Որո՞նք են գործող իշխանությունների՝ ինքնիշխանության հիմնասյունին խարսխված արտաքին քաղաքականության արդյունքները

Բարդ աշխարհաքաղաքական դիրքում գտնվող Հայաստանի համար անվտանգային առումով կարևոր է ոչ միայն հզոր և մարտունակ զինված ուժեր ունենալը, այլև ճկուն արտաքին քաղաքականություն վարելը։

Միայն այդպես կարելի է հասնել երկրի արտաքին անվտանգության ամրապնդմանը, պետության զարգացման արտաքին բարենպաստ պայմանների ապահովմանը, արտերկրում հանրապետության և նրա քաղաքացիների շահերի պաշտպանության արդյունավետության բարձրացմանը, բարեկամ և գործընկեր երկրների հետ համագործակցության առավել ամրապնդմանը և այլն։

Եվ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ երբ Նիկոլ Փաշինյանն իշխանության եկավ, իր հիմնական շեշտադրումներից մեկը վերաբերում էր արտաքին քաղաքականությանը։ Նա պնդում էր, թե, ի տարբերություն նախորդ իշխանությունների, ինքը երկրի արտաքին քաղաքականությունը կառուցելու է ինքնիշխանության դիրքերից։ Այսինքն՝ հասնելու է նրան, որ գործընկերները հաշվի նստեն Հայաստանի շահերի հետ։ Այնուամենայնիվ, մեր արտաքին քաղաքականության ուղեգծում վերջինիս պաշտոնավարման ընթացքում այդպես էլ փոփոխություն տեղի չունեցավ։ 

Փաշինյանը շարունակեց իր նախորդների արտաքին քաղաքական կուրսը։

Այդուհանդերձ, զարմանքի տեղիք է տալիս, երբ վարչապետ Փաշինյանը հայտարարում է, թե իրենք զրոյից արտաքին քաղաքականություն են ստեղծել։ 

Եթե հիմնվում ենք փաստերի վրա, ապա այս կարգի հայտարարություններն ուղղակի պոպուլիստական բնույթ են կրում։ Խնդիրն այն է, որ ներկայիս իշխանությունների արտաքին քաղաքականությունն ուղղակիորեն հենվել է նախկինից եկող նախաձեռնությունների վրա։

Սակայն սա չխանգարեց, որ Փաշինյանն ու իր թիմակիցները իրենց հաջողությունը համարեն նախկինների աշխատանքի արդյունք հանդիսացող այնպիսի իրադարձություններ, ինչպես Ֆրանկոֆոնիայի գագաթաժողովը և ՏՏ համաշխարհային համաժողովը՝ «WCIT 2019», երբ Հայաստանը բազմաթիվ երկրների ներկայացուցիչների հյուրընկալեց մեկ հարկի տակ։ 

Իսկ որո՞նք են գործող իշխանությունների՝ ինքնիշխանության հիմնասյունին խարսխված արտաքին քաղաքականության արդյունքները։ Գործընկերների հետ հարաբերություններում ավելի շատ խնդիրներ են ստեղծվել, քան առաջընթաց են գրանցել հարաբերությունները։ Եվ ուշագրավ էր, որ Փաշինյանը մայիսի 16-ին իր առցանց ասուլիսի ընթացքում ներկայացրած 100 փաստերի մեջ չէր ընդգրկել արտաքին քաղաքականության ձեռքբերումների մասին գեթ մեկ փաստ։

Այսպես, օրինակ՝ մեր ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում տիրում է անվստահության մթնոլորտ, և ՌԴ արտգործնախարար Լավրովի վերջին հայտարարությունները այս մասին են վկայում։ Գազի գնի և որոշ այլ հարցերի շուրջ այդպես էլ չի հաջողվում փոխհամաձայնության գալ:

Հարաբերությունների խորացում նկատելի չէ նաև Հայաստան-ԵՄ փոխհարաբերություններում։ ՀՀ-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը, որը կնքվել է դեռևս 2017 թ.-ին, դեռևս ոչ բոլոր ԵՄ անդամ երկրների կողմից է վավերացվել, իսկ ԵՄ-ի հետ վիզաների ազատականացման երկխոսությունը, որը նախատեսվում էր սկսել ավելի վաղ, դեռևս չի մեկնարկել։

Որևէ առաջընթաց տեսանելի չէ նաև ԱՄՆ-ի հետ հարաբերություններում։ Չնայած իր գործադրած ջանքերին՝ Փաշինյանին այդպես էլ չհաջողվեց հանդիպում ունենալ ԱՄՆ ներկայիս վարչակազմի ներկայացուցիչների հետ և որոշակի պայմանավորվածություններ ձեռք բերել։ 

Չինաստանի հետ հարաբերությունների ուղղությամբ էլ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունն առանձնահատուկ ակտիվությամբ աչքի չի ընկնում։ Չինաստանը Հայաստանի համար կարող է տնտեսական մեծ հնարավորություններ բացել։

Բացի այդ, Հայաստանը պետք է ակտիվ աշխատանքներ տանի, որպեսզի կորոնավիրուսի համավարակի դեմ պայքարի շրջանակներում չինական կողմից խոշորածավալ աջակցություն ստանա։ Պատահական չէ, որ Չինաստանը հայտարարել է, թե առաջիկա երկու տարվա ընթացքում 2 մլրդ դոլար կհատկացնի կորոնավիրուսից տուժած երկրներին աջակցելու համար:

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ