«Պետությունը կարող է ելքեր գտնել, որ ո՛չ տնտեսվարողները, ո՛չ քաղաքացիները չհայտնվեն բարդ իրավիճակում»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Գնաճը շարունակում է տեմպեր հավաքել, առաջին անհրաժեշտության ապրանքներն են դրա թիրախում: Մինչդեռ որևէ փոփոխություն չկա աշխատավարձերի, նպաստների ու թոշակների դեպքում: Փորձագետները նշում են՝ եթե փոփոխություն լիներ, աշխատավարձերն աճեին, քաղաքացին չէր զգա գնաճը: Առաջին անհրաժեշտության ապրանքներից բացի, կանխատեսվում է ջրի, գազի և էլէներգիայի սակագների բարձրացում: Ո՞ր պահին գնաճը դարձավ անվերահսկելի և ինչո՞ւ:

«Սպառողների խորհրդատվության կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահ Կարեն Չիլինգարյանը նշում է՝ պետք է հաշվի առնել, որ քաղաքական անկայունությունն իր բացասական ազդեցությունն է ունենում տարբեր հարցերի վրա, բացառություն չէ նաև գնաճը: «Իր ազդեցությունն ունեցավ նաև համավարակը: Պետք է նկատի ունենալ մեկ կարևոր հանգամանք. գնաճը համատարած երևույթ է, բնորոշ է ոչ միայն մեզ, այլ նաև մյուս երկրներին: Բոլոր տեղերում էլ այն կա, բայց, ի տարբերություն մեր երկրի, այնտեղ գնաճին զուգահեռ ավելանում են քաղաքացիների եկամուտները, բարձրանում թոշակները, նպաստներ են տրամադրվում անապահով խավին: Կարգավորումներ լինում են, իսկ մեզ մոտ նման բան երբեք տեղի չի ունենում: Մինչդեռ գնաճի պատճառով մեր երկրում աղքատության շեմն է բարձրանում»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասում է Չիլինգարյանը:

Ընդգծում է՝ հատկապես մտահոգիչ է, որ գնաճը չի շրջանցում առաջին անհրաժեշտության ապրանքները: «Աշխատանքի բերումով հատկապես ուշադիր եմ գների նկատմամբ և, խանութներ մտնելով, ինձ մոտ նշումներ եմ կատարում՝ պարենային ապրանքների գների պատկերն ավելի լավ հասկանալու համար: Օրինակ՝ օգոստոսից մինչև նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում՝ երեք ամսվա միջակայքում, կաթնամթերքի պարագայում ամենաքիչը 10 տոկոսի գնաճ է եղել: Նույնը կարող ենք ասել շաքարավազի մասին, որը թանկացավ 5-ից 10 տոկոսի սահմանում, թանկացավ նաև այլուրը, իսկ սրանք պարենային կարևորագույն՝ առաջին անհրաժեշտության ապրանքներ են: Կաթնամթերքի թանկացումը պատճառաբանում են սեզոնի փոփոխությամբ, քանի որ ձմռանը կաթն ավելի թանկ գնով է մթերվում: Բայց նախորդ տարիներին նման թանկացում չեմ հիշում: Տարվա ընթացքում հնարավոր է արձանագրվեր 10 տոկոս թանկացում, բայց ոչ 2-3 ամսվա ընթացքում»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Նորություն չէ, որ եթե թանկանում է ալ յուրը, դրան գումարվում է նաև ինչ-որ ծառայության սակագնի բարձրացում, արդյունքում, օրինակ՝ հացը միանշանակ կթանկանա: «Գազի և էլէներգիայի սակագնի հնարավոր բարձրացումը միանշանակ բացասական ազդեցություն կունենա, քանի որ սա պատճառ կդառնա, որ ապրանքների գներն աճեն: Բենզինը ևս թանկացավ՝ հինգից ավելի տոկոսով: Արդյունքում գնաճը դառնում է շղթայական ռեակցիա, մի ապրանքի կամ ծառայության գնի բարձրացումը շղթայական գնաճի է հանգեցնում»,-ընդգծում է ՀԿ-ի նախագահը:

Այս դեպքում արդյո՞ք պետությունը լրացուցիչ լծակների միջոցով չպետք է ճնշի հնարավոր գնաճը՝ արտոնություններ տալով տնտեսվարողներին: «Իհարկե, պետությունը հենց նրա համար է, որ ելքեր գտնի բարդ իրավիճակներից, օժանդակի տնտեսվարողներին, դա անելու համար տարբեր ճանապարհներ կան: Կարող են, օրինակ՝ ներկրողներին կամ էլ տնտեսվարող սուբյեկտներին հարկային կամ այլ տեսակի արտոնություններ տալ: Ի վերջո, պետություն է, ել քեր կարող է գտնել, որ մի կողմից՝ տնտեսվարողները չհայտնվեն բարդ իրավիճակում, մյուս կողմից՝ քաղաքացիները»,- ասում է մեր զրուցակիցը:

Տոնական օրերն էլ մյուս կողմից գնաճի առիթ են դառնում, անգամ այն ապրանքները, որոնք այդ տոնի հետ որևէ առնչություն չունեն, թանկանում են: Չիլինգարյանն ընդգծում է՝ գնաճից խուսափել չի հաջողվում: «Այլ երկրներում գները նվազում են կամ մնում նույնը, մեզ մոտ հակառակն է՝ բարձրանում են, հիմնականում՝ ցիտրուսային մրգերի, կանաչեղենի, ընդեղենի գները: Այս պարագայում գործ ունենք շուկայական մրցակցային հարաբերությունների հետ, ամեն տնտեսվարող ինքն է սահմանում իր ապրանքի գինը, որևէ մեկը չի կարող ասել, թե ինչու ես բարձրացրել այս ապրանքի գինը: Իհարկե, հաճախ է լինում, երբ ապրանքը չի վաճառվում, վերջում արդեն փորձում են այն անգամ ինքնարժեքով վաճառել: Այստեղ տնտեսվարողն ինքը պետք է քաղաքացուն հասանելի գին սահմանի, արդյունքում և՛ իր ապրանքը կսպառվի, և՛ քաղաքացին կգնի այն, երկուսն էլ «կշահեն»»,-եզրափակում է ՀԿ-ի նախագահ Կարեն Չիլինգարյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում