Անհրաժեշտ են ավե­լի նպա­տա­կա­յին քայ­լեր

Սևանա լիճը կրկին ծաղկել է: Դե, ինչ, սպասելի «իրադարձություն» էր, եթե հաշվի առնենք, որ այս մասին օրնիբուն ահազանգում են փորձագետները: Դեռ նախորդ տարիներին նրանք ընդգծում էին՝ եթե հստակ քայլեր չարվեն, ապա ամեն տարի նույն պատկերն ենք ունենալու Սևանում, իսկ լիճը մեր երկրի համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող օբյեկտ է: Պաշտոնյաներն արդեն հիմա հայտնում են «ավետիսը»՝ կատարված աշխատանքների արդյունքները միանգամից տեսանելի չեն լինի, ուստի հաջորդ տարի նույնպես Սևանը կծաղկի:

Շրջակա միջավայրի նախարարության «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի կենտրոնի» փոխտնօրեն Գայանե Շահնազարյանը օրերս լրագրողների հետ հանդիպմանը, անդրադառնալով լճի ծաղկման պատճառներին, նշել է՝ առաջին հերթին դա ջրի մակարդակի իջեցումն է, որի հետևանքով խախտվել է էկոհամակարգի հավասարակշռությունը: Ի՞նչ են ասում բնապահպանները: Մի քանի տարի պետք է առհասարակ արգելել ջրառը, որպեսզի ջրի մակարդակը չիջնի:

Մինչդեռ ամեն տարի Սևանից կատարվում է 170 միլիոն խորանարդ մետր ծավալի ջրառ, եթե լինում է երաշտի վտանգ, ջրառի ծավալները մեծանում են: Ոռոգման համակարգի խնդիրներին համակարգային լուծումներ տալու փոխարեն տարիներ շարունակ Սևանա լիճը դիտարկվում է որպես ջրի տակառ: 

Հաջորդ խնդիրը ձկնապաշարներն են: Ամեն տարի Սևանում իշխանի ու սիգի տարբեր քանակի մանրաձուկ է հայտնվում, բայց դրա մեծ մասն այդպես էլ չի մնում լճում, չի բազմանում, իսկ հայտնի փաստ է այն, որ ձկնապաշարները շատ կարևոր նշանակություն ունեն լճի էկոհամակարգի համար: Ո՞րն է պատճառը: 

Նախ՝ ձկնորսությունը, որը երբեք էլ վերահսկելի գործընթաց չի եղել ու թերևս չի էլ լինի, չնայած ընդունված սահմանափակումներին, պաշտոնյաների մեկնաբանություններին, տուգանվելու վախին: Մյուս խնդիրը լիճ թափվող գետերի մաքրումն է և առհասարակ կենցաղային կեղտաջրերի հայտնվելը լճում: 

Այս հարցում որքան էլ լինի գերատեսչությունների հոգածությունը, քաղաքացիներն իրենք ևս պետք է գիտակցեն, որ բնությունը միայն սպառելու, անխնա օգտագործելու համար չէ, որ դրա ռեսուրսները ևս սպառվում են, որ թափված աղբը մեծագույն վնաս է հասցնում շրջակա միջավայրի բուսական և կենդանական աշխարհին: Այս հարցում աղբը մաքրելուց հետո աշխատանքներ պետք է տարվեն նաև քաղաքացիների հետ: 

Նախարարությունը նշում է նաև, որ սկսվել են լճի ափամերձ հատվածներում 1901,5 մետր նիշից ցածր գտնվող՝ ապամոնտաժման ենթակա շենք-շինությունների քարտեզագրման և գույքագրման աշխատանքները: Համայնքապատկան շենք–շինությունները կապամոնտաժվեն պետական միջոցներով, մասնավոր շենք–շինությունների սեփականատերերին ուղարկվել են ծանուցումներ՝ իրենց պատկանող շինությունները սեփական միջոցներով ապամոնտաժելու համար։ Այս խնդրին ևս անդրադարձել ենք: 

«Փաստի» հետ զրույցում բնապահպան Սիլվա Ադամյանը նշել էր, որ պետք չէր սա դիտարկել առաջնային խնդիր, քանի որ կան հրատապ լուծում պահանջող այլ խնդիրներ՝ լճի հատակի, լիճ թափվող գետերի հուների մաքրում, ջրառի բացառում, ձկնորսության վերահսկողություն և այլն: 

Շրջակա միջավայրի նախարարությունն ընտրել է երեք՝ որպես հրատապ լուծում պահանջող միջոցառումներ՝ Գեղարքունիքի մարզից դեպի լիճ կեղտաջրերի հոսքի կանխարգելում, ընդերքօգտագործման թափոններով զբաղեցրած տարածքների ռեկուլտիվացիա և Սևանա լճի ջրհավաք ավազանի աղտոտված գետերի հուների մաքրման աշխատանքների իրականացում։

Խնդիրներն անընդհատ վերհանելու, դրանց մասին նորից խոսելու անհրաժեշտություն, կարծում ենք, չկա, որովհետև դրանք պարզից էլ պարզ են բոլորի համար: Մինչդեռ քայլերը պետք է ավելի նպատակային լինեն, որ «կորցնում ենք Սևանը» կանխատեսումն իրականություն չդառնա:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ