Մի ժա­ռան­գու­թյան պատ­մու­թյուն. «զին­վեք» փաս­տաթղ­թե­րով և գու­մա­րով․«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Նոտար, փաստաթղթեր, վճարումներ, բյուրոկրատական քաշքշուկ: Այս ամենի մասին պատկերացում կարելի է կազմել միայն այն դեպքում, երբ ինքդ առնչվես ողջ գործընթացին, քանի որ յուրաքանչյուր պատմություն ունի իր առանձնահատկությունները: Օրինակ՝ կարող ես ներկայացնել մի քանի փաստաթուղթ, եթե դրանցից մեկում նույն մարդու անվան մեջ կա անգամ մեկ տառի փոփոխություն, ստիպված ես «ընկնել այս կամ այն հիմնարկի դուռը»՝ տեղեկանք բերելու, որ բոլոր թղթերը նույն մարդուն են վերաբերում:

Չխախտելով ավանդույթը՝ սեփական փորձով ցույց տանք, թե ինչի մասին է խոսքը և ինչ «փորձությունների» պետք է պատրաստ լինել գործը սկսելուց առաջ: Մեր պատմությունը սկսվեց այս տարվա մայիսին, երբ լրանում էր տատիկիս մահվան վեց ամիսը, և այդ ժամկետը դեռ չլրացած` պետք է սկսեինք ժառանգության, ավելի կոնկրետ՝ այն տան սեփականության փոխանցման գործընթացը, որի սեփականատերն էր նա: Ժառանգությունը փոխանցվելու էր ավագ դստերը, մյուսները համասեփականատերեր չէին, նաև հաշվառված չէին այդ հասցեում, բայց նույնիսկ այդ պարագայում պարզվեց, որ նրանց ներկայությունը և համապատասխան փաստաթղթեր ստորագրելը նոտարում պարտադիր է։

Բայց ամեն ինչի մասին հերթով, քանի որ իրականում ամեն ինչ այդքան էլ հեշտ չէր։ Ի՞նչ ճանապարհ պետք է անցնի քաղաքացին մինչև ցանկալի փաստաթուղթը ձեռքում ունենալը։ Նախ՝ պետք է հաշվարկել ժամանակը, հարազատի մահվանից հետո վեց ամիսը չլրացած դիմել նոտարական գրասենյակ, քանի որ եթե ժամկետը բաց թողնեք, ընկնելու եք հավել յալ քաշքշուկի մեջ, ընդհուպ գործը կարող է հասնել դատարան։ Մայիսին դիմեցինք նոտարին, դիմում գրեցինք, որպեսզի գործընթացը սկսվի։ Նոտարում մեզ ընդարձակ մի ցուցակ տվեցին, թե ինչ փաստաթղթեր պետք է ներկայացնել։

Ես այդ ցուցակից մեջբերումներ կանեմ, քանի որ մի քանի փաստաթղթերի «ձեռքբերման» համար բավականին մեծ ջանքեր գործադրեցինք ու շատ դռներ թակեցինք։ Այսպիսով՝ պետք էր ներկայացնել բնակարանի սեփականության վկայականը, անձի մահվան և նրա ամուսնության վկայականները, երեխաների ծննդյան վկայականներն ու անձնագրերը, տեղեկանք համատիրությունից, որ նա մինչ իր մահը ապրել է այդ հասցեում, տեղեկանք վարչական շրջանի աշխատակազմից, թե ովքեր են մասնակցել բնակարանի սեփականաշնորհմանը։

Մեր պարագայում այսքանն էր անհրաժեշտ։ Ընթացքում պարզվեց, որ կա որոշ փաստաթղթերի անհրաժեշտություն ևս։ Առաջին երկու փաստաթուղթն ունեինք, համատիրությունից վերցրեցինք համապատասխան տեղեկանքը, վարչական շրջանի աշխատակազմից բնակարանի սեփականաշնորհմանը մասնակցած անձանց անունով փաստաթուղթը, որի համար բանկում կատարեցինք 1000 դրամի վճարում՝ չհաշված բանկի սպասարկման գումարը։ Մեկ էլ հանկարծ բացահայտում ենք, որ չկա տատիկի ամուսնության վկայականը։

Երկար փնտրելուց և չգտնելուց հետո նոտարը հարցման միջոցով փոստով դիմում- նամակ է ուղարկում արդարադատության նախարարության քաղաքացիական ակտերի գրանցման գործակալությանը՝ ամուսնության վկայականի մասին տեղեկանք ստանալու համար։ Մի քանի օր անց զանգահարում ենք ՔԿԱԳ, որտեղից տեղեկացնում են՝ համապատասխան փաստաթուղթն ուղարկվել է նոտարին, սակայն մինչ օրս այդ նամակը նոտարին չի հասել։ Թե ի՞նչն էր խնդիրը, այդպես էլ չիմացանք։ Նամակը հասել էր ՔԿԱԳ, պատասխանը դուրս էր եկել ՔԿԱԳ-ից, բայց նոտարին այդպես էլ չհասավ։

Մեր «բախտից» այդ ընթացքում կորոնավիրուսի համաճարակով պայմանավորված առձեռն դիմումներ ՔԿԱԳ-ը չէր ընդունում, բայց, բարեբախտաբար, նույն ընթացքում սկսեց գործել արդարադատության նախարարության հանրային ծառայությունների միասնական գրասենյակը։ Այնտեղ ներկայացրեցինք մի քանի տվյալ, օրեր անց ստացանք տատիկի ու պապիկի ամուսնության վկայականի մասին տեղեկանքը՝ 2300 դրամ վճարում կատարելով, որը կարելի է ներկայացնել պետական յուրաքանչյուր հաստատություն։

Սակայն, երբ փաստաթուղթը տարանք նոտարական գրասենյակ, պարզվեց՝ դրա վրա բացակայում է կապույտ կնիքը և գրառումը՝ Ձև համար..։ Նորից նույն թուղթը ներկայացրել ենք ՔԿԱԳ, որտեղ այն կնքել են և տարել նոտար։ Ի դեպ, նշենք, որ թե՛ ՔԿԱԳ-ը, թե՛ նոտարական գրասենյակները գործում են արդարադատության նախարարության ներքո, բայց, ինչ խոսք, երբեմն տպավորություն էր ստեղծվում, որ իրարից «տեղյակ չեն»: Օրինակ՝ ՔԿԱԳ-ից ասում են, որ կորոնավիրուսի համաճարակի ընթացքում իրենց ուղղվող դիմումները պետք է օնլայն ներկայացնել, իսկ նոտարն ասում է՝ տեղյակ չէ այդ հրամանի մասին։

Նույնը նաև կնիքի դեպքում: Սա հավել յալ բարդություններ է ստեղծում քաղաքացու համար, որը ստիպված է բան ու գործ թողնել ու թուղթ տանել-բերելով զբաղվել: Հուսանք՝ սա մեկը մյուսից անտեղյակ լինելու հետևանք չէ։ Այս գործընթացի ընթացքում երբեմն թվում է, որ ներկայացնում ես դիմում դիմումի համար։ Հենց այս պահերին ես հասկանում, որ անհրաժեշտ է որքան հնարավոր է շուտ ակտիվացնել օնլայն փաստաթղթաշրջանառությունը: Այս պարագայում կխնայվեն թե՛ մարդկանց նյարդերը, թե՛ ժամանակը: Ինչևէ։

Այս պատմությունից ինքս մի քանի դասեր քաղեցի: Նախ՝ շատ խնամքով պետք է պահել ու պահպանել բոլոր փատաթղթերը, եթե որևէ փաստաթուղթ ինչ-ինչ պատճառներով կորցրել եք, ապա փորձեք այն ձեռք բերել պետական գերատեսչություններից, հավատացեք, այն մի օր պետք կգա և հետագայում ստիպված չեք լինի դրա ձեռք բերման վրա օրեր ծախսել։ Ընդ որում՝ պարտադիր է ունենալ փաստաթղթի բնօրինակը կամ էլ դրա կնիքով տարբերակը: Ցանկացած տեսակի գործարք սկսելուց առաջ բավականաչափ գումար ունեցեք, դա շատ կարևոր է, քանի որ սկսելուց չեք կարող կանգ առնել կես ճանապարհին։

Մեզ, օրինակ՝ միջին հաշվարկներով պետք եղավ մինչև 100 հազար դրամի չափով գումար, խոսքը նոտարական ծառայությունների մասին է, երբ անգամ մեկ դիմում լրացնելու համար պետք է վճարում կատարես, էլ չենք ասում մյուս փաստաթղթերը ներկայացնելիս, ինչպես նաև կադաստրում կատարված վճարումը։ Դե իսկ ամուր նյարդեր և ազատ ժամանակ ունենալը պարտադիր պայման է:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում