Դմիտրի Աթբաշյան. «Այս իրավիճակում մենք առավել քան ունենք ազգային փոխադրող ունենալու կարիքը»

Ավիացիան ամենաբարդ և, միևնույն ժամանակ, ամենանուրբ ոլորտն է նաև տնտեսության մեջ ունեցած դերի տեսանկյունից: Այս կարծիքին է ԽՍՀՄ վաստակավոր օդաչու, «Ավիացիայի ազգային միավորում» կազմակերպության տնօրեն Դմիտրի Աթբաշյանը: «Փաստի» հետ զրույցում նա շեշտեց՝ որ ամենաբարդն ու ամենանուրբը լինելու պարագայում բնական է, որ պանդեմիայից առաջին հերթին տուժեց հենց ավիացիան:

Պանդեմիայի՝ նաև այս ոլորտի վրա համաշխարհային ազդեցության ու հնարավոր ռիսկերը քննարկելու առիթ դեռ կլինի, մինչ այդ՝ մեր զրուցակիցն այլ խնդրի վրա է ուշադրություն սևեռում: «Հայաստանը սեփական ավիացիա չունի, իսկ այն, ինչ այսօր կա, չի կարելի ավիացիա համարել: 

Այն, ինչ ունենք, շատ փոքր ոլորտ է մեր տնտեսության համար: Այլ երկրների օրինակները դիտարկենք. ուզեցին ու միանգամից կազմակերպեցին իրենց քաղաքացիներին ամբողջ աշխարհից հետ բերելու գործընթացը: Իհարկե, այստեղ կարևոր էր նաև ազգային ավիափոխադրող ունենալու փաստը: Իսկ մենք չենք կարող նման քայլ անել, սպասում ենք՝ մինչև դա կանեն ուրիշները: Մենք ազգային փողադրող չունենք, ինչի մասին նախկինում ևս խոսվել է: Բայց հիմա՝ այս իրավիճակում մենք առավել քան ունենք ազգային փոխադրող ունենալու կարիքը:

 

Պարզապես խնդիրն այն է, որ ազգային փոխադրող հասկացողության մեջ տարբեր մարդիկ տարբեր բաներ են հասկանում: Իրականում պետությունը պետք է ազգային ավիաընկերության ղեկավար մարմնի մեջ իր մասնակցությունն ունենա և կարողանա ազդել և՛ ընդհանուր քաղաքականության, և՛ ամենօրյա աշխատանքների վրա»,-ասաց Դ. Աթբաշյանը:

Մեր զրուցակիցը շեշտեց՝ «Արմավիան» ամենամոտն էր կանգնած ազգային ավիափոխադրողի կոչմանը. «Թեպետ բոլորն ասում էին, թե իբր այն ազգային փոխադրող է, բայց, այդուհանդերձ, այն 100 տոկոսով Մ. Բաղդասարովին էր պատկանում: Որոշ առումներով այն օգտվում էր ազգային փոխադրողի իրավունքներից ու արտոնություններից, բայց, միևնույն է, սեփական ավիաընկերություն էր: 

Մենք դեռ այն ժամանակ էինք խոսում «Արմավիան» ազգային փոխադրող դարձնելու մասին, որի համար, սակայն, պետությունն անպայման պետք է մասնակցություն ունենար ղեկավար մարմնի մեջ: Այժմ տարբեր երկրներում այդ մասնակցության տարբեր տոկոսներ են գործում՝ կա թե՛ 15, թե՛ 75 տոկոս մասնակցություն: Ու ի՞նչն է կարևոր. ազգային փոխադրողը պարտավոր է անել այն, ինչն անհրաժեշտ է ոչ թե բիզնես նպատակներին, սեփականատիրոջը, այլ պետությանն ու ժողովրդին: 

Պետք է ունենանք ազգային փոխադրող, որի ղեկավար մարմնի մեջ պետության ներկայացուցիչներ կլինեն, կհետևեն թե՛ կառավարմանը, թե՛ տեխնիկական քաղաքականությանը, թե՛ նաև թռիչքների անվտանգության քաղաքականությանը»: Անդրադառնալով ՀՀ-ում գրանցված ավիաընկերություններին, որոնք թեպետ կոչմամբ ազգային փոխադրող չեն, բայց վերջին շրջանում տարբեր չվերթներ են իրականացրել և Հայաստան են բերել ՀՀ քաղաքացիներին, Դ. Աթբաշյանը շեշտեց, որ նրանք, այնուամենայնիվ, չեն փոխարինում և չեն կարող փոխարինել ազգային փոխադրողին: 

«Առհասարակ, ընկերությունների տնօրենները ցանկացած ժամանակ ինչ ուզենան, կանեն, նրանք ոչ մի պարտավորություն չունեն ո՛չ մեր պետության, ո՛չ էլ ժողովրդի առաջ: Եթե վերցնենք ՀՀ-ում գործող ցանկացած ընկերություն և համեմատենք իրենց իրավունքներն ու պարտականությունները, կտեսնենք, որ իրավունքներն ավելի շատ են, քան պարտավորությունները»,-ասաց նա՝ կրկին շեշտելով ազգային փոխադրողի դերի ու այդ առումով ունեցած առանձնահատկության մասին:

Հաշվի առնելով այս ընթացքում առաջացած խնդիրները և ռիսկերը՝ Դ. Աթբաշյանը շեշտեց, որ ավիացիոն հստակ քաղաքականություն մշակելու կարիք կա:

«Պետք է աշխատել երկու ուղղությամբ: Առաջինը ռազմավարական ուղղությունն է, այսինքն՝ օրակարգ բերել ազգային փոխադրող ունենալու հարցը: Պետք է մի կողմից սկսել ազգային փոխադրողի ստեղծումը, մյուս կողմից՝ աշխատել ռուսական ընկերությունների, ինչպես նաև կառավարության և ավիացիոն ղեկավար մարմինների հետ, որ մեր քաղաքացիները ու պետությունը որքան հնարավոր է քիչ տուժեն: 

Ամբողջ աշխարհում ավելի քան 200 երկիր օդային օրենսգիրք ունի, շատերն ունեն նաև ազգային փոխադրող: Մենք մինչև հիմա օդային օրենսգիրք չունենք, որին կհամապատասխանեցվեին այլ օրենքները: 

Մեզ մոտ հակառակն է՝ ունենք ավիացիայի մասին օրենք, որը համապատասխանեցված է այլ օրենքներին: Ընդհանուր առմամբ, այս խնդիրները շաղկապված են: Ես շեշտեցի մի շարք անհրաժեշտությունների մասին, բայց դրանց իրականացումը չպետք է ինչ-որ մեկի բարի ցանկությունը լինի: Դրանք պետք է հստակ և օրենքով սահմանվեն ու ավտոմատ իրականացվեն»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ