Աղքատության պատկերը՝ ապահով Հայաստանում

Այս երկու լուսանկարներն արվել են այսօր՝ մայրաքաղաք Երևանի կենտրոնական փողոցներում: Ընդհանրապես, մուրացկաններն ու աղքատ մարդիկ մայրաքաղաքի բնակիչների աչքին սովորական են դարձել: Նրանք մեր կողքին են ամեն օր ու ամեն վայրում, բայց լրիվ այլ աշխարհում են ապրում՝ մեզ համար օտար ու շատ ժամանակ նաև սարսափելի:

Ըստ ՀՀ ազգային վիճակագրության ծառայության տվյալների՝ Հայաստանում աղքատության պատկերը 2008-2014թթ. փոփոխվել է ՝ 27.6-ից հասնելով՝ 30 տոկոսի: 2014թ.-ին աղքատության մակարդակի ցուցանիշները գերազանցել են 2008թ.-ի մակարդակը, ինչպես երկրի մակարդակով, այնպես էլ բոլոր մարզերում և ք. Երևանում, բացի Արագածոտնի, Արարատի, Կոտայքի ևՎայոց Ձորի մարզերից: Այդուհանդերձ, ավելի արագ տեմպերով այդ ցուցանիշի աճ գրանցվել է Տավուշում և ք.Երևանում ` 1.3 անգամ, Արմավիրում և Սյունիքում` 1.2 անգամ:

Ըստ համաշխարհային բանկի գնահատականների՝ աղքատների ընդհանուր թիվը ՝այսինքն այն մարդկանց, ովքեր մեկ օրվա համար ապրում են 2 դոլլարից էլ պակաս գումարով, կազմում է 2.5-3 մլրդ մարդ: Այդ թվում  ծայրահեղ աղքատության մեջ բնակվողների թիվը (մեկ դոլլարից էլ պակաս մեկ օրվա համար) հասնում է 1-1.2 մլրդ մարդու: Այլ կերպ ասած՝ երկրագնդի բնակչության 40-48 տոկոսը աղքատ են, իսկ 16-19 տոկոսը՝ ծայրահեղ աղքատ:

Աղքատության աճը ուղիղ կապ ունի մեր երկրի տնտեսական աճի հետ: Եթե չկա տնտեսական աճ կամ այն նվազում է, համապատասխանաբար ավելանում է աղքատության տոկոսը: Եվ դիտելով ՀՀ ազգային վիճակագրության ծառայության աղքատությանը վերաբերող աղյուսակները՝ պարզ է առնում, որ մեր երկրում տնտեսական աճ չկա, ինչ էլ , որ չասեն ու ինչպես էլ, որ չփորձեն մեզ համոզել պետական պաշտոնյաները:

Աղքատության աճի մասին կարելի է իմանալ ոչ միայն աղյուսակներից, այլև քաղաքի փողոցներից: Ամեն քայլափոխի ձեռք մեկնած մուրացիկները՝ դրա ամենավառ ապացույցն են: Եվ անգամ կարևոր չէ, թե իրականում հիվանդ երեխայի կամ եղբոր համար փող մուրողները անկեղծ են, թե ոչ: Սա բավական էֆեկտիվ մեթոդ է մարդկանց խղճահարության վրա ազդելու համար: Եվ ինչպես շատերն են նշում, իրենց վրա ազդեցություն գործում են:

Կարծիքներ էլ կան, իհարկե, որ մուրացկանությունը դարձել է լավ մասնագիտություն, շահութաբեր բիզնես: Սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը իր հարցազրույցներից մեկում նշել է, թե  «կան մարդիկ, ովքեր արդեն պրոֆեսիոնալ են, կոնկրետ տեղ ունեն ու տեղական ոստիկանության հետ պայմանավորված են` իրենց ձեռք չեն տալիս: Դա աշխատանքի նման բան է»: Նման մտքի հետ մեր իրականության մեջ և մեր երկրում շատ հեշտ կարելի է համաձայնվել: Բայց այս ամենն, իհարկե, չի բարելավում ոչինչ և չի էլ պակասեցնում մեր երկրում, Երևան քաղաքում ապրող աղքատների հոգսի գոնե կեսը: Գուցե փողոցում մուրացիկին գումար տալով՝ ինքներս մեզ հույս ենք տալիս, թե ինչ-որ բան փոխում ենք կամ ինչ-որ մեկին օգնում ենք: Բայց, միևնույն է, փողոցի աղբամաններից ուտելիք և պետքական իրեր փնտրողների թիվը դրանից չի պակասում:

Ինչպես մեզ հետ զրույցում նշեց սոցիոլոգ Անուշ Թովմասյանը.«Բնակչության աղքատ զանգվածը ձևավորում են թոշակառուները, անաշխատանք և կրթական ցածր մակարդակ ունեցող մարդիկ, ովքեր զբաղված են բարձր մասնագիտացում չպահանջող աշխատանքով և հետևաբար քիչ են վարձատրվում: Իրենց աղքատ են համարում յուրաքանչյուր երրորդ չաշխատող թոշակառուն և յուրաքանչյուր հինգերորդ անաշխատանք մնացած անձը: Իրենց ընտանեկան հոգսերը հազիվ են հասցնում յուրաքանչյուր իններորդ վարորդը, սպասարկման ոլորտի աշխատողն ու վաճառողը: Աղքատների ամենաքիչ մասն են կազմում ուսանողներն ու բիզնեսի համասեփականատերերը(1%)»...

Այս ամենը դիտարկելուց հետո մի պարզ պատկեր ենք ստանում այն մասին, որ աղքատության մեջ հայտնվել կարող ենք ամենքս՝ անկախ ամեն ինչից: Եթե մոլորակի համարյա 50 տոկոսը աղքատներն են, ուրեմն դա բոլորիս է սպառնում: Իսկ ա՛յ, աղքատության մեջ ապրողներին ձեռք մեկնողների շարքում ոչ բոլորս ենք պատրաստ հայտնվել: Մնում է ցանկացած իրավիճակում մարդ մնալ ու հիշել կտակարանի այս խոսքերը՝ «Օգնիր յուրայինիդ»:

Քրիստինե Տեր-Մաթևոսյան