Էրդողանի համար եկել է պատասխան տալու ժամանակը. Վաշինգտոնին անհրաժեշտ է Անկարայի անվերապահ կապիտուլյացիան. «ՌԻԱ Նովոստի»

«ՌԻԱ Նովոստի» գործակալությունը հրապարակել է Իրինա Ալքսնիսի հոդվածը, որում հոդվածագիրը անդրադարձել է համաշխարհային քաղաքականության դերի ազդեցությանը Թուրքիայի և այդ երկրի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի վրա:

Հոդվածում մասնավորապես նշվում է, որ  New York Times- ը հրապարակել է ԱՄՆ պաշտպանության նախկին նախարար (զբաղեցրել է պաշտոնը 2006-2011 թվականներին) Ռոբերտ Մ. Գեյթսի հեղինակած սյունակը՝  նվիրված ժամանակի մարտահրավերներին համապատասխան ամերիկյան արտաքին քաղաքականության կողմից պահանջվող նորացմանը, և դրա առաջին թեզում նշվում է ճնշումը խստացնելու անհրաժեշտությունը ոչ թե աշխարհաքաղաքական հակառակորդների, ինչպես կարելի էր ակնկալել, այլ ամենամոտ դաշնակիցների նկատմամբ: Գեյթսը կենտրոնացել է երկու երկրների վրա, որոնք սկսել են իրենց չափազանց շատ բան թույլ տալ: Խոսքը, իհարկե, Գերմանիայի և Թուրքիայի մասին է: Նախկին նախարարն աջակցել է վերջերս Անկարայի նկատմամբ կիրառված պատժամիջոցներին ՝ նշելով, որ սա ոչ այլ ինչ է, քան «լավ սկիզբ»:

Եթե ապագա վարչակազմի գործողությունների լույսի ներքո ԳԴՀ-ի հեռանկարները դեռ լիովին պարզ չեն, ապա Թուրքիայի մասին կարող ենք վստահորեն խոսել. վերջինիս դժվար ժամանակներ են սպասվում, որոնց ընթացքում նա ստիպված կլինի պաշտպանել ինքնիշխան քաղաքականության իր իրավունքը:

Անցյալ շաբաթ Վաշինգտոնն անհատական պատժամիջոցներ է սահմանել Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերության քարտուղարության ղեկավար Իսմայիլ Դեմիրի և երեք այլ պաշտոնատար անձանց նկատմամբ՝ երկրի կողմից ռուսական С-400 ՀՕՊ համակարգեր ձեռք բերելու համար:

Սա ցավալի հարված է Անկարայի համար: Բանն այն չէ միայն, որ Դեմիրը Թուրքիայի նախագահի ամենամոտ անձանցից մեկն է: Կարևորն այն է, որ Թուրքիայի ռազմարդյունաբերական համալիրը, որի զարգացման համար անձամբ Էրդողանը մեծ ջանքեր է գործադրել, մեծապես կախված է Արևմուտքի հետ համագործակցությունից, ներառյալ լիցենզավորման հարցերը և բաղադրիչների մատակարարումը:

Անկարայի համար նախազգուշական զանգերը վաղուց էին հնչում: Երկար ամիսների ընթացքում Պակիստանի հետ թուրքական ռազմական T129 ուղղաթիռների արտահանման համար խոշոր պայմանագիրը տապալման եզրին էր, և դա այն պատճառով, որ ամերիկացիներն արգելափակել են մեքենաները հագեցնող շարժիչների արտոնագիր տրամադրել: Կանադացիները դադարեցրել են իրենց էլեկտրաօպտիկական համակարգերի մատակարարումը, որոնք օգտագործվում են Bayraktar TB2 անօդաչու թռչող սարքերի վրա, որոնք  իրենց մասին խոսել տվեցին վերջերս Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած սրման ժամանակ: Գերմանիան «փակել է» Altay տանկերի սերիական արտադրության «թթվածինը», ինչի պատճառով  թուրք պաշտոնյաները Գերմանիային մեղադրել են պայմանագրային պարտավորությունները խախտելու համար:

Իսմայիլ Դեմիրի՝վ ոլորտային վարչության պետի նկատմամբ ԱՄՆ կողմից սահմանված պատժամիջոցները, անկասկած, կխորացնեն արդյունաբերության դժվարությունները, քանի որ թուրքերի գործերը այնքան էլ լավ չեն ներմուծման փոխարինման հարցում:

Ավելի վատ է այն, որ С-400-ն ամենևին էլ միակ խոչընդոտը չէ Վաշինգտոնի և այլ արևմտյան մայրաքաղաքների հետ Թուրքիայի հարաբերությունների մեջ: Մի քանի տարիների ընթացքում Թուրքիայի ղեկավարությունը կարողացել  է տարաձայնություններ և վեճեր ստեղծել գրեթե բոլոր գործընկերների հետ: Նույն Ռոբերտ Մ. Գեյթսը  իր հոդվածում հիշեցրել է, որ, ի միջի այլոց, Թուրքիան «պետք է պատասխան տա Լիբիայում, Արևելյան Միջերկրական ծովում և Սիրիայում իրականացված գործողությունների համար», քանի որ դրանք «հակասում են ՆԱՏՕ-ի մյուս դաշնակիցների շահերին և բարդացնում են խաղաղության հասնելու ջանքերը»:

Ավելին, խոսքը ոչ միայն առկա հակասությունների բովանդակության մեջ է, այլև այն ձևի, որով Անկարան հայտարարում է իր դիրքորոշումը: Դա հաճախ վիրավորական է գործընկերոջ համար: Այսպիսով, Թուրքիայի ղեկավարությունը ոչ միայն վիճում էր միանգամից գրեթե բոլորի հետ, այլև մի շարք համաշխարհային առաջնորդների մոտ ոգեշնչում էր առաջացնում`ցույց տալու Էրդողանին, թե «որտեղ են խեցգետինները ձմեռում»:

Թուրքիայի` նման քաղաքականության ծայրահեղ ռիսկայնությունը, ավելի ճիշտ ՝ դատապարտվածությունը, ակնհայտ է վաղուց: Հարցը վերաբերում էր բացառապես այն ժամկետներին, թե երբ դրա համար պետք է լրջորեն պատասխան տրվի:

Ըստ ամենայնի, այդ պահը եկել է, և Արևմուտքը, մի կողմ դնելով այլ ներքին լարվածությունները, սկսել է համախմբված հարձակումը Անկարայի դեմ ՝ նպատակ ունենալով պատժել նրան արդեն կատարված քայլերի համար և ստիպել ապագայում անվիճելիորեն հնազանդվել իր «ավագ ընկերներին»:

Եվ սա այժմ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ամենամեծ խնդիրն է:

Տեսականորեն կարելի էր ենթադրել սակարկության մի տարբերակ, երբ Թուրքիան որոշ զիջումների գնար С-400-ի հարցում: Բայց իրականում դրա հնարավորությունը գործնականում չկա:

Վաշինգտոնին պետք չեն առանձին թուլացումներ. նրան անհրաժեշտ է Անկարայի անվերապահ կապիտուլյացիան:

Եթե Արրևմտյան Եվրոպայի համար կռվարար Էրդողանին պատժելու ցանկությունը մեծապես հիմնված է էմոցիոնալ հիմքի վրա (նա բոլորին շատ է զզվացրել իր ագրեսիվ և բարձրաձայն լկտիությամբ), ապա Սպիտակ տուն վերադարձող գլոբալիստների համար դա զուտ պրագմատիզմի և կենսական նշանակության խնդիր է:

Արևմտյան միասնությունը Միացյալ Նահանգների անվերապահ գերակայության ներքո քայքայվում է մեր աչքի առաջ: Ներքին շարքերում կարգապահությունը վերականգնելու համար նրանց անհրաժեշտ է գործերը կարգի բերելու լավ օրինակ: Թուրքիան այս իմաստով ամենահարմար թիրախն է, քանի որ մնացած բոլորը կարող են միավորվել դրա դեմ, իսկ հետո գնալ այլ «ապստամբների» դեմ:

Անկասկած, նախագահ Էրդողանը տեղյակ է այդ շատ մռայլ հեռանկարների (ներառյալ անձամբ իր համար) և  Վաշինգտոնին թեկուզ չնչին զիջումների գնալու անօգուտ լինելու մասին: Դա հաստատվում է Իսմայիլ Դեմիրի հայտարարությամբ, որ ԱՄՆ պատժամիջոցները չեն ազդի իր երկրի՝ Ռուսաստանի հետ С-400- ի վերաբերյալ համաձայնագրերի վրա:

Բայց արդյո՞ք Թուրքիան բավականաչափ ուժ կունենա դիմակայելու ճնշմանը, որը միանգամից կկուտակվի շատ կողմերից և կդառնա շատ լուրջ փորձություն ազգային տնտեսության համար:

Այստեղ ավտոմատ կերպով հարց է առաջանում այն աշխարհաքաղաքական ուժերի մասին, որոնց Էրդողանը կարող է դիմել օգնության համար Արևմուտքի հետ դիմակայության հարցում:

Անցյալ շաբաթ մեծ մամուլի ասուլիսի ժամանակ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի գովեստի խոսքերը Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի վերաբերյալ դժվար է այլ կերպ գնահատել, քան Թուրքիայի իշխանությանը օգնության ձեռք մեկնելու պատրաստակամություն:

Միայն թե ընդունելով այն, Անկարան մեկ  քայլ էլ հետ կկատարի Արևմուտքից և կխթանի Ռուսաստանի հետ կապերը` դրանով նվազեցնելով իր կարողությունը հավասարակշռելու մեծ տերությունների շահերի միջև ՝ վարելու համար բոլորից անկախ քաղաքականություն: