«Երբ եր­կի­րը կրում է այն ոգե­ղեն նկա­րա­գի­րը, որը կրում է յու­րա­քան­չյուր զին­վոր, այդ դեպ­քում ազգն ան­հաղ­թե­լի է»․«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Մենք ոչ թե մեկ թշնամու, ոչ թե մի քանի երկրի, այլ հնացած, վաշխառու, շահամոլ և իրեն լիովին սպառած մի ամբողջ համակարգի դեմ ենք կռվում: Այն երկրները, որոնք առերես մեզ հետ կռվի մեջ են, իրենց հերթին այդ համաշխարհային կեղտոտ համակարգի գործիքներն են, այն համակարգի, որի վերջը եկել է: Եվ զարմանալի չէ, որ ցանկացած առաջադիմական, քաղաքակրթական շրջադարձային խնդիր միշտ հայերի ուսերին է ծանրանում: «Փաստի» հետ զրույցում ընդգծում է ռեժիսոր Խաչիկ Չալիկյանը, որը մեզ հետ զրույցում խոսել է պատերազմի ու այն կետերի մասին, որոնք կարևոր է գիտակցել ոչ թե հաղթանակից հետո, այլ հենց այս պահին: Հաշվի առնելով վերը նկարագրվածը՝ նա շեշտեց. «Այս դեպքում մենք պետք է գիտակցենք՝ եթե լույսը կռվում է խավարի դեմ, պարտությունն անհնար է: Այս անբարո աշխարհն, ի վերջո, կառավարվում է հենց այդ համակարգերի կողմից, բայց մենք պետք է իմանանք, որ, միևնույն է, մենք ոչ թե հաղթելու ենք, այլ մենք ի սկզբանե հաղթած ենք:

Ուղղակի մենք իրավունք չունենք տանուլ տալու ոգեղենը, հոգևորը: Ինչու եմ սա ասում: Երբ պատերազմը սկսվեց, բոլորի մեջ հաղթանակի, լավ լուրերի սպասում կար: Բայց կար մի դաշտ, մասնավորապես համաշխարհային ինֆորմացիոն դաշտը, որը փորձում էր այդ ոգին թունավորել, կասկած հարուցել: Ես այստեղ այլ խնդիր եմ տեսնում. մեր ինքնությանը հարիր ոգեղեն դաշտ չունենալու դեպքում այդ դատարկությունը պետք է լցվեր կեղծ արժեքներով: Ամեն դեպքում, իրավիճակը մեզ պետք է սթափեցնի, ըստ որի՝ ոչ թե հաղթանակից հետո, այլ հենց այս պահից սկսած մեզ համար իրոք մեր ինքնությանը, մեր տեսակին հարիր հոգևոր դաշտ ձևավորենք: Երբ երկիրը կրում է այն ոգեղեն նկարագիրը, որը կրում է յուրաքանչյուր զինվոր, հայրենիքի յուրաքանչյուր պաշտպան, այդ դեպքում ազգն անհաղթելի է: Այս կռիվը հանուն նոր աշխարհի կայացման է, և այդ սպառված աշխարհը հոգեվարքի մեջ իր վերջին ճիգերով փորձում է ամեն ինչ անել: Այդ աշխարհի սլաքները Հայաստանի դեմ են ուղղված, որովհետև հայերը միշտ եղել են լույսի ու առաջադիմության կրողը:

Կրելով այդ հպարտությունը, այդ ոգևորությունը՝ մենք պետք է գիտակցենք, որ կռվում ենք ընդհանրապես հանուն մարդու, հանուն քաղաքակրթության»: Խաչիկ Չալիկյանի խոսքով, հայերը միշտ իրենց մաշկի վրա զգացել են աշխարհի այս քաղաքակրթական կեղծ համակարգի անտարբերությունը: «Այս պատերազմով մենք կրկին բացահայտեցինք աշխարհի իրական դեմքը: Իհարկե, կռվելով Շուշիի մատույցներում, մենք այսօր կռվում ենք նաև Վիեննայի մատույցներում: Ես վստահ եմ, որ աշխարհը կառավարող օղակները դա լավ են գիտակցում: Ավելի լավ, որ չգիտակցեին, բայց գիտակցելով են օժանդակում թուրանական ծրագրին՝ փորձելով խեղդել առաջադիմության օջախը: Անտարբեր, անբարո, թրքաբարո այս աշխարհն ուրիշ դեմք չունի: Այս աշխարհը լիովին բացահայտեց իր դեմքը, բայց այդ փաստը ոչ թե մեզ պետք է հուսահատեցնի, այլ մենք պետք է զգանք, որ մենք կռվում ենք նույն Բելի դեմ, իսկ հաղթանակն արդեն իսկ կա: Իհարկե, կորուստները ցավալի են: Ոչ մի զոհ չարժե այդ աշխարհի վերաբերմունքին, բայց մենք պիտի հասկանանք, որ այս դեպքում կռիվ ենք տալիս այդ անտարբերության դեմ, որ այդ աշխարհի թրքաբարո վերաբերմունքի դեմ կռվելով՝ մենք կռվում ենք նաև մեր հոգու, մեր ճշմարիտ ինքնության համար, ինչը չի կարող արդյունքներ չտալ: Ես վստահ եմ, որ հաղթանակը պետք է լինի, ուրիշ տարբերակ չկա, միայն մի հարց է ինձ մտահոգում: Մի բանից եմ վախենում, որ հանկարծ հաղթանակից հետո նորից չգլորվենք «քաղաքակրթական» այն ճահճի մեջ, որը համառորեն մեզ պարտադրվում է, իսկ այսօր կռվում մեր դեմ:

Շատ կարևոր է այսօրվանից գիտակցել, որ մեր կռիվը պետք է շարունակվի բոլոր ոլորտներում՝ կրթությունից մինչև գիտություն, մշակույթից մինչև տնտեսություն: Այսինքն, գիտակցել, որ մենք ծնվել ենք նոր աշխարհում, և հետդարձն ամենադատապարտելի բանը կլինի: Ինչո՞ւ պետք է մեր տղաներն այսօր ճակատում իրենց կյանքով զոհաբերեն ունեցած այն մեծ արժեքները, որոնք մենք թերացել ենք կյանքում իրականացնել: Դրա համար մենք այսօրվանից պետք է գիտակցենք, որ ոչ միայն կռվում ենք, այլև պետք է արարել, իսկ հնին վերադարձն անընդունելի է»,-ընդգծեց ռեժիսորը: Խաչիկ Չալիկյանը այլ կարևորների շարքում մատնանշեց հատկապես մեր ժողովրդի միասնականությունը: «Տասնամյակների, հազարամյակների ընթացքում որքան էլ փորձել են մեզ տարբեր միջոցներով ոչնչացնել, արտակարգ իրավիճակներում մեր ճշմարիտ ինքնությունն ու ոգին արթնանում է:

Բայց մի վտանգ կա. մենք խոսում ենք աշխարհը տիրած տեսանելի և ոչ տեսանելի կեղծ համակարգերի մասին, բայց չէ՞ որ մենք այս աշխարհում ենք ապրում: Բնականաբար, մեզ մոտ էլի տարբեր օղակներում այդ մարդիկ իրենց դրածոներն ունեն: Այդ կեղծ աշխարհի կեղծ հավատամքը կրողներին չենք կարող շրջանցել: Այդ օղակներն ամեն ինչ անում են համաշխարհային այդ վաշխառուական համակարգին հավատարիմ լինելու և դրանց պատվերը կատարելու համար: Այս ամենի հանդեպ մենք պետք է անհանդուրժող լինենք»,-հավելեց Խ. Չալիկյանը: Եզրափակելով՝ ռեժիսորը հավելեց. «Մեր ամենահզոր, ես կասեի՝ միակ դաշնակիցը մեր տատիկների, մեր մայրերի, մեր երեխաների ոգևորող աչքերի փայլն է: Երբ իրենց մեջ այդ տիեզերական ոգին կա, այդ ժողովուրդն անպարտելի է»:

Աննա Բադալյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում