Կադրային տեղապտույտը և իշխանության համակարգային ձախողումը․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հայկական պետականության համար այսօրվա ծայրահեղ ծանր վիճակը փաստում է համակարգային խնդիրների մասին, որոնց շրջանակներում կադրային անտրամաբանական նշանակումներն ու երկրորդական խնդիրների վրա կենտրոնանալը մեծ դերակատարություն են ունեցել։ Իր կառավարման երեքուկես տարվա ընթացքում Փաշինյանի համար ամենակարևորը եղել է ոչ թե այն, որ պետության հիմքերն ամրապնդվեն, այլ որ ինքը շարունակաբար հանդես գա «փրկչի» կերպարում։ Եվ այդ մտայնությունից ելնելով էլ նա առաջնորդվում էր կադրային քաղաքականությունն իրականացնելիս։ Իր կառավարման ընթացքում պրոֆեսիոնալիզմի փոխարեն Փաշինյանը կադրերի ընտրության հարցում միշտ առաջին տեղում է դրել հարմարվողականությունը և կարծիք չունենալու հանգամանքը, ինչի հետևանքով կառավարման ոլորտների հետ կապ չունեցող և դրսից եկող գրանտների հաշվին սնվող մարդիկ հայտնվեցին կառավարման համակարգի մի շարք ոլորտների ամենաբարձր օղակներում։

Դրա համար էլ պետական համակարգում աշխատող այն կադրերը, ովքեր համարձակվում էին իրենց անհամաձայնությունը հայտնել Փաշինյանի կողմից տարվող քաղաքականության մասով, որակվում էին որպես հակահեղափոխականներ կամ սաբոտաժի միջոցով նախկիններին իշխանության բերել ցանկացողներ։ Կտրուկ և անկանխատեսելի հաջողություն ունենալու և փողոցում ձևավորված ժողովրդական ալիքի վրա իշխանության գալու հանգամանքը Փաշինյանի մոտ ձևավորեց անսխալականության ու ամենագիտության պատրանք։ Դրա համար էլ նա արդեն պետությունը նույնացնում էր իր հետ և ընդհանրապես տեղ չէր թողնում մասնագիտական խոսքի արտահայտման համար։

Արդյունքում ամենաչնչին հարցն անգամ մեկնաբանություն էր ստանում անձամբ Փաշինյանի կողմից։ Վերջինս ելույթներում ու ուղիղ եթերներում մե՛կ հանդես էր գալիս գլխավոր վարակաբանի, մե՛կ կրթության գլխավոր մասնագետի, մե՛կ գլխավոր դատախազի, մե՛կ հիմնական սահմանադրագետի, մե՛կ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետի դերում։ Իսկ երբ ձախողում էր տեղի ունենում (իսկ դա տեղի էր ունենում և տեղի է ունենում միշտ ու բոլոր դեպքերում) դրա մեղավորը դառնում էին բոլորը, միայն ոչ ինքը։ Այս ամենի հետևանքով Փաշինյանը հատկապես պատասխանատու պաշտոններում կադրերին փոխում է այնպիսի հաճախականությամբ, որ չես հասցնում սովորել մեկի անուն-ազգանունին, մյուսն է հայտնվում։ Այդպես արտաքին սպառնալիքների առումով ամենաբարդ իրավիճակում գտնվող երկրում երեք տարվա ընթացքում Փաշինյանը փոխել է հինգ ԱԱԾ տնօրեն, չորս պաշտպանության նախարար ու երեք արտգործնախարար։

Բայց, միևնույնն է, կադրերի փոփոխությունից կամ մնալուց ոչինչ չի փոխվում, եթե չի փոխվում քաղաքականությունը մշակողը՝ կառավարության ղեկավարը։ Ստացվում է, որ զարգացման փոխարեն անընդհատ նույն տեղապտույտում ենք հայտնվում, իսկ հանրությունը չի հասկանում, թե ինչու էր այս կամ այն հրաժարականն ու նշանակումը։ Դրա համար էլ պաշտպանության նախկին նախարար Արշակ Կարապետյանի հրաժարականի թեման բուռն քննարկումների պատճառ դարձավ։ Անգամ թևածում էին այնպիսի վարկածներ, թե Փաշինյանը, Կարապետյանին ազատելով, ի կատար է ածել Ալիևի պահանջը, քանի որ նախարարը համարձակվել է այցելել Արցախ։

Եվ ընդհանրապես, ցանկացած հրաժարականի դեպքում Փաշինյանը ցանկանում է այնպիսի տպավորություն ստեղծել, թե պաշտոնից ազատումը քաղաքական որոշում է, հիմնականում՝ «կարևոր քաղաքական որոշում», միևնույն ժամանակ չմոռանալով «ձեռքի հետ» հասկացնել, որ այդ պաշտոնյան որոշակիորեն ձախողվել է։ Թե ինչում, արդեն կարևոր չէ: Իսկ երբ այդ մասին նրան հարցնում են, պատասխանում է, թե ներքին խոսակցությունների մասին չի կարող բացահայտ ասել, քանի որ դրա մասին կիմանա նաև հակառակորդը։ Բայց ձախողման ուղղությունը նշելն ի՞նչ կապ ունի ներքին խոսակցությունների հետ։ Իսկ իրականում այս իշխանության դեպքում բոլոր ձախողումները կրում են համակարգային բնույթ, սակայն պաշտոնյաների փոփոխությունը իրականացվում է պարզապես տվյալ պահի շահով, մեկ անձի շահով, որ մեղավորությունը Փաշինյանի վրա չմնա:

Օրինակ՝ եթե նույնիսկ ընդունենք, որ Հայաստանի սահմաններին Ադրբեջանի ագրեսիայի հետևանքով բախումների հետ կապված պաշտպանության նախարարը թերացել էր, ապա արտգործնախարարն արդյո՞ք չէր թերացել։ Մասնավորաբար, այս ընթացքում, երբ արդեն տեսանելի էր Սյունիքում հակառակորդի առաջխաղացման մտադրությունը, կարելի էր դիմել ռուսական կողմին, որպեսզի սահմանապահներ տեղակայի Հայաստանի սահմանին, քանի դեռ իրավիճակը չի լարվել։ Ստացվում է, որ կանխարգելիչ քայլեր ձեռնարկելիս ԱԳՆ համակարգն անգործության է մատնվել։ Նմանատիպ իրավիճակ էր նաև ռազմական ոլորտում։ Երբ օգոստոսին ադրբեջանական կողմը փակեց Գորիս-Կապան ճանապարհը, իշխանությունները և ոլորտի պատասխանատուները չէին մտածո՞ւմ, որ վաղն էլ հակառակորդը սկսելու է այլ սադրանքների դիմել՝ մանավանդ որ Ալիևն անընդհատ հոխորտում էր ուժի միջոցով Սյունիքում միջանցք բացելու մասին։ Անհրաժեշտ էր Սյունիքում մեծ քանակությամբ սպառազինություն կուտակել, ավելացնել զինծառայողների թիվը, ամրացնել հենակետերը, որպեսզի հակառակորդի յուրաքանչյուր սադրանք արժանի պատասխան ստանա, բայց իշխանություններն այս մասով ևս անգործության էին մատնված։

Իսկ ինչո՞վ էին զբաղված իշխող ուժի ներկայացուցիչները։ Նրանց համար ամենակարևոր նշանակություն ունեցող հարցը համայնքների խոշորացումն ու ՏԻՄ ընտրություններն են, դրա համար էլ անվտանգության խնդիրները թողած՝ ողջ կազմով քարոզարշավ էին անում և մի քանի ճանապարհների ասֆալտապատման միջոցով ցանկանում ժողովրդի աչքը մտնել։ Ոչ հրատապ տեղերում ասֆալտապատումը կարելի էր նաև հետո անել, ուղղակի պետք էր ժամանակին Սյունիքում գնահատել ռիսկերը և այլընտրանքային ճանապարհներ կառուցել, ոչ թե ամեն ինչ թողնել բախտի քմահաճույքին, որի արդյունքում Սյունիքի մի շարք սահմանամերձ գյուղեր այսօր գրեթե մեկուսացել են արտաքին աշխարհից այն աստիճանի, որ ԱԻՆ մեքենան է մի կերպ հաց հասցնում այդտեղի բնակիչներին։ Հիմա այսքանից հետո իշխանություններն ո՞ւմ են մեղադրելու իրենց ձախողումների համար։ 

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում