Չաշ­խա­տե­ցի՞ր «ամ­ռա­նը», ասա՝ ի՞նչն էր պատ­ճա­ռը

Կորոնավիրուսի համավարակի տարածման արդյունքում միջազգային հանրությունը համատեղել է իր ջանքերը վարակի տարածումը կանխելու և ստեղծված իրավիճակից շուտ դուրս գալու համար։ Եվ համավարակով պայմանավորված՝ ընթացիկ խնդիրները հաղթահարելու ուղղությամբ երկրներն օգտագործում են իրենց համագործակցության ձևաչափերը։

Արդյունքում ակտիվ դիվանագիտական աշխատանք է ծավալվում։ Իսկ այն երկրները, որոնք աջակցության կարիք ունեն, օգնություն են ստանում բժշկական պարագաների, ֆինանսական օժանդակության կամ վարկերի տեսքով։

Եվ ահա, Հայաստանին ֆինանսական օժանդակություն և բժշկական պարագաների ձեռքբերման հարցում օգնության ձեռք են մեկնել ԵՄ-ն, ԱՄՆ-ը, Չինաստանը, Ռուսաստանը։ Դեղորայքի հարցում Հայաստանին օժանդակություն ցուցաբերելու պատրաստակամություն է հայտնել նույնիսկ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը։

Բացի այդ, քանի որ համավարակի հաղթարումից հետո դրա տնտեսական հետևանքները դեռևս երկար ժամանակ զգացնել կտան, ապա իրավիճակը նպաստավոր է, որպեսզի փոխադարձ պայմանավորվածություններ ձեռք բերվեն նաև տնտեսական փոխգործակցությանը վերաբերող հարցերի շուրջ։

Թվում էր, թե այս օրերին ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում ակտիվ աշխատանքներ պետք է տարվեն, որպեսզի հնարավոր լինի արագ դուրս գալ ճգնաժամային փուլից։ 

Քանի որ ԵԱՏՄ-ն 5 պետությունների տարածքն ընդգրկող միասնական շուկա է, ապա այդ շուկայի մաս կազմող յուրաքանչյուր երկրում տնտեսական դժվարություններն ազդելու են ընդհանուր շուկայի վրա։ Ուստի անհրաժեշտ է փոխգործակցության առավել արդյունավետ մեխանիզմներ մշակել ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում։

Եվ այս համատեքստում ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ ԵԱՏՄ երկրների ղեկավարները դեռևս անցյալ տարի հաստատել են էլեկտրաէներգիայի, նավթի/ նավթամթերքի ու գազի ընդհանուր շուկաների ձևավորման հայեցակարգերը։ Նախատեսվում է միասնական էներգետիկ շուկաներ ստեղծել մինչ 2025 թվականը։

Իսկ Հայաստանը շատ զգայուն է գազի գնի հարցում, ուստի և ստեղծված ֆորսմաժորային իրավիճակը հնարավորություն է տալիս Հայաստանին նախաձեռնողականություն ցուցաբերել ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում գազի ընդհանուր շուկայի անցնելու հարցում։

Վարչապետ Փաշինյանը, փոխանակ իր կառավարման այս երկու տարիների ընթացքում ԵԱՏՄ-ի և Ռուսաստանի հետ երկկողմ հարաբերությունների շրջանակում ակտիվ աշխատանք տաներ և հասներ նրան, որ Հայաստանի համար սահմանվեր գազի ձեռնտու գին, ներկայիս ճգնաժամային իրավիճակում նոր «ձեռուոտ» է ընկել, որպեսզի կանխի գազի գնի բարձրացումը։

Եվ ուշագրավ է, որ այս երկու տարվա ընթացքում իր անգործությունն արդարացնելու համար Փաշինյանը գազի բարձր գնի հարցում մեղադրում է նախկիններին, իբր թե գազի գնի հարցում ստեղծված իրավիճակը նախորդ կառավարությունների վարած անհեռանկար, ոչ տնտեսական քաղաքականության հետևանքն է։

Իսկ ի՞նչ նոր առաջարկ է անում Փաշինյանի կառավարությունը, որը նախորդների ժամանակ չի արվել։ Այդպիսի առաջարկ ուղղակի չկա։ Մասնավորապես իր վերջին ուղիղ եթերի ժամանակ Փաշինյանը հայտարարեց, թե գազի գնի հարցով խոսել է ՌԴ նախագահի հետ և ակնկալում է նրա միջամտությունն այս հարցում։

Իսկ ՀՀ վարչապետի ակնկալիքները տեղավորվում են այն շրջանակում, որ Հայաստանը գազի գինը վճարի ոչ թե դոլարով, այլ ռուբլով՝ դոլարի փոխարժեքով պայմանավորված տատանումների ազդեցությունը կրելուց խուսափելու անհրաժեշտությամբ։

Սակայն Փաշինյանը, քաղաքական նպատակահարմարությունից ելնելով, չի ցանկանում հիշել, որ ռուսական կողմին նման առաջարկ եղել է նաև նախորդ կառավարությունների կողմից, մասնավորապես այն իրավիճակից հետո, երբ 2014 թվականին Ռուսաստանին Ղրիմի միացումից հետո Արևմուտքը խիստ պատժամիջոցներ սահմանեց Ռուսաստանի նկատմամբ, ռուբլու փոխարժեքը սրընթաց անկում ապրեց, իսկ դոլարի փոխարժեքը բարձրացավ, այդ թվում՝ Հայաստանում։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ