«Սև­ա­նա լճի փրկու­թյան գոր­ծոն­նե­րից մե­կը ձկնա­պա­շար­ներն են. հա­մա­կար­գա­յին լու­ծում­ներ են պետք»

Օրերս իշխանի ավելի քան 300 000 մանրաձուկ բաց թողնվեց Սևանա լիճ: Առհասարակ, մանրաձկան բացթողումը կրում է պարբերական բնույթ։ Դրա նպատակն է վերականգնել լճում տարիներ շարունակ կրճատվող ձկնապաշարները, բայց այստեղ կա մեկ կարևոր խնդիր՝ ապօրինի ձկնորսությունը: Այն իսպառ արգելել չի ստացվում, մինչդեռ փորձագետներն ահազանգում են՝ ձկնապաշարների բավարար քանակը կարող է նպաստել լճի էկոհամակարգի վերականգնմանը:

«ԷկոԼուրի» փորձագետ Վիկտորյա Բուռնազյանը նշում է՝ բավականին երկար ժամանակ է, ինչ ՀՀ ԳԱԱ Հիդրոէկոլոգիայի և ձկնաբանության ինստիտուտի մասնագետներն ահազանգում են, որ Սևանա լճում պետք է արգելել ձկնորսությունը, որպեսզի վերականգնենք ձկնապաշարները: 

«Տարեսկզբից բոլորս էլ ականատես ենք եղել սիգի անվերահսկելի որսին: Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ սիգի պաշարներն արդեն իսկ 2019 թ.-ին նվազել են նախորդ տարվա համեմատ՝ կազմելով 660 տոննա: Կառավարությունը պիլոտային ծրագրով թույլատրում է 200 տոննա սիգի որս: 

Այս որոշումն ընդունվեց վերջին ամիսներին, բայց ձմռան ամիսներից սկսած սիգը վաճառվում էր շուկաներում: Հիմա ամենամեծ հարցը՝ պատկան մարմիններն ունե՞ն հաշվարկ, թե արդեն որքան սիգ են որսացել, որ թույլ է տրվում 200 տոննայի սահմանում սիգ որսալ: Ամենաքիչը լճում պետք է լինի ձկան 1000 տոննա արդյունագործական պաշար, որպեսզի թույլատրվի որսը: 

Եթե որսում են մայրական կազմը, ապա ինչպե՞ս պետք է ձուկը նոր սերունդ տա: Մայրական կազմի հետ որսվում է նաև մանրաձուկը: Իշխանի ձկնապաշարները 2019 թվականին 1-ից 1,5 տոննա են եղել: Այն մանրաձուկը, որը լիճ է բաց թողնվում, ևս որսվում է, իշխանի պաշարները մեզ մոտ չեն ավելանում: 

Բացի ձկնորսությունը, մյուս խնդիրը գետերի էկոլոգիական վատ վիճակն է, ինչպես նաև այդ գետերի վրա կառուցված փոքր ՀԷԿ-երը, որոնց ձկնացարաններով շատ ձկներ չեն կարողանում անցնել և գնալ ձվադրման, մասնավորապես իշխանը, որը բարձրանում է գետերի ակունքները ձվադրման համար: 

Չի պահպանվում նաև գետերի էկոլոգիական թողքը: Պետք է հիշել, որ լճում օրգանական նյութերը յուրացնողը ձուկն է, իսկ հիմա լճում ոչնչացնում ենք մեր կենսառեսուրսները, ինչը ևս նպաստում է լճի կանաչելուն: Սա շատ կարևոր խնդիր է»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշում է փորձագետը:

Բուռնազյանը տեղեկացնում է, որ եթե նախկինում 60 հազար մանրաձուկ լիճ էր բաց թողնվում պետական բյուջեի միջոցներով, ապա 2016 թվականից Սևանում ցանցավանդակային եղանակով ձկնաբուծական ծրագիրն իրականացնում է «Սևանի իշխանի պաշարների վերականգնման և ձկնաբուծության զարգացման հիմնադրամը»: 

«Բայց ստացվում է՝ անկախ նրանից, թե որ մարմինն է դա անում, արդյունքը մնում է նույնը՝ Սևանա լճում չունենք ձկան բավարար պաշարներ»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Մեր դիտարկմանը, որ ձկնորսության արգելելուն զուգահեռ առաջ է գալիս Սևանի հարակից շրջանների բնակչության սոցիալական խնդիրը, Բուռնազյանն ընդգծում է՝ մարդկանց սոցիալական խնդիրն ակնհայտ է, բայց «կորցնում ենք» Սևանա լիճը, իսկ դրա փրկության գործոններից մեկը նաև իր ձկնապաշարներն են: 

«Մասնագետներն իզուր չէ, որ խոսում են լճում ձկնորսության իսպառ արգելման մասին: Սրա համար պետք է իրականացվի պետական ծրագիր տեղի համայնքների համար: Պետք է բարձրանա տեղի բնակչության իրազեկվածությունը, նրանք պետք է հստակ գիտակցեն լճին սպառնացող վտանգը: 

Պետք է աջակցության ծրագրեր լինեն, որպեսզի մի քանի տարի մարդիկ ձկնորսությամբ չզբաղվեն, սա կնպաստի պաշարների վերականգնմանը: Բացի դա, գետերը պետք է բերվեն նորմալ վիճակի: Այս հարցում համակարգային լուծումներ են պետք»,-եզրափակում է Վիկտորյա Բուռնազյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ