«Ակն­հայտ է, որ նպա­տա­կը կա­ռա­վա­րե­լի դա­տա­րան ունե­նալն է». փաս­տա­բա­նը՝ մաս­նա­գի­տաց­ված դա­տա­րան­նե­րի մա­սին

Արդարադատության նախարարությունն առաջարկում է ստեղծել մասնագիտացված հակակոռուպցիոն դատարան: Ըստ առաջարկվող փոփոխությունների, դատավորները 25-ն են լինելու, որոնցից 20-ը քննելու է կոռուպցիոն հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը, 5-ը՝ «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» օրենքի հիման վրա ներկայացված դիմումներից և հայցապահանջներից բխող գործերը: Նախատեսվում է ստեղծել նաև մասնագիտացված վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարան: Փաստաբան Լուսինե Սահակյանի խոսքով, ուսումնասիրությունները, որոնք կատարվել են մի շարք իրավաբանների կողմից, փաստում են, որ վերոնշյալ մոդելն իրեն չի արդարացրել այլ երկրներում:

«Եվ անհասկանալի է, թե կոնկրետ ո՞ր փորձը նկատի ունենալով են ՀՀ-ում որոշել նման ինստիտուտ ներդնել: Համենայն դեպս, այդ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս նաև, որ այդ երկրների մեծամասնությունը չի համարվում ժողովրդավարական, իրավական երկիր: Հաշվի առնելով այս ամենը՝ որևէ կերպ հնարավոր չէ փաստել, որ այդ երկրների փորձն արդարացված կլինի այդ մոդելը ՀՀ-ում ներդնելու տեսանկյունից: Հասկանալի է, որ չեն ներկայացվում փաստեր նաև այդ դատարանների ստեղծման անհրաժեշտության մասով:

Բայց հաշվի առնենք նաև հետևյալ հանգամանքը. վերջին տարիները ցույց են տալիս, որ բարեփոխումների անվան տակ բոլորովին այլ նպատակներ կան: Այսօրվա իշխանությունների համար այդ նպատակներից ամենակարևորը կառավարելի դատարաններ ունենալն է: Փորձը ցույց տվեց, որ իշխանությունները չեն կարողանում հասնել իրենց այն նպատակին, ըստ որի՝ բոլոր դատավորները կենթարկվեն իշխանության կամքին: Եվ այժմ նրանք փորձում են բոլորովին այլ մոդել ներդնել: Այսինքն, ի սկզբանե ունենալ դատարան, որն իրենց համար կառավարելի կլինի: Ակնհայտ է, որ նպատակը սա է»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Լուսինե Սահակյանը:

Խոսելով այն մասին, որ մասնագիտացված դատարանների դատավորների աշխատավարձը պետք է ավելի բարձր լինի մյուս դատարանների դատավորների աշխատավարձից, փաստաբանը նկատեց. «Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ նրանց ծանրաբեռնվածությունը, ի տարբերություն մյուս դատավորների, շատ ավելի քիչ է լինելու: Այդուհանդերձ, չգիտես ինչու, նրանց աշխատավարձը շատ ավելի բարձր պետք է լինի: Այս ամենը վկայում է, որ նպատակը լրիվ այլ է:

Ու եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ սահմանափակ քանակությամբ դատավորներ են նշանակվելու, հասկանալի է դառնում, որ շատ ավելի հեշտ է կառավարել նրանց: Իրենց նշանակումն իշխանությունների կամքը պետք է լինի, և նրանք ի սկզբանե իշխանությունների համար կառավարելի դատավորներ են լինելու»: Թեպետ, բացի աշխատավարձի չափից, նաև դատավորների ընտրության չափորոշիչներն են մատնանշվել, Լ. Սահակյանը, այնուամենայնիվ, թերահավատ է նրանց անկախության առումով:

«Ամենևին չկա նման երաշխիք, որ նրանք անկախ են լինելու: Առավել ևս, երբ կյանքն այլ բան է ցույց տալիս. անկախ չափորոշիչներից, դրանց քանակից, միշտ հնարավոր է դրանք շրջանցել: Եվ այս պարագայում ևս ակնհայտ է, որ այն դատավորները, որոնք չեն բավարարի իշխանության պահանջներին, նրանք պարզապես չեն նշանակվելու: Նկատի ունենալով նաև այն իրողությունը, ըստ որի՝ այդ նոր դատարանները ստեղծելու համար ֆինանսական լուրջ միջոցներ են ներդրվելու, ակնհայտ է դառնում, որ այն կոնկրետ նպատակ ունի, որին հասնելու համար իշխանությունները ոչնչի առաջ կանգ չեն առնելու:

Ոչ մի չափորոշիչ, որը կսահմանվի օրենքով, նրանց չի կանգնեցնելու: Դրանք շրջանցելու ձևերը միշտ կան: Բացի այդ, ակնհայտ է, որ նախագիծն իշխանահաճո դատավորներ նշանակելու հնարավորություն է տալիս»,-ասաց մեր զրուցակիցը: Մանրամասնելով, թե ինչ կոնկրետ նպատակ է տեսնում վերոնշյալ նախաձեռնության մեջ, փաստաբանը նախ մատնանշեց «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» աղմկահարույց օրենքը:

«Ըստ էության, ստացվում է, որ այս դատարանները պետք է նաև այդ գործերը քննեն: Հաշվի առնելով, որ նշված օրենքը լուրջ խնդիրներ ունի, իրավունքների լուրջ խախտումների է հանգեցնելու, ակնհայտ է, որ այս պարագայում իշխանություններին անհրաժեշտ է ունենալ կառավարելի դատարաններ, որ կարողանան հասնել նպատակին՝ իրենց համար անցանկալի անձանց հետ կապված գործերով»,-շեշտեց Լ. Սահակյանը:

Փաստաբանը համամիտ չէ այն պնդումների հետ, թե նման դատարանների ստեղծումը կարող է լուծել դատարանների ծանրաբեռնվածության խնդիրը. «Դատավորներն ինչպես ծանրաբեռնված եղել են, այնպես էլ ծանրաբեռնված են լինելու, որովհետև երբ հաշվարկներ են կատարվում, պարզվում է, որ այդ նոր նշանակվող դատավորները շատ քիչ ծանրաբեռնվածությամբ են աշխատելու:

Այն գործերը, որոնք կան մյուս դատավորների վարույթներում, շարունակելու են լինել մեծ քանակությամբ: Ուստի, այս նախագիծն այդ խնդիրը չի լուծելու»: Դիտարկելով ՀՀ-ում առկա կոռուպցիոն իրավիճակը նման մասնագիտացված դատարանների ստեղծման անհրաժեշտության համատեքստում՝ Լ. Սահակյանը շեշտեց. «Նշվածի առումով ես տեսել եմ ուսումնասիրություններ մեր այլ իրավաբանների մոտ: Պարզվում է, որ իրականում կոռուպցիոն գործերն այդքան շատ չեն:

Պրակտիկան էլ է դա ցույց տալիս: Եվ, բնականաբար, հաշվի առնելով նաև այդ հանգամանքը, վերոնշյալ քանակությամբ դատավորների ավելացումը նման դատարանում արդարացված չէ»: