«Հու­սանք՝ հա­ջորդ կա­ռա­վա­րու­թյունն իր կադ­րա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ կնպաս­տի, որ ազ­գա­յին կրթությունն ար­մատ­ներ ձգի մեր հա­սա­րա­կու­թյու­նում»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Կրթական համակարգը մշտապես եղել է «Փաստի» ուշադրության կենտրոնում։ Ողջ տարվա ընթացքում անդրադարձել ենք ոլորտի խնդիրներին, խոսել համակարգում իրականացվող քաղաքականության մասին։ Կարևոր խնդիրները մի քանիսն էին՝ հեռավար կրթություն, «Հայոց պատմություն», «Հայոց լեզու» և «Հայ գրականություն» առարկաների չափորոշիչների մշակում, «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծ և բազմաթիվ այլ հարցեր։ Ամփոփելով անցնող տարին՝ կրթության փորձագետ Ատոմ Մխիթարյանը նշում է՝ մեծ հաշվով 2020 թվականը Հայաստանի կրթության ոլորտի համար կարելի է համարել կորսված տարի։ «Տարվա սկզբից ունեցանք դժվարություններ հանրակրթության ոլորտում, որոնք շարունակվեցին և խորացան ողջ տարվա ընթացքում։ Աշնանը ևս մեկ հարված ունեցանք։

Տարվա ընթացքում անընդհատ խոսվում էր ազգայինը՝ լեզուն, եկեղեցու պատմությունը, բուհերում՝ հայոց պատմությունը առարկայական ծրագրերից հանելու մասին, դրա դեմ եղավ մտավորականության պայքարը։ Տարեվերջին էլ ունեցանք «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին», կարելի է ասել, խայտառակ օրինագիծը, որը մեր կառավարության ձեռագրին համապատասխան մեկ գիշերվա մեջ որպես անհետաձգելի հարց ճանաչվեց, մտավ կառավարության նիստի օրակարգ և որոշվեց ընդունել և ուղարկել Ազգային ժողով հաստատման։

Կարելի է համարել, որ ամեն ինչ եղավ ի վնաս մեր կրթական համակարգի, դրան գումարած՝ որևէ քայլ չարվեց ուսուցիչների վերապատրաստման, հեռավար կրթության ներդրման, տեխնիկական վերազինման, բուհերի հեռավար և առարկայական ծրագրերի վերանայման մասով: Ինքնակառավարման ոտնահարման առումով ահագին բարդություններ առաջացան, որովհետև դեռևս անցած տարվանից տարբեր բուհեր չունեցան ռեկտորներ, որևէ առաջընթաց չգրանցվեց։ Քաոսը եկավ, տիրեց կրթական համակարգին, և դա մինչև հիմա շարունակվում է։ Սա էր պատճառը, որ մտավորականությունը, կրթության ոլորտի տարբեր մասնագետներ տարեվերջին՝ պատերազմից անմիջապես հետո հասկացան, որ լուծման բանալին ոչ թե կրթական համակարգում ինչ-որ փոփոխություններ կատարելն է, այլ կառավարության հրաժարականը պահանջելը։

Չի կարելի դրվագային փոփոխություններով ինչ-որ բան փոխել, այլ պետք է փոխել գլոբալ մտածողությունը, հայեցակարգը: Դա էր պատճառը, որ տարեվերջին արդեն մայր բուհը, գիտությունների ազգային ակադեմիան, մտավորականության տարբեր խմբեր պահանջում են կառավարության հրաժարականը՝ վարչապետի գլխավորությամբ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Ատոմ Մխիթարյանը։ Անցնող տարվա ընթացքում կրթության և մյուս ոլորտների մասնագետները մշտապես ահազանգում էին՝ տարբեր նախագծերի մշակման և ներկայացման ժամանակ հաշվի չեն առնվում ոլորտային փորձագետների դիտարկումները, սա առաջնային լուծում պահանջող հարցերից է: «Եթե այն մարդիկ, որոնք իրականացնելու են օրենքը, օրենսդրական փոփոխությունները կամ կառավարության որոշումները ներգրաված չեն լինում դրանց մշակման գործընթացում, հետո ուղղակի դիմադրում են դրանց կիրառմանը։

Հիմա արդեն կարող ենք ասել, որ անցած տարվա ընթացքում կրթության ոլորտում որոշում կայացնողները ինտելեկտուալ մակարդակով ավելի ցածր էին, քան այն մարդիկ, որոնք այդ որոշումները պետք է իրականացնեին։ Խոսքը դասախոսների, ուսուցիչների, ոլորտի փորձագետների մասին է։ Դա էր պատճառը, որ ինտելեկտուալ մակարդակով ավելի ցածր մարդը չէր ցանկանա մասնագետներին ներգրավել որոշումների կայացման գործընթացներում։ Հուսանք՝ հաջորդ կառավարությունը այնպիսի մարդիկ կնշանակի պատասխանատու ոլորտներում, որ նրանք չեն վախենա, չեն խորշի ավելի փորձառու մասնագետներին ներգրավել այդ գործընթացներում, քանի որ դրանից կշահի մեր ողջ հասարակությունը»,-նշում է մեր զրուցակիցը։ Ընդգծում է՝ կան ոլորտային խնդիրներ, որոնք ունեն հրատապ լուծման անհրաժեշտություն։

«Դեկտեմբերին ստեղծվեցին դրա նախադրյալները։ Խոսքն այն մասին է, որ «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրինագիծը մտավ Ազգային ժողով, բայց մի քանի փորձագետներով, մտավորականներով կարողացանք կանգնեցնել դրա քննարկումն ԱԺ-ում, այն այժմ բաժանվել է երկու մասի: «Բարձրագույն կրթության մասին» և «Գիտության մասին» օրինագծերն առանձին կմտնեն Ազգային ժողովի օրակարգ, ընդ որում՝ վերջինը լուրջ վերամշակումից հետո, որովհետև ԱԺ ներկայացված նախորդ օրինագիծը 90 տոկոսով համապատասխանում էր բարձրագույն կրթությանը և շատ քիչ դրույթներ էր պարունակում գիտության, գիտությունների ազգային ակադեմիայի մասին: Փաստորեն, կարողացանք հասնել նրան, որ ԱԺ-ում ողջամտությունը հաղթանակ տարավ, և օրինագիծը բաժանվեց երկու մասի։

Հիմա աշխատում ենք այդ օրենքի վրա։ Սա մեզ հույս է տալիս, որ 2021 թվականին հնարավորություն կլինի մասնագետների ներգրավմամբ գոնե օրենսդրական դաշտը բարելավել: Հույս ունենք, որ Հայաստանի հաջորդ կառավարությունն իր կադրային քաղաքականությամբ կնպաստի, որ ազգային կրթությունը հիմքեր, արմատներ ձգի մեր հասարակությունում և կկարողանանք քայլ առ քայլ առաջ շարժվել։ Ամեն դեպքում ամեն ինչ անելու ենք այդ ուղղությամբ հաջողություններ գրանցելու համար»,-եզրափակում է Ատոմ Մխիթարյանը։

Լուսինե Առաքելյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում