Երևան, 19.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Ինչքան իշխանությունները Ադրբեջանին հակազդելու հարցում վախվորած են դառնում, այնքան թշնամին իրեն ավելի լկտի է պահում. «Փաստ»

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Եթե դիտարկում ենք 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության ստորագրումից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունների շարքը, ապա շատ յուրահատուկ իրողություն կարող ենք բացահայտել։ Այս ընթացքում Թուրքիան և Ադրբեջանը մշտապես Հայաստանի հետ խոսում են նախապայմանների լեզվով և անտեսում հրադադարի մասին եռակողմ հայտարարության դրույթները։ Իսկ Հայաստանը, ավելի ստույգ՝ գործող իշխանությունը, պատերազմում պարտություն կրելուց հետո բանակցային հարթության վրա ի վիճակի չէ ձևակերպել իր պահանջներն ու նախապայմանները։

Նոյեմբերի 9-ի հայտարարության ստորագրումից ի վեր Ադրբեջանը չի կատարում նրանում ամփոփված 8-րդ կետը, որը վերաբերում է գերիների և այլ պահվող անձանց փոխանակմանը։ Սակայն այս հանգամանքը չխանգարեց, որպեսզի Փաշինյանը գերիների վերադարձի հարցը որպես նախապայման չդիտարկի և գնա տարածաշրջանում հաղորդակցության ուղիների ապաշրջափակման բանակցությունների վարմանը և այդ հարցով փոխվարչապետների մասնակցությամբ եռակողմ հանձնաժողովի ստեղծմանը։

Հունվարի 11-ին ճանապարհների ապաշրջափակմանը վերաբերող եռակողմ հայտարարության ստորագրումից անմիջապես հետո Փաշինյանն ընդամենն ընդգծեց, որ ցավոք չի հաջողվել կարգավորել գերիների հարցը։ Տեսնելով Հայաստանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության թուլակամությունը՝ Ադրբեջանը նորից զանց առավ նոյեմբերի 9-ի հայտարարության կատարումը, որի մեջ նշվում է, թե ադրբեջանական և հայկական զորքերը պետք է կանգ առնեն իրենց զբաղեցրած դիրքերում: Ու այդպես հակառակորդի զինված ուժերը մայիսի 12-ից սկսած, խախտելով հրադադարի ռեժիմը, ներխուժեցին ՀՀ ինքնիշխան տարածք։

Բայց այսքանից հետո էլ Հայաստանը պաշտոնապես չհայտարարեց, որ Ադրբեջանը խախտում է նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը, այլ Փաշինյանը միայն բավարարվեց հակամարտող կողմերի զորքերը դուրս բերելու և միջնորդ երկրների դիտորդների տեղակայման առաջարկով, որից հետո պետք է սկսվեին սահմանագծման ու սահմանազատման մասին բանակցությունները։ Ըստ էության, մեր իշխանություններն այս հարցի շուրջ ձևակերպեցին հայկական կողմի դիրքորոշումը, որի համաձայն՝ մինչև ադրբեջանական զորքերը հետ չքաշվեն, սահմանագծման շուրջ բանակցություններ չեն կարող տեղի ունենալ։

Սակայն հակառակորդի զինված ուժերը ոչ միայն չեն հեռացել ՀՀ ինքնիշխան տարածքից, այլև անցել են պարբերական սադրանքների գործելակերպի, որի արդյունքում տուժում են սահմանամերձ համայնքների բնակիչները և հրաձգությունների հետևանքով զինվորներ են զոհվում ու վիրավորվում։ Այնինչ, ադրբեջանական կողմի սանձարձակ գործողությունների ֆոնին ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանն, առանց առկա իրադրությունը վերլուծելու, հայտարարում է, թե Հայաստանը պատրաստ է սահմանազատմանը և սահմանագծմանը, և սպասում է Ադրբեջանի արձագանքին։ Իսկ ի՞նչ եղավ Հայաստանի տարածքից Ադրբեջանի զորքերի հեռացման հարցը, թե՞ իշխանություններն արդեն դրա հետ էլ են համակերպվել։

ՀՀ ղեկավարությունն անգամ ի վիճակի չէ Արցախի հարցում հստակ դիրքորոշում արտահայտել, քանի որ Արցախի շուրջ տեղի ունեցող գործընթացներն անմիջականորեն անդրադառնում են նաև Հայաստանի վրա։ Օրինակ՝ ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հետ իր առաջին հանդիպմանը հետևած համատեղ մամուլի ասուլիսում Հայաստանի նորանշանակ արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը հայտարարում է, որ եթե Հայաստանն ու Ադրբեջանը որևէ պահի բանակցություններ սկսեն խաղաղության պայմանագրի շուրջ, ապա այդ բանակցությունների օրակարգում անպայման պետք է լինի Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը։

Այստեղ խնդիրն այն է, որ Արցախի կարգավիճակ ասելով՝ հարցի լուծման բազմաթիվ տարբերակներ կարող են լինել, այդ թվում՝ նաև որևէ կարգավիճակ Ադրբեջանի կազմում։ Եվ այն հանգամանքը, որ Հայաստանի իշխանությունները չեն հայտարարում, որ Արցախը երբեք Ադրբեջանի կազմում չի լինելու, բազմաթիվ հարցերի տեղիք է տալիս։ Ուշագրավ է, որ անգամ ՌԴ կառավարության՝ գնումների ոլորտում միասնական տեղեկատվական համակարգի պաշտոնական կայքում տեղադրված փաստաթղթում էին օգտագործել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն ձևակերպումը:

Ըստ էության, այս փաստաթուղթը փաստական հաստատումն է այն բանի, որ ՌԴ ՊՆ-ն ճանաչում է Արցախի Հանրապետությունը, իսկ ավելի կոնկրետ՝ հստակ ուղերձներ է պարունակում Ադրբեջանին, որի արդյունքում Ադրբեջանը ցնցումների մեջ է ընկել և բողոք է հղել Ռուսաստանին։ Բայց նույնիսկ այսքանից հետո էլ «պողպատե մանդատով» օժտված իշխանությունները վախենում են արտաբերել Արցախի Հանրապետություն ձևակերպումը, այդ մասին խոսք չկար նաև կառավարության ծրագրում։

Շատ դեպքերում անգամ անտրամաբանական է թվում մեր իշխանությունների վախվորած դիրքորոշումը, քանի որ Հայաստանի ձեռքերում էլ կան բազմաթիվ խաղաթղթեր, որոնք կարելի է օգտագործել դիվանագիտական դաշտում։ Եվ թշնամուն հակազդելու հարցում ինչքան Փաշինյանին ու նրա թիմակիցներին երկյուղ է պատում, այնքան Ադրբեջանն ավելի ինքնավստահ է զգում ու ավելի լկտի է պահում իրեն: Այս զուգահեռն էլ՝ այն պարագայում, եթե, իհարկե, այլ պայմանավորվածություններ չկան:

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրIDBank-ը DigiTec 2026-ին կներկայանա միասնական էկոհամակարգի հայեցակարգովՀանրապետությունում ձյուն է տեղում, մառախուղ է․ իրավիճակը ՀՀ ավտոճանապարհներինՀրդեհ՝ ԵրևանումՏեխնոլոգիական խափանումները հասել են նաև ԱՄՆ ազգային անվտանգության գործակալությունՓաշինյանը պահանջում էր փոխել Սահմանադրությունը հանուն խաղաղության, իսկ հիմա խոստովանում է, որ Ալիևը կարող է չստորագրել համաձայնագիրը«Գյումրի» ԲԿ-ում հաջողվել է փրկել 36-ամյա տղամարդու կյանքը․ նրան վնասվածք է պատճառել հարազատ եղբայրըՓաշինյանը գող է. նա հազարավոր զինվորների կյանքեր է գողացել․ ինչո՞ւ Փաշինյանը Բաքվի հետախուզվողների ցուցակում չէ. Անուշ ՄիրզոյանՓաշինյանն ուժեղ է միայն այն դեպքում, երբ սպառնում է ընդդիմադիրներին բանտ նետել, բայց Ալիևի դեմ թույլ է. Մարիաննա ՂահրամանյանԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըԱդրբեջանի և Վրաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգությունը Ռուսաստանից Անթալիա թռչող ինքնաթիռում ռումբի առկայության մասին ահազանգ է ստացվել Եվրահանձնաժողովն առաջարկում է Ուկրաինային հավելյալ 45 մլրդ եվրո հատկացնել Հայ համայնքի պահանջով՝ Ադրբեջանի «Հաղթանակի օրվա» դրոշը հեռացվել է․ մանրամասներ Կանադան լրացուցիչ 31,5 միլիոն դոլար է հատկացրել Ուկրաինային զենքի մատակարարումների համար ՔՊ-ն չգիտի անգամ, թե որ կետում են ավարտվելու Ալիևի պահանջները. Տիգրան ԱբրահամյանՀայաստանի հավաքականը զիջել է դիրքերը ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում Team Group-ը Digitec-ի ռազմավարական գործընկերն է․ խումբը կներկայացնի իր տեխնոլոգիական էկոհամակարգն ու նորարարական լուծումները Ադրբեջանցիների ախորժակն ակնհայտորեն բացվել է․ արդեն Ամարաս են հասել. Տիգրան Աբրահամյան Փաշինյանը և Գերմանիայի ԱԳ նախարարը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ-ի միջև առևտրատնտեսական կապերի խթանման ուղղությամբ իրականացվող քայլերը Անվտանգ և արդար պետության գաղափարը սկսվում է դպրոցից․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունները Ռուսաստանի հետ առևտրային պատերազմի մեջ մտնելուց առաջ քայլեր պետք է ձեռնարկած լինեին. Հրայր ԿամենդատյանԻշխանությունները երբեք չեն ասել, թե ինչն են ուզում փոխել Սահմանադրության մեջ. Ավետիք ՉալաբյանԿենսաթոշակների բարձրացում, առողջության ապահովագրություն․ նախարարը՝ աղքատության նվազման մասինՏեղի է ունեցել Միրզոյանի և Վադեֆուլի զրույցը Ֆեյսբուքում վիրավորելը՝ 1 միլիոն, զրպարտելը՝ 2 միլիոն դրամ․ նոր նախագիծը Ալիևի հրահանգով Սահմանադրությունը փոխելը ինքնիշխանության լիակատար կորուստ է․ Նարեկ ԿարապետյանԻրանը Հորմուզի նեղուցի երկնքում խnցել է ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ Գրոսին ԱԷՄԳ խորհրդին է ներկայացրել Ուկրաինայում և Իրանում միջուկային անվտանգության հետ կապված հարցերըԲրյուսելում հանդիպել են Հայաստանի և Հնդկաստանի պաշտպանության նախարարները Ադրբեջանը 2026 թվականի հունվար-սեպտեմբերին Հայաստանից ներմուծել է 96,46 հազար դոլարի ապրանք 102֊րդ ռազմաբազան մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն մեզ, այլ մեր տարածաշրջանի բոլոր խաղացողների համար․ Արշակ Կարապետյան Հայաստանի ութ համայնքում նորարարական տեխնոլոգիաներով քարտեզագրվել է ավելի քան 47 հազար տվյալ Նոր Սահմանադրության նախագծի հրապարակումից առաջ Փաշինյանն ուղերձով կդիմի ժողովրդին Ադրբեջանցիները մեր առաջ պահանջներ են դնում և ցանկանում ներգրավվել հետաքննությունների մեջ. Մենուա ՍողոմոնյանԷրդողանը կոչ է արել nւժեղացնել ճնշումը Իսրայելի վրա՝ Գազայում шղետը դադարեցնելու համար Ընտրական գործընթացը իշխանությունները վերածել էին վախի մթնոլորտի. Ցոլակ ԱկոպյանՊետության ճակատագիրը չի կարելի դարձնել անպատասխանատու փորձարկումների խաղալիք․ Մհեր Ավետիսյան Որ թիմերը կարող են դառնալ Հայաստանի հավաքականի մրցակիցները. հայտնի են Եվրո-2028-ի ընտրական փուլի բոլոր զամբյուղները «Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներին Իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա խոսքն արդեն ասել է․ Նարեկ ԿարապետյանԱռաջատար նեյրոցանցերում մարդկանց սպանելnւ պատրաստակամություն են հայտնաբերել«Toyota»-ն «Չայնիի» ոլորաններում բախվել է արգելապատնեշներին, վիրավորները հարազատ եղբայրներ են