«Եթե ուզում ենք ստեղծ­ված իրա­վի­ճա­կից դուրս գալ, ապա չկա այլ ճա­նա­պարհ, քան այս իշ­խա­նու­թյան հե­ռա­ցումն է». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ստորագրված փաստաթղթով մենք զրկվեցինք մեր հայրենիքի շատ մեծ հատվածից, և դրանով իսկ, բացի մարդկային և տարածքային մեծ կորուստներից, նաև անվտանգային շատ մեծ սպառնալիքներ ստեղծեցինք Արցախի՝ մեր վերահսկողության տակ գտնվող հատվածների և հենց ուղիղ Հայաստանի համար: «Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Աբրահամյանի դիտարկումն է, որի հետ զրուցել ենք նոյեմբերի 10-ին ստորագրված կապիտուլ յացիոն փաստաթղթի տեսանելի բնույթի ու արդեն առկա հետևանքների մասին, անդրադարձել նաև քաղաքական որոշ հարցերի:

«Այս պայմանագրի չերևացող կողմերը պետք է ամրագրված լինեին դրանց իրականացման մեխանիզմների կամ ճանապարհային քարտեզի մեջ, իսկ ստորագրված փաստաթղթով որոշակի գործընթացներ դեռևս հստակ տեսանելի չեն, բացի նրանից, որ դրանով ամրագրված ժամանակացույցով մեր հայրենիքի շատ հատվածներ փոխանցվում են Ադրբեջանին: Խոսքը կազմակերպչական մասի, նաև որոշակի կետերի իրականացման և դրանց հետևանքով ստեղծված իրավիճակի մասին է: Դրանք բոլորը դեռևս որևէ ձևով տեսանելի չեն: Նման իրավիճակում չի բացառվում, որ այս իշխանությունը նաև համաձայնեցված այդ մեխանիզմը ունի, որը դեռ չի հրապարակվել:

Չի բացառվում նաև, որ չկա մեխանիզմ, ինչը մեզ համար շատ ավելի ծանր դրություն է ստեղծում. դեռևս պարզ չեն դրանց իրականացման մեխանիզմները, ըստ այդմ էլ՝ մեծ թվով վտանգներ դեռ դժվար է հաշվարկել»,-ասաց Տ. Աբրահամյանը: Այս համատեքստում անդրադառնալով այն երևույթին, որ Արցախի մի քանի շրջանների մի շարք համայնքների բնակիչներ միայն 1-2 օր առաջ են տեղեկանում իրենց բնակավայրերը լքելու մասին, և կան անգամ մարդիկ, որ նույնիսկ դա չեն կարողանում հասցնել, Տ. Աբրահամյանը նկատեց. «Սա խոսում է այն մասին, որ իշխանություն գոյություն չունի, և մարդիկ մեն-մենակ են մնացել սպառնալիքների դեմ՝ ընդհուպ ադրբեջանցի զինվորականների հետ բանակցություններում, որովհետև սոցցանցերում արդեն իսկ կան տեսանյութեր, որտեղ ակնհայտ երևում է, թե ինչպես են մեր բնակիչներն ադրբեջանցի զինվորականների հետ բանակցում ունեցվածքի տեղափոխման և այլ հարցերի շուրջ:

Այսինքն, երբ պետական կառավարման համակարգը պարալիզացված է, ապա քաղաքացիների համար միակ ելքը մնում է բանակցությունների միջոցով անձամբ կարգավորել իրենց խնդիրները: Ունենք մի իրավիճակ, երբ մի կողմից տեսնում ենք ոստիկանության մեծ կուտակումներ Երևանի ամենատարբեր հատվածներում, մյուս կողմից՝ չենք տեսնում այդ նույն ոստիկանների ներկայությունն այն բնակավայրերում, որտեղ ռեալ հասարակական կարգի խնդիր կա»: Անդրադառնալով իշխանության վարքագծին, այն իրողությանը, ըստ որի՝ կապիտուլ յացիայի փաստաթուղթ ստորագրելուց հետո որևէ կերպ հեռանալու ցանկություն չկա, Տ. Աբրահամյանը նշեց. «Նիկոլ Փաշինյանի չհեռանալն առաջին հերթին խոսում է նրա բարոյական նկարագրի մասին, որովհետև այսպիսի իրավիճակի, նման արդյունքի պարագայում ինչ իշխանություն էլ լիներ, անունը ինչ էլ լիներ, պետք է հեռանար՝ հենց միայն բարոյական կոնտեքստը հաշվի առնելով:

Եթե մենք ուզում ենք ստեղծված իրավիճակից դուրս գալ, ապա չկա այլ ճանապարհ, քան այս իշխանության հեռացումն է: Չեմ խոսում մնացած գործընթացների մասին, բայց քաղաքական առաջին քայլը հեռացումն է, ինչը հնարավորություն կտա գալ մարդկանց, որոնք կարող են այս իրավիճակում ինչ-որ բան փոխել, Հայաստանի այս ողբերգական իրավիճակից ելքեր գտնելու հնարավորություն ստանալ: Այս իշխանությունն ուղղակի ունակ չէ դրանք իրականացնել»: Ինչ վերաբերում է հեռացման պահանջին զուգահեռ դաշտ նետվող թեզերին, օրինակ՝ նաև «նոր պատերազմ ցանկանալու» տրամաբանության մեջ, մեր զրուցակիցը մի քանի հանգամանք առանձնացրեց. «Փորձում են պատերազմով վախեցնել մեր հանրությանը, հատկապես նրանց, ովքեր զինծառայողներ, պահեստազորով կամ կամավորական խմբերով Արցախ մեկնած հարազատներ ունեն:

Փորձում են պատերազմով վախեցնել և քողարկել այն ամենը, ինչ արել են: Իրականում ես Հայաստանում չեմ հանդիպում քաղաքական խմբերի, որոնք պատերազմական գործողությունների վերսկսում են պահանջում: Կամ եթե, միգուցե, կան, ապա մեծ թիվ չեն կազմում: Իմ տեսած հիմնական ուժերը, փորձագետները և ուղղակի ակտիվ քաղաքացիներն այս իշխանության հեռացում են պահանջում, ինչը պետք է հնարավորություն տա հաջորդ իշխանությանը գալ ու որևէ արդյունքի հասնել գոնե այն ուղղություններում, որտեղ բանակցելու տեղ է մնացել: Մենք վերոնշյալում խոսում էինք մեխանիզմների մասին: Եթե չկա մեխանիզմ, նշանակում է՝ դեռևս դա բանակցված չէ, թեպետ ես նշել էի նաև երկրորդ տարբերակի մասին: Ամեն դեպքում, եթե բանակցված չէ, ապա հասկանալի է, որ խայտառակ փաստաթուղթ ստորագրած ու իրավիճակը նույնքան խայտառակ աստիճանի հասցրած թիմն ունակ չէ որևէ ձևով մեզ համար շահեկան դիրքավորում ապահովել»:

Տիգրան Աբրահամյանի խոսքով, մեզ պետք են մարդիկ, ովքեր կարող են նորմալ բանակցել, ովքեր կարող են Ռուսաստանի հետ նորմալ աշխատել: «Ինչու, որովհետև բացի նրանից, որ Ռուսաստանը մեր ռազմավարական դաշնակիցն է, Ռուսաստանը նաև էականորեն մեծացրել է իր ազդեցությունը մեր տարածաշրջանում և հենց Հայաստանում, դեռ չեմ խոսում Արցախի մասին: Այս պարագայում շատ կարևոր է, որ լինեն մարդիկ, ովքեր կարող են Ռուսաստանի հետ աշխատել ու գոնե ստեղծված իրավիճակում Ռուսաստանի հետ շահերի համադրման միջոցով Հայաստանի և Արցախի համար գոնե եղածների մեջ լավ արդյունք արձանագրել:

Նորից եմ կրկնում՝ այս իշխանությունն ուղղակի ունակ չէ դա անել»,-ընդգծեց նա: Խոսելով ընդդիմախոսներին լռեցնելու քայլերի, նրանց բերման ենթարկելու ու նաև խուզարկությունների մասին՝ Տ. Աբրահամյանը շեշտեց. «Այս իշխանությունն ավելի է բարդացնում իրավիճակը՝ քաղաքական ընդդիմախոսներին բերման ենթարկելու, ձերբակալումների կամ կալանավորման փորձերի միջոցով: Բայց պետք է հաշվի առնել, որ սա ուղղակի պարզ ինչ-որ քաղաքական կամ ներքաղաքական իրավիճակ չէ: Այս գործընթացում ներգրավված են մարդիկ, որոնք, ինձանից սկսած, որևէ ներքաղաքական խնդիրներ չեն լուծում: Այստեղ պարզապես դրված է երկիրը կորցնելու հարցը, իսկ մենք մեր հայրենիքի էական հատված արդեն իսկ կորցրել ենք: Այստեղ դրված է նաև Հայաստանը կորցնելու խնդիրը, և այս իրավիճակում լռելն անընդունելի եմ համարում: Այն գիտակից մարդիկ, ովքեր հասկանում են, թե իրականում ինչ է կատարվում մեր շուրջը, կարևոր չէ՝ որ օղակներում են աշխատում, ինչ պաշտոններ են զբաղեցնում, նրանք ուղղակի լռելու իրավունք չունենք»:

Տիգրան Աբրահամյանի դիտարկմամբ՝ նախարարների փոփոխություններով կամ հրապարակված ճանապարհային քարտեզով որևէ խնդիր չի լուծվելու. «Դրանք ուղղակի հանրությանը մեր գլխավոր խնդիրներից շեղելու փորձ են՝ ցույց տալու, թե իբր իրենց կյանքում փոփոխություններ են փորձում մտցնել, բայց դա որևէ խնդիր չի լուծելու: Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է երկարաձգել իր պաշտոնավարումը, և այդ բոլոր քայլերը դրան են ուղղված»:

Աննա Բադալյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում