«Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը թույլ է տա­լիս սխալ­ներ՝ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը գցե­լով քա­ղա­քա­ցի­նե­րի վրա»

Կառավարման առումով կարևորագույն դերակատարություն ունեն թե՛ պրոֆեսիոնալիզմը, թե՛ նաև տվ յալ ոլորտում գրագետ կադրերի առկայությունը: Այս ամենը կառավարման համակարգի արդյունավետության բարձրացմանն է հանգեցնում, բայց այսօր մեզ մոտ իրականությունն ամբողջովին այլ է: Այս կարծիքին է հանրային կառավարման փորձագետ Սիրանուշ Սերոբյանը, որի հետ զրույցում խոսել եք կառավարմանն առնչվող մի շարք խնդիրների մասին:

«Ունենք մի իրավիճակ, երբ կառավարման օղակը վերցնում է մի թիրախ, ու հենց այդ թիրախի շուրջ են կառուցվում բոլոր ելույթները, խոստումներն ու հայտարարությունները: Օրինակ՝ տնտեսական քաղաքականության մեջ շեշտը կամ հույսը միայն ՀԴՄ-ների կամ օտարերկրյա ներդրումների վրա է դրվում: Անընդհատ խոսվում է դրանց մասին, բայց իրականում անպատասխան է մնում, թե դրանք, ի վերջո, ինչ ազդեցություն ու արդյունք են ստեղծել տնտեսական ու սոցիալական առումներով: Մյուս թիրախներից մեկն էլ օտար լեզուն է, և անհասկանալի է, թե այն ինչ կապ ունի, օրինակ՝ գյուղատնտեսության զարգացման հետ: Մինչդեռ իրականության մեջ այս պահին չկա որևէ կառույց, որը կպաշտպանի գյուղացու շահն ու նրա արտադրանքը:

Հիմա գյուղական համայնքներին պետք է տարրական աջակցություն ցուցաբերել, ոչ թե ասել՝ գնացեք, անգլերեն սովորեք ու այս կամ այն բույսը, հատապտուղն աճեցրեք: Այս ամենն իրականում աբսուրդի ժանրից է, անգրագետ մոտեցում է մեր քաղաքացու հանդեպ: Կառավարման համակարգն անտեսում է քաղաքացուն: Կառավարության շենքի առջև տեղի ունեցող բողոքի ակցիաները որևէ ազդեցություն չունեցան կառավարության գործելաոճի վրա:

Բայց չէ՞ որ նույն քաղաքացիներն այս կառավարությանը վստահության քվե էին տվել ոչ թե հիմնախնդիրներն ավելացնելու, այլ դրանք լուծելու համար»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ս. Սերոբյանը: Օրինակ բերելով նաև առողջապահական համակարգն ու այն որակելով որպես տապալված ոլորտ՝ փորձագետը հավելեց. «Ընդհանուր առմամբ, մեզ մոտ մի խնդիր է թիրախավորվում, իսկ մնացյալ հիմնախնդիրներն աչքաթող են արվում: Այստեղ էլ ամեն ինչ կառուցվեց դիմակների վրա, թեպետ մեզ մոտ սկզբնական շրջանում դիմակ դնելը ծաղրի ենթարկվեց:

Իսկ այսօր, այն դեպքում, երբ մեր երկիրը վարակակիրների ու մահացության թվերով բարձր ցուցանիշ ունի, առողջապահության նախարարն իր ֆեյսբուքյան էջն է ապաակտիվացնում ու... արձակուրդ գնում: Միգուցե սա և՞ս մի ծաղր է քաղաքացիների նկատմամբ: Իսկ ընդհանրապես, ֆեյսբուքյան էջ ջնջելով՝ պատասխանատվությունից խուսափել հնարավոր չէ:

Ընդհանուր առմամբ, մենք գործ ունենք մի իրավիճակի հետ, երբ մանիպուլացնելով ու ժողովրդի ուշադրությունը շեղելով տարրական խնդիրների վրա՝ վերևի օղակն աչքաթող է անում ահռելի խնդիրները: Այնուամենայնիվ, սոցիալական բաղադրիչից բխող բոլոր խնդիրների պատասխանատվությունն ընկնում է ներկայիս կառավարության ուսերի վրա, որովհետև իրենք են պատասխանատու քաղաքացիների ու նրանց սոցիալական կարգավիճակի համար:

Մենք սոցիալական պետություն ենք ու նման արտակարգ դրության ժամանակ ոչ թե պետք է պարգևավճար բարձրացնենք, այլ այդ գումարներն ուղղենք սոցիալական աջակցություն կարիք ունեցողներին: Յուրաքանչյուր ֆինանսական միջոց նպատակային պետք է ծախսվի: Ցավոք, մեզ մոտ այդ բացն առկա է»: Այս համատեքստում Ս. Սերոբյանը շեշտեց, որ կառավարությունը շատ հետաքրքիր գործելաոճ է որդեգրել:

«Ամբողջ մեղքն ու պատասխանատվությունը շարունակում է գցել քաղաքացիների, ինչպես նաև իրենց իսկ կողմից նշված «պողոսների» վրա: Կառավարությունը չի կրում այն պատասխանատվության բեռը և հետևանքները, որոնք իրականացվում են իրենց իսկ թույլ տված քայլերից: Փոխարենը կառավարությունը թույլ է տալիս սխալներ՝ պատասխանատվությունը գցելով քաղաքացիների վրա: Նաև ցանկանում է, որ քաղաքացին իր մաշկի վրա զգա իշխանության սխալները:

Պատասխանատվությունը քաղաքացիների վրա գցելն անգրագետ մոտեցում է, քանի որ այն ամբողջապես պետք է կրի այն մարմինը, որը տվյալ որոշումը գործարկման է դնում և դրա նկատմամբ վերահսկողություն կատարելու իրավասություն ունի: Առհասարակ, պետք է տարանջատել այն սխալները, որոնք թույլ են տալիս քաղաքացիները, և այն բացթողումները, որոնք իրականացվում են կառավարության գործելաոճի պատճառով: Օրինակ` տարբեր լոզունգներ են հայտարարում, որպեսզի ստիպեն դիմակ կրել:

Բայց միգուցե հենց իրենց սխալ գործունեության արդյունքո՞ւմ է, որ այսօրվա դրությամբ դիմակ չկրելու համար հարյուր հազարավոր տուգանված քաղաքացիներ ունենք, միգուցե հենց կառավարության կողմից իրականացված գործողություննե՞րն էին սխալ: Սա է խնդիրը. ներկայիս կառավարությունը ստիպում է, որ իր սխալի համար պատասխանատվություն կրի քաղաքացին»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ իշխանությունները քաղաքացուն ստիպում են որոշակի քայլեր անել, քաղաքացուց պահանջում են, բայց իրենք նույն վարքագիծը չեն դրսևորում:

«Առհասարակ, երբ քեզանից ոչինչ չես ներկայացնում, ստիպված դիմացինից ես պահանջում: Ասվածը հենց այսօրվա կառավարության մասին է: Չկա պրոֆեսիոնալիզմ, փայլում է անգրագետ կադրերով, ոչ մասնագիտական հմտություններ ունեցողներով, բայց պահանջում է քաղաքացիներից լինել այնպիսին, ինչպիսին իրենք չեն: Ամեն ինչ՝ «եթե սա չգիտես, սրան չես կարող հասնել» տրամաբանության մեջ են ներկայացնում: Բայց, կներեք, մեկը կողքից կարող է, չէ՞, հարց տալ՝ իսկ դուք, բացի քայլելուց, ի՞նչ էիք արել, որ նման պաշտոնների եք հասնում:

Ի դեպ, մեր գյուղերով, քաղաքներով շրջելուց կարող ենք բազմաթիվ քաղաքացիների գտնել, որոնք ավելի լավ կառավարում կարող են իրականացնել՝ ամենևին չտիրապետելով քայլելու արվեստին: Մեզ մոտ իրականում այսօր կառավարում գրեթե չկա»,նշեց փորձագետը: Նա շեշտեց, որ արտակարգ դրությունը պետք է ցույց տար, թե որքանով են կայուն կառավարման գործընթացները:

«Բայց, ինչպես միշտ, եկանք այն եզրահանգմանը, որ կիսով չափ պահպանելով ձևը՝ բովանդակությունը լղոզվում է: Իհարկե, «live»-ային մոտեցումը նվազել է, որովհետև իշխանության և քաղաքացու միջև պատնեշ է առաջացել. գիտակցելով, որ իր թիկունքում կայուն, հզոր ուժ կանգնած չէ, քաղաքացին սկսեց ընդդիմանալ ու հասկացավ «ջուր ծեծելու» համար օգտագործվող մեխանիզմների բնույթը: Սրա հետևանքով առաջացած պատնեշը ստիպեց իշխանությանը քչացնել live-ային ներկայացումները: Հատկապես նման արտակարգ իրավիճակներում պետք է սատար կանգնել քաղաքացիներին ոչ միայն նյութապես, այլև հոգեպես:

Բայց մենք հակառակն ենք տեսնում: Այսօր երկրի ղեկավարության մակարդակով կրկին օրինապահ-ոչ օրինապահի, սևիսպիտակի և այլ բաժանումներ են: Մենք տեսնում ենք տարանջատումներ, բաժանումներ նաև ըստ սոցիալական պատկանելիության: Այս ամենը վիրավորում է քաղաքացուն: Մեծ հաշվով, որքանով էլ փորձ արվի ձևը պահել, եթե բովանդակությունը հստակ չէ, իրական պատկերը չենք ունենալու: Եվ հենց սա է խնդիրը, որ այսօր փակուղու առաջ ենք: Մեր երկրում այս պահին պլանավորում, կազմակերպում, իրականացում ու վերահսկողություն չի իրականացվում»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը: