«Հասարակությանը փորձում են մոռանալ տալ տեղի ունեցածն ու գայթակղել թուրքի հետ առևտրի «տեսլականով»»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Շատ բարդ է ապաշրջափակում կոչվող ծրագրի վերաբերյալ համակողմանի արձագանք տալ: Կարծում եմ՝ որևէ մեկը վերջնականապես չի հաշվարկել դրա հնարավոր օգուտները, մինչդեռ ռիսկերն ակնհայտ են: «Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը: Նշենք, որ մոսկովյան եռակողմ բանակցություններից հետո տնտեսական և տրանսպորտային կապերն ապաշրջափակելու վերաբերյալ նոր հայտարարություն էր ստորագրվել: «Ակնհայտ է, որ փորձ է կատարվում տնտեսական բաղադրիչը գերադասել անվտանգային բաղադրիչից, ինչը կոպտագույն սխալ կլինի:

Մյուս կողմից, պարզ է, որ եթե այդ ծրագիրը կյանքի կոչվի, ապա լուրջ մարտահրավերներ ի հայտ կգան Սյունիքի համար: Այսինքն, Սյունիքը կարող է դառնալ լուսանցքային գոտի, կորցնել իր նշանակությունը՝ որպես ՀՀ-ի կենտրոնական շրջաններն Իրանին կապող հիմնական զարկերակ: Եթե նույնիսկ տնտեսական բաղադրիչը շահավետ լինի, թեպետ այդպես չեմ կարծում, ապա անվտանգային բաղադրիչի մասին մոռանալը կոպտագույն սխալ կլինի և մեր պետության ապագայի տեսանկյունից կարող է հղի լինել լուրջ հետևանքներով: Հետևաբար, նախևառաջ պետք է հաշվարկվի անվտանգային բաղադրիչը, բոլոր այն ռիսկերը, որոնք կարող են ի հայտ գալ այդ ծրագրի կյանքի կոչման պարագայում և միայն դրանից հետո փորձ կատարել կենտրոնանալ տնտեսական բաղադրիչի վրա»:

Անդրադառնալով նշվածի բարոյական կողմին՝ Վ. Ոսկանյանը նկատեց. «Իրականում բարոյական հարթությունում անընկալելի ու անընդունելի մոտեցում է, երբ փորձ է կատարվում առևտուր անել այն կողմի հետ, որը պատանդ է պահում մեր գերիներին ու ռազմագերիներին: Պատանդառուի հետ առևտրային ծրագիր իրականացնելը չի տեղավորվում որևէ բարոյական նորմի շրջանակում: Այս տեսանկյունից այս ծրագիրը հակաբարոյական է: Միտված է նրան, որ պատանդառուն կարող է ձեռնարկել ցանկացած նման գործողություն ու, մնալով անպատիժ, խոստանալով առևտրային հարաբերություններ, շարունակել իր լկտի ու թշնամական վարքագիծը»: Իրանագետի խոսքով, որևէ մեկը չի կարող հասկանալ այն տրամաբանությունը, ըստ որի, նոյեմբերի 9-ին ստորագրված խայտառակ համաձայնագրի 8-րդ կետի չիրականացումից հետո անցում է կատարվում 9-րդ կետին:

«Սա չի տեղավորվում ինչպես առողջ բանականության մեջ, այնպես էլ ընդհանրապես ՀՀ շահերի համատեքստում: Ինչ վերաբերում է ադրբեջանա-թուրքական կողմի ծրագրերին, ապա ակնհայտ է, որ դրանք որևէ պարագայում միտված չեն Հայաստանի համար անվտանգ ու բարգավաճ ապագա ապահովելուն: Պարզ է, որ ադրբեջանա-թուրքական թշնամական դաշինքի կողմից իրականացվող ցանկացած ծրագիր միտված է մեզ թուլացնելուն, Հայաստանը քայքայելուն, Հայաստանին այս տարածաշրջանում որպես գործոն, ըստ էության, վերացնելուն և Հայաստանի դերը նվազագույնի հասցնելուն: Ուստի, ցանկացած ծրագիր, որը ձեռնտու է թշնամական ադրբեջանա-թուրքական դաշինքին, ձեռնտու չպետք է լինի մեզ:

Այո, մենք գործ ունենք թուրքական մոտ հարյուրամյա «երազանքի» իրագործման ծրագրի հետ, որի ճանապարհին թուրք-ադրբեջանական դաշինքը նաև խորհրդային տարիներին լրջագույն քայլեր է արել: Այդ «երազանքը», այնուամենայնիվ, տապալվել է երկու գործողությամբ. մեկը Սյունիքում Նժդեհի ազատագրական պայքարն էր, մյուսը 1990-ականների սկզբի մեր Արցախյան ազատագրական պայքարը, որի արդյունքում վերադարձանք մերձարաքսյան գոտի՝ էլ ավելի հեռու շպրտելով թուրք ադրբեջանական այդ «երազանքի» իրականացումը: Բայց այսօր, ցավոք, այս դաշինքն այդ ուղղությամբ որոշակի հաջողություններ է գրանցում: Փառք Աստծո, այդ ծրագիրը դեռ կյանքի չի կոչվել, և այն կյանքի կոչելը բարդ է լինելու, բայց այդ ուղղությամբ հստակ քայլեր են արվում, իսկ հայկական կողմը որևէ հստակ տեսլական չունի այս պահին»:

Վարդան Ոսկանյանի խոսքով, հարց է՝ եթե այս իշխանությունը շարունակի մնալ, առաջիկայում ինչպե՞ս պետք է ծրագրի իր գործողությունները, որ ապահովի մեր պետության ու ազգի շահը: Դասակարգելով այս պահին առկա արտաքին ու ներքին հիմնական մարտահրավերները՝ իրանագետը նշեց. «Նախ՝ էլ ավելի է ուժեղացել ու շատ վտանգավոր բնույթ է ստացել ադրբեջանա-թուրքական գործողությունների համատեքստը: Երկրորդ ուղղությունը մեր ավանդական դաշնակիցների ու բարեկամների հետ հարաբերությունների չափազանց ցածր մակարդակն է, իսկ որոշ դեպքերում նույնիսկ զրոյացումը, ինչը լրջագույն մարտահրավեր է այսօրվա աշխարհում, որտեղ շատ դեպքերում դաշինքների ու բարեկամական, դաշնակցային հարաբերությունների բավական բարդ մեխանիզմներ են գործում:

Ինչ վերաբերում է ներքին մարտահրավերներին, ապա այստեղ առաջին խնդիրը հայկական հասարակության պառակտումն է, որն ընթացել է ծրագրավորված եղանակով, արհեստական ու պոպուլիստական մեդոթներով: Փորձ է արվում ազգին բաժանել «ժողովրդի» ու «էլիտայի», այնինչ ժողովուրդն ու էլիտան միասնականություն են: Երկրորդ մարտահրավերը գաղափարախոսության բացակայության հիմնավորման պայմաններում զանազան ստոր կրքերի բորբոքումն է մեր հասարակության շրջանում: Սա կարող է թուլացնել մեր հասարակության իմունիտետը ցանկացած թշնամական գործողության նկատմամբ: Ավելի հասկանալի լինելու համար մի օրինակ բերեմ. խոսվում է ադրբեջանցիների հետ առևտուր անելու մասին այն պարագայում, երբ թե՛ հիմա, թե՛ ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ ադրբեջանական կողմում տեղի են ունենում անբարո, քրեական գործողություններ մեր ռազմագերիների ու քաղաքացիական անձանց նկատմամբ:

Նրանց գլխատում էին, անմարդկային վերաբերմունքի արժանացնում, իսկ այժմ մեր հասարակությանը փորձում են մոռանալ տալ այդ ամենը և գայթակղել թուրքի հետ առևտրի «տեսլականով», ինչը նույնպես լուրջ մարտահրավեր կարող է լինել մեր պետության հետագա կենսագործունեության տեսլականի մեջ մեր ժողովրդի ունեցած պատկերացումների առումով»:

Աննա Բադալյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում