Երևան, 16.Սեպտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Էդգարը հաշմանդամություն ուներ, բայց բանակ տարան. համակերպվել չի լինում, կարոտը խորանում ու ծանրանում է․ մայրը՝ Արցախում նահատակված 18-ամյա Էդգար Աղաբաբյանի մասին

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

Էդգարի հայրենասիրությանը սահման չկար, պապիկի իրական հետևորդն էր, պապիկի մեդալները վերցնում էր, դնում իր վրա ու ասում, որ երբեք մեդալները պիտի տանից դուրս չգան, որովհետև կարևոր են: Հիմա ես եմ նստել ու նրա մեդալները հավաքում: 44-օրյա Արցախյան պատերազմի ժամանակ հակառակորդի դեմ ծավալված մարտերի ընթացքում նահատակված զինծառայող 18-ամյա Էդգար Աղաբաբյանի մայրը՝ Շուշանիկ Աղաբաբյանը, պատմում է Tert.am-ի զրույցում։ 

Մայրը պատմում է, որ Էդգարը տարբերվում էր իր խղճի զգացումով, հանգիստ բնավորությամբ ու բարությամբ, չէր ընդունում, երբ մարդկանց շահագործում էին: Էդգարի ընկերները ևս Էդգարին շատ հատուկ էին վերաբերվում:

«Արդարության համար էր պայքարում, ուզում էր, որ մարդիկ էլ իր նման արդար ու խղճով լինեն: Երբ տեսնում էր, որ ինչ-որ կենդանու էին խփում, վերցնում ու բերում էր տուն, բանակից առաջ էլ շուն բերեց, երբ զանգում էր, միշտ հարցնում էր, թե ոնց է շունը»,- պատմում է մայրը:

Էդգարը տիկին Շուշանիկի միակ որդին էր, պատերազմի սկսվելու ժամանակ երկու ամսվա ծառայող էր: Տղան մեքենաների վերանորոգմամբ էր հետաքրքրված, նպատակ ուներ, որ երբ վերադառնա, պիտի իր սեփական վերանորոգման կետը հիմնի, երազանքները կիսատ մնացին, իսկ նա մինչև բանակ գնալն արդեն, ինչպես մայրն է ասում՝ գրեթե վարպետ էր դարձել:

Մայրն արցունքները չի զսպում, երբ ամեն անգամ խոսում է Էդգարի մասին: «Տղայիս նկարները տեսնելիս չեմ դիմանում, քանի ամիս է՝ չեմ գտնում ինձ, կարոտում եմ: Ոչինչ հաշվի չառնելով՝ բանակ տարան, հաշմանդամություն ուներ: Խնդրում էի ՊՆ-ին, որ գոնե մոտ տեղ ծառայի, ասում էին՝ չկա նման օրենք ու պիտի պարզապես վիճակ հանելով որոշվի, թե որտեղ է ծառայելու: Հուլիսին բանակ են տարել, մոտ 40 օր կարանտինի մեջ է եղել Ասկերանում:  Էդգարը ողնաշարի ու ոտքերի խնդիր ուներ, ոտքերի խնդիրը պարզվեց այն ժամանակ, երբ մինչև բանակ ստուգումներ էր անցնում: Հարցրին՝ կարո՞ղ ես ծառայել, ասաց՝ հա, ոչ հաստատ չէր ասի ու էդպես էլ տարան, բայց նա իսկապես չպիտի ծառայեր: Երբ հարցնում էի՝ շարային անում ես, ասում էր՝ անպայման»,– պատմում է մայրը:

Հերոսը երբեք ծառայությունից չէր բողոքում, ասում էր՝ ամեն ինչ լավ է, առողջական խնդիրները, եթե անգամ գլուխ էին բարձրացնում, մայրիկին չէր բողոքում: «Մենք անգամ Էդգարի երդման արարողությանը չենք մասնակցել: Սեպտեմբերի 15-ին զանգեց, ասաց, որ զենք են տվել, իսկ զենքը նրա թուլությունն էր, հատուկ սիրով էր զենք բռնում, ընկերների հետ որսի գնում, բայց երբեք կենդանիների վրա չէր կրակում: Ասացի՝ զգույշ կլինես, Էդգար, ասաց՝ հա, մամ, անպայման: Դրանից հետո սեպտեմբերի 26-ին զանգեց, ասաց, որ երկու նկար է ուղարկել  ինձ, խնդրեց, որ ընկերներին ուղարկեմ: Ես պատերազմի մասին անգամ չգիտեի, չէի հետևում, շորեր էի առել, որ որդուս ուղարկեմ: Սեպտեմբերի 28-ին զանգեց, ասաց՝ մամ, աղոթում եմ քեզ համար, ասաց, որ դիրքեր են տանում, զարմացել էի, թե նորակոչիկներին ինչի պիտի դիրքեր տանեն: Գնացի հարևանիցս մի քանի հարց ճշտելու, տեսա, որ լացում են, որովհետև նրա տղան ևս ծառայում էր, ասաց՝ պատերազմ է, զարմացել էի, թե ինչ պատերազմ»:

Մայրը որդուց զանգ է ստացել նաև սեպտեմբերի 30-ին, որը վերջինն է եղել, ասել է, որ ապահով է ու անհանգստանալու կարիք չկա, եթե հարմար լինի՝ ինքը կզանգի:

Հերոսն ընկել է հոկտեմբերի 3-ին: «Ինձ չէին ասում, որ զոհվել է, ասում էին, թե վիրավոր է, խնայում էին ինձ, որովհետև առողջական խնդիրներ ունեմ: Ասում են, որ օդանավի մեջ է զոհվել: Համակերպվել չի լինում, գնալով կարոտը խորանում ու ծանրանում է, կարոտում եմ ամեն շարժումին, ձայնի տոնայնությանը, ամեն բառին, երբ մտնում էր տուն ու կանչում՝ մամ ջան»: 

Մայրը որդու երդման արարողության նկարներն անգամ չունի, խնդրել է, որ գոնե գտնեն, բայց չի էլ հասկացել, թե ում է անհրաժեշտ դիմել, որովհետև Էդգարն իրեն հատուկ փակ բնավորությամբ ոչ մի մանրամասներ չի ասել իր ծառայության մասին, չի ասել, թե ով է հրամանատարը, թե ովքեր են իր հետ ծառայում:

«Ասում են՝ հրետանակոծվել է Ասկերանի այն զորամասը, որտեղ երդում է տվել: Ոչինչ չգիտեմ, ոչինչ չեն ասում, հստակ չգիտեմ անգամ, թե որտեղ է զոհվել Էդգարը: Էդգարի զոհվելուց հետո ինձ նրա ընկերը գրեց, հետաքրքրվեցի, թե ինչ վիճակում են, հրամանատարը կա, թե չէ, ասաց, որ կա, բայց այստեղ ինձ խաբում էին: Էդգարի զոհվելու տեղանքի մասին նա էլ չգիտեր, ասաց, որ 26 հոգով դիրքեր են բարձրացել, բայց 6-ով են իջել: Ավելի ուշ մի աղջիկ զանգեց ինձ, ասաց, որ լրատվամիջոցներում նկարն էր տեսել Էդգարի, ասաց, որ 10 օր Էդգարի հետ Եղնիկներում է եղել, նա ևս վիրավոր է, սպասում եմ, որ ինքը գա, պատմի Էդգարից»,-պատմում է մայրը:

Էդգարը հուղարկավորված է Եռաբլուրում, տապանաքարը բարերարների օգնությամբ է կառուցվել, մայրն ասում է, որ այս ամբողջ ընթացքում նրան բարերարներն են օգնում, իսկ պետության կողմից դեռ որևէ աջակցություն չի տրամադրվել: Տիկին Շուշանիկը պատմում է, որ ինքը ևս հաշմանդամություն ունի, որի համար էլ նպաստ էր ստանում, սակայն հիմա նպաստից զրկել են, որովհետև պիտի զոհված որդու հատուցման գումարը ստանա:

Սոչիի օդանավակայանում ժամանակավորապես սահմանափակվել են թռիչքներն ու վայրէջքներըՌԴ ՊՆ․ հարվածներ են հասցվել Ուկրաինայի նավահանգիստներին և երկաթուղային ենթակառուցվածքինՕգոստոսին Հայաստան է այցելել 227,026 զբոսաշրջիկՖուտզալի Հայաստանի ազգային հավաքականը Մոլդովայի ընտրանու հետ ոչ-ոքի խաղացWildberries-ը թույլ է տվել հաճախորդներին զեղչեր խնդրել վաճառողներիցԱնձրև և ամպրոպ, քամու ուժգնացում․ եղանակն՝ առաջիկա օրերինՀայաստան-Չեռնոգորիա խաղի տոմսերն արդեն վաճառվում ենԱրցախից հետո՝ Հայաստան․ ինչի՞ համար է Ադրբեջանը կեղծում պատմությունը. Կարպիս ՓաշոյանReuters․ Սաուդյան Արաբիան եվրոպացիներին զգուշացրել է նավթի մատակարարումների կրճատման մասինՇղթայական ավտովթար՝ Արարատի մարզում․ Այնթապում բախվել է 4 ավտոմեքենա, կա վիրավորԼիտվայի պաշտպանության նախարարության պնդմամբ՝ անցած գիշեր խոցված ԱԹՍ-ը պայթուցիկ էր տեղափոխումԱյս տարի «Ոսկե գնդակը» պետք է բաժին հասնի Յամալին․ Գաբրիել ԺեզուսԶՊՄԿ-ն ներկայացրել է կայուն զարգացման 2025 թվականի հաշվետվությունը՝ նոր գնահատումներով և կլիմայական ռազմավարությամբՊատրաստ եմ պատասխանել Պուտինի կամ Լավրովի զանգերին․ ԿալլասՍեպտեմբերի 16-ին Ջերմուկի կամուրջը փակ է լինելուԱնթիլիասի Մայրավանքում Հայաստանի անկախության 35-ամյակին նվիրված հանրապետական մաղթանք կկատարվիՆիդերլանդներում գնացքների երթևեկության խափանումներից հետո կասկածներ են առաջացել դիվերսիայի վերաբերյալՀայաստանի արժանապատվությունը նվաստացնող ադրբեջանական հայտարարություններին ՔՊ-ն վախենում է պատասխանել. Արամ Վարդևանյան«Renault»-ը Առատաշեն գյուղի «Առատաշեն վայների» գինու գործարանի մոտ գլխիվայր շրջվել էԱրժանապատվության մասին խոսելիս` նայեք ձեզ, նայեք ձեր ուժին, լսե՛ք ձեր ղեկավարի հայտարարությունները. Մարիաննա ՂահրամանյանԴեպի հայկական մեծ երազանք. արվել է Նոայի նոր մարզադաշտի կառուցման առաջին մեծածավալ քայլըՇրջայց Gyurjyan Cascade և Firdus Prime Residence թաղամասերում. ներկայացվել են շինարարական աշխատանքների ընթացքն ու առաջիկա ծրագրերըՖիդանն ու Ալիևը քննարկել են էներգետիկ համագործակցությունըՔՊ-ի կողմից Եկեղեցու դեմ բռնաճնշումները Բաքվի դիկտատորին տվել են մեր կրոնի դեմ գործելու ազատություն․ Սյուզաննա ԱվետիսյանՏիգրանաշենը և սահմանամերձ մյուս գյուղերը պետք է զարգանան․ պատերազմ բերողը դուք եք․ Շիրազ ՄանուկյանՏիգրանաշենում մեզ ասացին՝ առաջին անգամ են պաշտոնյա տեսնում իրենց գյուղում․ ինչու՞ մեկ անգամ չեք գնացել այդ գյուղ․ Անդրանիկ ԳևորգյանԺողովո'ւրդ, կարո՞ղ եք խոստանալ, որ դպրոցներ չեք փակելու․ Տիգան Աբրահամյանը՝ ՔՊ-ինՔՊ-ում Արարատ համայնքի խոշորացման հետ կապված մտահոգություններ կան․ Արամ ՎարդևանյանՔՊ-ն խոշորացված համայնքները կրկին խոշորացնում է․ Անդրանիկ ԳևորգյանԱրցախցիների վերադարձի իրավունքի հարցը երբեք չի եղել Փաշինյանի որոշման տիրույթում. Ավետիք ՉալաբյանՕրենքը բերել եք՝ ձեր հագով կարելու․ Մամիկոն ԱսլանյանՔՊ-ի բերած այս փոփոխության մեջ մի մարդու անուն ազգանուն է բացակայում, որը կարող եք ավելացնել. Տիգրան ԱբրահամյանՊատերազմի կոչ չէ Արցախի հայկական ժառանգությունը պաշտպանելը. Մարիաննա Ղահրամանյան20 տարի ապրած մարդիկ էլ կային, ուզում էին ապրել. Էդգար Ղազարյանը՝ ՔՊ-ականներինԴուք համազգային բառի հետ խնդիր ունեք, դուք «ժողովուրդ» բառի հետ խնդիր ունեք, որովհետև «ժողովրդից» կտրվել եք, բայց այդպես չի մնալու. Արամ ՎարդևանյանՀամայնքները խոշորացնելուց առաջ ո՞ր համայքների բնակիչների կարծիքն եք հաշվի առել․ Անդրանիկ Գևորգյանը՝ ՔՊ-ինԵրբ Փաշինյանը գրում է Ալիևի սահմանադրությունը. Արեգա Հովսեփյան Ուժեղ Հայաստանում լինելու է իրավունքի գերակայություն, լինելու է քաղաքացիական համերաշխության ամրապնդում, ոչ թե՝ միմյանց նկատմամբ ատելության տարածում. Արամ ՎարդևանյանՆույնիսկ Արցախի էթնիկ զտումը շատ հայերի համար դաս չի եղել. Արմեն ՄանվելյանՀայաստանի ինքնիշխանության մասին խոսում է մի իշխանություն, որն Ալիևի սեղանին է դրել Հայաստանի տարածքը՝ որպես սակարկության առարկա. Իրինա ՅոլյանՓաշինյանը Հայաստանի տնտեսական կայունությունը ռիսկի է ենթարկում. Արեգ ՍավգուլյանՍրբուհի Գալյան, Ձեր տոնը փոխե՛ք, Դուք հաշվետու եք Ազգային ժողովին․ Իրինա ՅոլյանԻշխանություններն ամեն գնով ճնշում են ազատամտության ցանկացած դրսևորում. Մենուա ՍողոմոնյանՊատգամավորներին դիտողություն անել չի՛ կարելի․ Էդգար Ղազարյանը՝ Սրբուհի Գալյանին«ՀայաՔվե»-ն միացել է Արցախի հայկական ժառանգության պաշտպանության վերաբերյալ բողոք-դիմումինԱյնպիսի տպավորություն է, որ այստեղ նստած է իշխանությունը, ոչ թե ընդդիմությունը, համբերե՛ք, այսպես էլ լինելու, շատ չի մնացել. Դավիթ ՂազինյանԽտրական մոտեցում կա այն համայնքների նկատմամբ, որտեղ ընդդիմադիր համայնքապետեր կան. Լենա ՄաթևոսյանՀանդիպում տեղի չի ունենա․ Նարեկ Կարապետյանը՝ Աննա Հակոբյանի հետ հանդիպելու մասին Կհանդիպենք Արցախի պետնախարարին. գերնպատակն արցախահայության վերադարձի իրավունքն է, բայց այստեղ պետք է ունենանք մշակութային կենտրոն. Նարեկ Կարապետյան «Արցախի հայությունը ՀՀ-ում պետք է ունենա մեկ հիմնական ինստիտուտ». Նարեկ Կարապետյան