Ալիևն ու Էրդողանը բոլոր ադրբեջանցիներին կզոհաբերեն իրենց անձնական ու քաղաքական շահերի համար

Past.am

Տևական ժամանակ է, ինչ Արցախյան հակամարտության շուրջ բանակցային գործընթացը կանգ է առել։ Պատճառն այն է, որ ադրբեջանական կողմը այդպես էլ չի գալիս կառուցողական դաշտ և առաջ է քաշում իր առավելապաշտական մոտեցումները։

Ադրբեջանն ամենաբարձր մակարդակով հայտարարում է, թե բանակցային գործընթացի արդյունքում հակամարտությունն այնպիսի լուծում պետք է ստանա, որը գոհացուցիչ է միայն իրեն։ Բանակցություններն ընդհանրապես նախատեսում են փոխադարձ ըմբռնում, հակամարտության տարբեր եզրերի շուրջ համաձայնության փորձեր, բայց Ադրբեջանը պատկերացնում է, թե այն ընդամենը միակողմանի գործընթաց է, որտեղ  պետք է թելադրող դերակատարություն ունենա։

Իսկ որպես սեփական դիրքորոշումն արդարացնելու անհրաժեշտ փաստարկ Բաքուն մատնանշում է իր ռազմական ներուժը, թե իրենց ներկայացրած պահանջները չկատարելու այլընտրանքը պատերազմն է։ Ճիշտ է՝ միշտ էլ Ադրբեջանը սպառնացել է պատերազմով, բայց ի՞նչն է պատճառը, որ այն ռազմական բախման է գնում հենց այս փուլում։

Հարցն այն է, որ համավարակի տարածման ու դրա արդյունքում առաջ եկած տնտեսական դժվարությունների ֆոնին ռազմական բախումը կարող է յուրաքանչյուր պետության համար շատ անկանխատեսելի հետևանքների հանգեցնել, բայց ադրբեջանական ղեկավարությունն այլ հաշվարկներ ունի։

Ադրբեջանական ռազմաքաղաքական էլիտան ելնում է միայն իր իշխանության շահերից։ Նախ՝ այս տարի սկսված համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի և էներգակիրների՝ մասնավորապես նավթի գների անկումը Ադրբեջանի տնտեսությանը մեծ հարված հասցրեցին, որի արդյունքում զգալի չափով կրճատվել են բյուջեի եկամուտները, իսկ քաղաքացիների տնտեսական դրությունն ավելի է ծանրացել։

Այսպիսի պայմաններում բնականաբար ադրբեջանական հանրության շրջանում խորը դժգոհություններ են հասունանում։ Հասարակության ներսում բարձրացվում է այն հարցը, թե ինչո՞ւ են միլիարդավոր դոլարներ ծախսվում տարբեր տեսակի սպառազինություններ ձեռք բերելու համար, եթե այդ գումարները կարող էին ներդրվել երկրի տնտեսության մեջ և բարելավել քաղաքացիների սոցիալ-տնտեսական վիճակը։

Ուստի ադրբեջանական ղեկավարությունը, զգալով որ հանրային դժգոհությունների արդյունքում վտանգ է սպառնում Ալիևի բռնապետական ռեժիմի գոյությանը, փորձում է հասարակության ուշադրությունը շեղել ներքին խնդիրներից և դիվիդենտներ շահել։

Պատերազմական իրավիճակում Ալիևը մի կողմից ցույց է տալիս, որ զենքերի ձեռբերումն ուղղակի անհրաժեշտություն էր, անիմաստ ծախս չէր, իսկ մյուս կողմից փորձում ամրապնդել իր դիրքերը ռազմաճակատում ձեռքբերումների մասին տեղեկություններով։ Դժգոհությունները խլացնելու քաղաքականության տրամաբանության մեջ է տեղավորվում նաև Ադրբեջանում սոցցանսերի արգելափակումը։

Պատահական չէ, որ Ադրբեջանը ամիսներ շարունակ պատրաստվում էր լայնաշասշտաբ պատերազմի, բայց մեծ հաշվով ադրբեջանական ռազմական օպերացիայի գլխավոր խնդիրը ձախողված է, կայծակնային պատերազմի ստրատեգիան չի արդարացրել իրեն, ահռելի կորուստները շարունակում են։

Լայնամասշտաբ ռազմական գործողություններ սկսելու մյուս գործոնը պայմանավորված է Թուրքիայի դիրքորոշմամբ։ Ըստ էության, իրենց դնելով թուրքական կախվածության ներքո՝ ադրբեջանական իշխանությունները Թուրքիայից որոշակի երաշխիքներ են ստացել իրենց իշխանությունը պահպանելու և ռազմաճակատում հաջողություններ գրանցելու մասով։

Դրա համար էլ Թուրքիան սպառազինությունների, վարձկանների և սպաների մակարդակով ներգրավված է հակամարտության մեջ, բայց բացառված չէ, որ Թուրքիայից կախվածությունը և հատկապես գրոհայինների ներկայությունը, որոնք փորձում են առաջնորդվել իսլամական շարիաթի օրենքներով, ավելի գրգռի ադրբեջանական հասարակությանն ընդդեմ սեփական իշխանությունների։

Այնպես որ, այս իրավիճակում ադրբեջանական ռազմաքաղաքական ղեկավարության դիրքերը երերուն են, իսկ ռազմական գործողություններում անհաջողությունները վերջնականապես կտապալեն նրանց։ Իսկ Ալիևը, առավել ևս Էրդողանը ուղղակի թքած ունեն Ադրբեջանի ցանկացած զինվորի կյանքի վրա, ընդհանրապես ցանկացած ադրբեջանցու կյանքի վրա: Նրանք բոլորին կզոհաբերեն հանուն իրենք քաղաքական նպատակների:

 Արթուր Կարապետյան