու մարդկանց միգրացիոն տեղաշարժերն են։ Վերոնշյալ գործոններն ու իրողությունները կանխորոշում են դրանց փոփոխության ընթացքը»։

Հաշվի առնելով նաև վերոնշյալ միտումները՝ Ռ. Եգանյանն այսօր հայրենադարձության մասին խոսակցությունները պարզապես բարի ցանկությունների շարքին է դասում։

«Նախ՝ դա ապահովելու համար ահռելի ջանքեր են պահանջվում։ Երկրորդ՝ մինչ այդ պետք է մտածել բնակչության արտահոսքը նվազեցնելու ուղղությամբ։ Երբ տեղի բնակչությունն է փորձում փոխել իր բնակավայրը, այս պայմաններում կարծել, թե մյուսները հայրենադարձության ուղղությամբ կմտածեն, այդքան էլ իրատեսական չէ։ 

Իհարկե, սա չի նշանակում, որ հայրենադարձվողներ չեն լինի, առանձին դեպքեր կլինեն, կարող է և հարյուրների հասնեն, բայց նշվածը դեռ հիմք չի տալիս խոսել եղանակ ստեղծող մասսայական երևույթի մասին»,-նշեց մեր զրուցակիցը։ 

Ռ. Եգանյանը նշեց, որ մարդկանց արտահոսքը նվազման միտում է դրսևորում. «Սա պայմանավորված է մի շարք գործոններով, որոնցից մեկը իշխանափոխության հանգամանքն է։ 

Բայց հարց է՝ այն տևական ու շարունակական բնույթ կստանա՞, թե՞ ոչ։ Այդ իրողությունը մարդկանց մոտ ինչ-որ հույսեր արթնացրեց, բայց հարց է, թե որքանո՞վ դրանք կիրականանան, յուրաքանչյուրն իր մաշկի վրա որքանո՞վ կզգա այդ իրողության արդյունքը։ 

Ճիշտ հակառակը կարող է լինել, ու եթե հուսախաբությունը նորից վեր հառնի, ապա այդ հանգամանքը կարող է նույն արտագաղթի տեսանկյունից ծանր հետևանքների բերել»։ Ժողովրդագետն անդրադարձավ նաև աշխատանքային միգրացիայի միտումներին։ «Աշխատողների մեծ մասը գնում է վերադառնալու նպատակով, այլ բան է, թե ինչ ժամկետներում են նախատեսում կամ իրականացնում այդ վերադարձը։ 

Աշխատանքային միգրացիայի ծավալներն էլ են մի քիչ նվազել։ Առհասարակ, մեր աշխատանքային միգրացիան երկու կամ երեք հոսքերից է բաղկացած։ Մեկը սեզոնային աշխատանքային միգրացիոն հոսքն է։ Այս դեպքում մարդիկ գարունը մեկնում են և աշնանը վերադառնում։ 

Կա կարճաժամկետ միգրացիոն հոսք, որը նույնպես մի քանի ամիս է տևում, բայց չի կրում սեզոնային բնույթ։ Եվ կա երկարաժամկետ աշխատանքային միգրացիոն հոսք, երբ մարդիկ ավելի քան մեկ տարի գնում են աշխատելու։ 

Դժբախտաբար, հենց վերջին հոսքի պատճառով մեզ մոտ շարունակաբար բացասական մնացորդ ենք ունենում։ Այսինքն, ավելի շատ գնում են նման աշխատանքի, քան վերադառնում են»,-ասաց նա՝ հավելելով, որ, այդուհանդերձ, այդ հոսքի բացասական մնացորդները ևս նվազման միտում են արձանագրել։

 

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ