Կպավ, տղե՛րք, կպավ, ափ­սոս՝ չտե­սաք

Բոլորս մտովի Տավուշում ենք, սահմանին ենք, բոլորս, ովքեր միս ու արյունից ենք, հիշողություն ունենք, միտք ունենք, սիրտ ունենք, հոգեհան ենք լինում ցանկացած նորություն լսելիս, ուրախանում հաղթանակով, տեղից վեր թռչում ու գոռում՝ «Կպաա՜վ, կպաա՜վ», անասելի ցավ զգում դեպի անմահություն գնացած մեր տղաների համար: 

Նրանցից ոչ մեկն իմ հարազատը չէ այդ բառի ուղիղ իմաստով՝ իմ հայրը, եղբայրը, ամուսինը, տղան, բարեկամը, անգամ հարևանը, բայց բոլորը մերն են, ուրմեն մերն է, բոլորինս է ցավը, արցունքը, նաև հպարտությունը: Այդպես էր թե՛ 90-ականներին, թե՛ 2016 թվականի Ապրիլյան պատերազմի օրերին, թե՛ դիվերսիոն ցանկացած հարձակման փորձի ժամանակ, թե՛... ընդհանրապես, արդեն երեսուն տարի, երբ հակառակորդը որոշում է կրակել, և դրա հետևանքով հայ զինծառայող է զոհվում:

Հպարտություն, ցավ, արցունքներ, բարկություն, աղոթք, ամեն ինչ խառնվել է, միաձուլվել իրար: Սփոփանք երբեք էլ չենք գտնի, մենք կշարունակենք ապրել, իսկ զոհված տղաների ծնողները, կանայք ու երեխաներն իրենց կյանքն առանց սիրելիների են շարունակելու, ապրելու են նաև նրանց չապրած տարիները, ամենայն արժանապատվությամբ, հպարտությամբ, նրանց սրտի յուրաքանչյուր զարկում և ամեն հոգոցի մեջ սիրելիների անունն է լինելու և օրհնությունը նրանց, ովքեր փոխարինելու են իրենց որդիներին ու ամուսիններին առաջին գծում:

Սահմանից հեռու ապրողներիս մեջ անհանգստություն է՝ ի՞նչ եղավ, տղերքը ո՞նց են, ինչպե՞ս են սահմանամերձ բնակավայրերում մարդիկ՝ նորից, հերթական անգամ կրակահերթի տակ: 

Բայց տավուշցու ձայնի հանդարտությունը, երբ նա կանգնած իր վնասված տան մոտ և մտովի հաշվարկում է, թե ինչ պետք է անի տունը նախկին տեսքի բերելու համար, Բագրատ սրբազանի հանգստությունը, երեխաների լուսանկարները, մի քանի կիլոմետր այն կողմ ընթացող ասֆալտապատման աշխատանքները և ամենակարևորը՝ «մենք մեր տներից որևէ տեղ չենք գնալու, ապահով ենք, տղերքը մեզ պաշտպանում են, պետք լինի իրենց կմիանանք» խոսքերն ապացուցում են՝ իրականում Տավուշում հոգեբանական առումով ավելի խաղաղ է, քան որևէ այլ տեղ: 

Սրան զուգահեռ կա մի այլ իրականություն հարևան երկրում: Տեղեկություններ ենք ստանում, որ Ադրբեջանն իր հրետանային մարտկոցների դիրքերը տեղակայել է իր իսկ գյուղերից մեկի շրջակայքում՝ թիրախ դարձնելով սեփական բնակչությանը։ Սա մեզ համար այլ՝ անհասկանալի, անըմբռնելի իրականություն է: 

Մեր իրականության համար, երբ կրակոցների, ադրբեջանական կողմի հարձակման մասին լուրը լսելով միայն հարյուրավոր կամավորներ ցանկություն էին հայտնում մեկնելու Տավուշ զինվորների կողքին լինելու: Պաշտպանության նախարարությունը վստահ է կամավորների պատրաստակամության վրա, բայց այս պահին նման անհրաժեշտություն չկա: Գյուղի բնակիչներն ասում են՝ մենք մեր տանից տեղ չունենք գնալու: 

Ռազմական գործողությունների ծավալման ֆոնին քաղաքական բոլոր ուժերն իրենց զորակցությունը հայտնեցին հայկական բանակին և պետությանը՝ այս զորակցության մեջ հերթական անգամ ընդգծելով ամենակարևոր ուղերձը՝ եթե անգամ կան ներքաղաքական խժդժություններ, խմորումներ, չհասկացվածություններ և տարբեր կարծիքներ, կա հարց, որի շուրջ բոլորը միակարծիք են՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական շահը վեր է ամեն ինչից, և եթե կա պատերազմի վտանգ, ապա բոլոր տարաձայնությունները մնում են երկրորդ պլանում: Սա ամենակարևորն է, զինվորը պետք է վստահ լինի՝ թիկունքն ամուր է: 

Տարիներ առաջ զինվորները պայքար մղեցին մարտի դաշտում մեր՝ ազատ ու անկախ երկրում ապրելու իրավունքը նվաճելու համար, իսկ հաջորդ սերունդները հաստատեցին՝ ինչը մերն է, որևէ մեկին չենք տա, հակառակը` կփոշմանեն, թե նորից մոտ գան հայկական սահմանին: 

Ցանկացած իրավիճակում պետք է բավականաչափ խելացի լինել դասեր քաղելու համար: Ի՞նչ հասկացանք: Թշնամին նույնն է՝ նենգ, տմարդի, որևէ մարդկային բան նրան բնորոշ չի, քաղաքակիրթ չի դարձել և հավանաբար չի էլ դառնա, ունի ներքին քաղաքական խնդիրներ, որոնք ամեն անգամ լուծելու համար դիմելու է ռազմական գործողությունների վերսկսման սցենարին: Ի՞նչ ունենք մենք: 

Երկրի սահմանները հսկող, իրավիճակին լիարժեքորեն տիրապետող զինված ուժեր, ամեն պահի հայրենիքի պաշտպանության համար առաջին գիծ մեկնել ցանկացող կամավորներ, իր հողի վրա ամուր կանգնած տավուշցի և մարդիկ Հայաստանի տարբեր անկյուններում, որոնք միակամ են, միասնական բանակին թև ու թիկունք լինելու հարցում: 

Մենք՝ որպես պատերազմի մեջ գտնվող պետություն, պիտի ավելի ամրացնենք ազգային գաղափարախոսության հիմքերը, թույլ չտանք, որ որևէ օտարամոլություն սասանի դրանք, դիպչի եկեղեցուն ու մեր հավատքին, պետք է ամուր կանգնենք մեր հողի վրա, զարգացնենք տնտեսությունը, կրթական գերզարգացած համակարգ ունենանք, կայանանք որպես պետություն: 

Փորձը ցույց է տալիս՝ մեր հույսը մենք ենք, միջազգային կառույցների ու հարևան ու ոչ հարևան պետությունների հետ դու կարող ես ունենալ լավ հարաբերություններ, բայց վտանգի պահին առաջին գծում հայկական հաղթանակած բանակն է, իսկ թիկունքում՝ քաղաքացին: Հուսախաբ չանենք, գետնով չտանք նրանց պատիվը, որոնք ամենաթանկը՝ իրենց կյանքը զոհեցին մեր ներկայի ու ապագայի, մեր՝ անկախ երկրում ապրելու իրավունքի համար:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ