Հան­րաք­վե­ա­կան փա­կու­ղի.ո՞ր ճա­նա­պար­հը կընտ­րեն իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը

Փետրվարի 27-ին լրացավ օրենսդրական ժամկետը, որի համաձայն, ՍԴ 7 դատավորները կարող էին օգտվել վաղաժամկետ թոշակի անցնելու և աշխատավարձի չափով հետագա ողջ կյանքում կենսաթոշակ ստանալու հնարավորությունից: 

Սակայն դատավորներից ոչ մեկը ցանկություն չհայտնեց սեղմել «կառավարության մեկնած ձեռքը»: Այսպիսի որոշումը սպասելի էր, և դա առաջին հերթին պայմանավորված է այն իրողությամբ, որ ՍԴ դատավորները բոլոր դեպքերում պրոֆեսիոնալ իրավաբաններ են: Ինչպես նրանք, այնպես էլ իրավագիտական հանրության այլ ներկայացուցիչներ հիշյալ օրենքը իրավունքի տեսակետից խիստ խոցելի են համարում: 

Այսինքն, եթե դատավորները սեղմեին կառավարության ձեռքը, ժամանակ անց՝ արդեն այլ իշխանության պայմաններում, գուցե հարկադրված լինեին բյուջե վերադարձնել չաշխատած կենսաթոշակը: Այսպիսով, եթե իշխանությունը հույսը դրել էր այն բանի վրա, որ վերջին պահին դատավորները տեղի կտան, և դրա շնորհիվ հնարավոր կլինի արդեն նշանակված հանրաքվեն չեղարկել, այդ հույսը չարդարացավ:

 Մնաց հանրաքվեի անցկացումը, ինչը սկզբունքորեն անհնարին չէ, սակայն իրավական տեսակետից մնում է խնդրահարույց: Մանավանդ, որ այս հարցում Եվրախորհրդի, մասնավորապես Վենետիկի հանձնաժողովի հետ հնարավոր պարզաբանումները իշխանության համար դեռ առջևում են: 

Ոչ մի հիմք չկա կարծելու, թե եվրոպական բյուրոկրատիան այդպես հեշտ ու հանգիստ թույլ կտա Եվրախորհրդի անդամ և պարտավորություններ ստանձնած պետությանը անտեսել այդ նույն եվրոպական կառույցի կարծիքը կամ «դաբրոյի» անհրաժեշտությունը: Ըստ այդմ, իշխանությանը առջևում մի քանի հնարավոր սցենար է սպասում: 

Առաջին հավանական զարգացումն այն է, որ իշխանությունները կշարունակեն համառել Վենետիկի հանձնաժողով դիմելու հարցում, ինչը կարող է հանգեցնել Եվրախորհրդից կոշտ արձագանքի: Ի վերջո, Հայաստանի հարցով ԵԽԽՎ համազեկուցողներն իրենք կարող են դիմել Վենետիկի հանձնաժողով՝ հանրաքվեի վերաբերյալ իրավական գնահատական ստանալու համար, և եթե այդ գնահատականը բարենպաստ չլինի, կարող է առաջանալ հանրաքվեի իրավական լեգիտիմության հարց՝ դրանից բխող բոլոր հնարավոր հետևանքներով: 

Եթե իշխանությունները շարունակեն համառել իրենց կամակորության մեջ, ապա կարող են լինել և ավելի կոշտ քայլեր: Ընդհուպ մինչև ԵԽԽՎ-ում հայկական պատվիրակության լիազորությունների հարց դնելը, ինչը պարզապես քաղաքական կոլապս կլինի Փաշինյանի կառավարության համար: 

Ուստի չի բացառվում, որ կգործի երկրորդ սցենարը, երբ իշխանությունը այնուհանդերձ կդիմի Վենետիկի հանձնաժողով՝ բնականաբար փորձելով դրական եզրակացություն ստանալ հանրաքվեի անցկացման հետ կապված: Չի բացառվում, որ այդպիսի եզրակացություն լինի, ինչպես նաև հակառակը: Եվ այդ դեպքում իշխանությունը կվարվի համաձայն այդ եզրակացության՝ կա՛մ անցկացնելով, կա՛մ չեղարկելով, կա՛մ էլ օրենսդրական շտկումներ անցկացնելու պատճառաբանությամբ հետաձգելով հանրաքվեն: 

Եվ, վերջապես, կա երրորդ ելքը, և այդ իմաստով կորոնավիրուսի համաճարակի վտանգը ինչ-որ տեղ փրկօղակ է իշխանությունների համար: Վենետիկի հանձնաժողովի բացասական եզրակացության և Եվրախորհրդից շարունակական ճնշումների դեպքում, իշխանությունը կարող է դեմքը պահելու համար հանրաքվեն չեղարկել՝ հենց կորոնավիրուսի համաճարակի վտանգի պատճառաբանությամբ: 

Այդ կապակցությամբ իրադրությունը իրականում այնպիսին է, որ ոչ ոք չի կարող կանխատեսել, թե համաճարակը ինչ զարգացում կունենա: Հետևապես, եթե իշխանությունը համառի ամեն գնով հանրաքվեն անցկացնելու հարցում, ապրիլի 5-ին կարող է բախվել մի պարզ իրողության, երբ Հայաստանի հպարտ քաղաքացիները սեփական առողջության անվտանգությունը կգերադասեն իշխանությունների համար «մասսովկա» ապահովելուց: 

Այսինքն, ուղղակի ընտրատեղամաս չեն գնա և չեն քվեարկի, ու այդ դեպքում իշխանությունը կկանգնի ավելի լուրջ պրոբլեմի առջև, երբ հարկադրված կլինի կա՛մ ընդունել հանրային մերժման իրողությունը, կա՛մ վարչական լծակների կիրառումով ստիպված կլինի զանգվածաբար կեղծել հանրաքվեն, ինչն աննկատ իրականացնել չի հաջողվի: 

Այդ դեպքում կստեղծվի բոլորովին նոր քաղաքական իրադրություն, ինչը նաև եվրոպական կառույցներին հնարավորություն կտա հավասարության նշան դնել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև: Մասնավորապես այն կոնտեքստում, որ եթե Ալիևի վարչակարգը փետրվարի 9-ին անցկացրել է ամենևին էլ ոչ ազատ և ոչ արդար խորհրդարանական ընտրություններ, Հայաստանի կառավարությունն էլ՝ իր նպատակադրումներից ելնելով, կեղծել է հանրաքվեն: 

Հասկանալի է, որ դրանից հետո Հայաստանը որպես տարածաշրջանում ժողովրդավարության կղզի ներկայացնելու բարձրագոչ քարոզչությունը պարզապես կավարտվի: 

ՎԱՀԱՆ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ