Ատամի խոզանակ. փայտանյութով, խոզի և ձիու մազով, հիմա արդեն՝ տեսախցիկով

Ատամները լվանալը և մաքրելը պարտադիր հիգիենիկ գործողություն է, որը յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ և իրեն հարգող անձ պետք է կատարի առավոտյան և երեկոյան: Այդ հմտությունը մարդիկ սովորեցնում են երեխաներին վաղ տարիքից: Գաղտնիք չէ, որ ատամները կարևոր դեր են խաղում մարմնի առողջության մեջ: Այդ մասին իմացել են նաև մեր նախնիները, ինչը նշանակում է, որ մենք նրանց ենք պարտական առաջին ատամի խոզանակի համար: Ատամի խոզանակի պատմությունը սկսվել է հին ժամանակներից:

Պեղումների ընթացքում հնագետները բազմիցս գտել են մարդկանց ստեղծած այնպիսի հարմարանքներ, որոնք օգտագործվում են ատամները մաքրելու համար: Սա միայն հաստատում է, որ մարդիկ միշտ էլ խնամել են բերանի խոռոչը: Սկզբից մարդիկ ատամները մաքրելու համար օգտագործել են հասարակ ձողիկներ, որոնց մի ծայրը սրված էր, իսկ մյուսը՝ փխրեցված (փայտանյութը թելատած): Սուր ծայրով հեռացվել են սննդի մնացորդները, իսկ փխրեցված ծայրով մաքրել ատամները: Նման ատամմաքրիչներ հայտնաբերվել են Եգիպտոսի դամբարաններում: Որոշ մարդիկ ներկայումս էլ այդ կերպ են մաքրում ատամները:

Դրանք հիմնականում ցեղեր են, որոնց բնակության տարածքը ժամանակակից Աֆրիկան է: Նման ձողիկներ սովորաբար պատրաստվում են սալվադոր ծառի կեղևից, որն ունի մանրէասպան և լնդերը ամրացնելու հատկություն: Նաև Հին Չինաստանի, Հնդկաստանի և Իրանի բնակչությունն է օգտագործել ատամի խոզանակներ: Դրանց պատրաստման համար օգտագործվել են մաստիկային ծառափայտը, բրոնզը և ոսկին: Ժամանակակից խոզանակի նման մաքրիչի մասին առաջին հիշատակումը կարելի է գտնել մ.թ.ա. 4-րդ դարի ժամանակագրություններում: Այդ ժամանակ դրանք կոչվել են ատամնային ավելներ և պատրաստվել են ծառի մանրացված ճյուղերից: Ատամի առաջին իսկական խոզանակը հայտնվել է 1498 թվականի հունիսին:

Չինաստանն է համարվում նրա հայրենիքը: Խոզանակների համար բռնակներ պատրաստվել են բամբուկից կամ ոսկորից, իսկ վրձին պատրաստելու համար օգտագործվել է խոզի մազը, որն ավելի պինդ է դառնում սառը կլիմայական պայմաններում: Հետևաբար, երբ այդ խոզանակը «ժամանել» է Եվրոպա, այն առանձնապես դուր չի եկել այդ երկրների բնակիչներին: Եվրոպացիները նախընտրությունը տվել են ձիու մազին և դա են օգտագործել իրենց խոզանակների արտադրության մեջ: Լուի Պաստերի կողմից առաջ քաշված այն ենթադրությունից հետո, որ միկրոբները կարող են առաջացնել բազմաթիվ հիվանդություններ, որոնց համար խոզանակի խոնավությունը զարգացման բարենպաստ միջավայր է, որոշվել է, որ խոզանակները այնքան էլ անվտանգ չեն ատամնաբուժության և առողջության համար: Խոզանակների պատմության մեջ դրանց առաջին մասսայական արտադրողն է դարձել անգլիական Addis ընկերությունը:

Արդեն 1840 թվականին խոզանակների արտադրություն է սկսվել Գերմանիայում և Ֆրանսիայում: Խոզանակի վրձնի նյութի մատակարարներ են եղել Ռուսաստանը և Չինաստանը: 1938 թվականից սինթետիկ մանրաթելերը սկսել են փոխարինել բնական մանրաթելերին: Սկզբում դրանք եղել են շատ կոշտ և վնասել են լնդերը, բայց հետագայում որակը բարելավվել է (1950-ական թվականներ): 1938 թվականին ստեղծվել է առաջին խոզանակը, որը աշխատում է էլեկտրականությամբ, այն արտադրվել է Շվեյցարիայում և վաճառքում հայտնվել միայն 60-ականներին:

Այնպիսի էլեկտրական խոզանակ, որը սնվում է ոչ թե ցանցից, այլ մարտկոցից, ստեղծվել է 1961 թվականին, իսկ պտտվող գլխիկով ատամի խոզանակը հայտնվել է մի փոքր ուշ: Խոսելով ատամի խոզանակների արտադրության մասին՝ կարող ենք ասել, որ դրանց զարգացումն անընդհատ է: Դա նկատելի է հատկապես ճապոնական արտադրողների մոտ: Այսպիսով, Panasonic- ի աշխատակիցների մոտ ծագել է գաղափար ստեղծել ատամի խոզանակ տեսախցիկով, որը թույլ կտա օգտագործողին տեսնել իր բերանի խոռոչի բոլոր դժվար հասանելի մասերը և դրանք մանրակրկիտ մաքրել: