«Երկիրը ժողովրդավարության ենթադրյալ բաստիոնից դարձել է տգիտության և իրավական բրեսպրեդելի բաստիոն». Ռոբերտ Քոչարյան

Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն իր տարեվերջյան ամփոփիչ ասուլիսի ժամանակ անդրադարձավ մի քանի կարևոր ոլորտների, իսկ հետո արդեն պատասխանեց լրագրողների տարաբնույթ հարցերին` արտաքին և ներքին քաղաքականություն, Արցախյան հակամարտություն, հայ-թուրքական հարաբերությունների տիրույթում տեղի ունեցող իրադարձություններ: Երկրորդ նախագահը նշում է` անվտանգության ոլորտում ոչ մի հարց այս տարվա ընթացքում չի բարելավվել: «Իշխանություններն ընդունում են, որ 40 հազար քկմ տարածք գտնվում է հակառակորդի վերահսկողության տակ, իսկ իրականում չենք վերահսկում շատ ավելի մեծ տարածքներ: GPS-ով սահմանագծումը բերեց նրան, որ ադրբեջանական զորքերը դիրքավորվել են իրենց ենթադրյալ սահմանի բերանով: Ստիպված ենք եղել հետ քաշվել 500 մետրից մինչև 1-1,5 կմ, որոշ տեղերում մի քիչ ավելի շատ: Սա կատարվել է ոչ միայն Վարդենիս-Արաքս ամբողջ հատվածում, այլ նաև Նախիջևանի հատվածում` դեռ մինչև պատերազմը: Այդ ամբողջ տարածքը` իրենց դիրքերից մինչև մեր դիրքերը, մեր կողմից չեն վերահսկվում: Այս տարվա ընթացքում կորցրել ենք կարևորագույն ճանապարհների օգտագործման հնարավորությունը: Տարվա ընթացքում ունեցել ենք մոտ 36 զոհ` այս թիվը կարող է տատանվել տարբեր աղբյուրներով, մոտ 30 վիրավոր և ավելի քան 30 նոր ռազմագերի: Տարվա ընթացքում ոչինչ չի արվել բանակի մարտունակությունը բարձրացնելու համար, սա ևս փաստ է: Բանակի բյուջեն այնպիսին չէ, որ հույս փայփայենք, թե հաջորդ տարվա ընթացքում մի շարք հարցեր լուծում են ստանալու, անհնար է ռազմական այս բյուջեով լուծել այսպիսի հարցեր: 2-3 դիրքի համար մարտական գործողությունների ժամանակ ունենալ 30-ից ավելի գերի խոսում է բանակում լրջագույն պրոբլեմների մասին: Ոչինչ կամ գրեթե ոչինչ չի արվել բանակի կորսված սպառազինության վերականգնման ուղղությամբ: Մինչ այսօր չի հրապարակվել զոհվածների ամբողջական թիվը, սա ուղղակի խայտառակություն է, պետք է ունենայինք հուշամատյան, որտեղ նշված կլինեին բոլորի կարճ կենսագրականները: Սա վերաբերմունք կլիներ նրանց և նրանց ընտանիքների նկատմամբ: Սա պետության պարտավորությունն էր, չի արվել, այդ պատճառով զոհերի հստակ թիվը չգիտենք, հնչում են տարբեր թվեր»,-ասում է Ռոբերտ Քոչարյանը:

Ընդգծում է` բոլորովին պատահական չէ, այդ մասին վկայում են հարցումները, որ մեր բնակչության 70-80 տոկոսը լուրջ մտահոգված է անվտանգության հարցերով: «Հետաքրքիր է, որ չգիտես բանակի մասին ում հարցեր տաս: Երեք Պաշտպանության նախարար մեկ տարում, ոչ մեկը պիտանի չէր այդ գործի համար, ԳՇ երկու պետ մեկ տարում, լուրեր են տարածվում, թե ԳՇ ներկայիս պետին ևս փոխելու են: Չի կարելի Պաշտպանության գերատեսչության ղեկավարներին փոխել «նասկու» պես: Այս իշխանությունը շահագրգռված չէ ունենալ մարտունակ բանակ, որովհետև մարտունակ բանակի պարագայում մեր ժողովրդի պահանջն իշխանության նկատմամբ կլինի այլ, բայց ստեղծված է մի վիճակ, երբ սարսափը հնարավոր պատերազմի վերաբերյալ հնարավորություն է տալիս իշխանությանը գնալ քայլերի, որոնց ժողովուրդը երբեք թույլ չէր տա գնալ այլ պարագայում»,-նշում է ՀՀ երկրորդ նախագահը: Տնտեսության մասին: «2018 թ.-ին խոսվում էր կախարդական փայտիկի մասին: Պարզվեց, որ այն ոչ թե մեր տնտեսությունը մեծացնելու, մեր ժողովրդին հարստացնելու համար էր, այլ աղքատացնելու և տնտեսության ծավալները փոքրացնելու կախարդական փայտիկ էր: Պետական պարտքն անցել է 9 միլիարդի շեմը: Տասը տարի նախագահ եմ եղել, չեմ պատկերացնում, թե ինչ պետք է անես, որ ունենաս 9,6 տոկոս գնաճ: Կարիք ունենք տնտեսական լրիվ այլ աճի տեմպերի, հակառակ դեպքում մեր անվտանգային հարցերը որևէ կերպ հնարավորություն չենք ունենալու լուծել: Միլիարդավոր դոլարների ներդրումային ծրագրերը, պարզվեց, որ սուտ է: Կառավարության հիմնական խնդիրը պետք է լինի ժողովրդի կենսամակարդակի բարձրացումը, մինչդեռ այս տարվա ընթացքում աղքատության թիվն աճել է, միայն սա բավարար է ասելու համար, որ ոչինչ չի արվել: Սրան զուգահեռ աճել է վերնախավի բարեկեցության մակարդակը»,-շեշտում է Ռ. Քոչարյանը: Հավելում է` Հայաստանը դադարել է լինել ժողովրդավար պետություն, քանի որ դադարել է լինել իրավական պետություն: «Այն ինչ կատարվեց ՏԻՄ ընտրությունների ժամանակ և դրանցից հետո ուղղակի մաստեր կլաս է իշխանությունից խելքը կորցրած բռնապետերի համար: Կիմ Չեն Ընը նախանձությունից կմեռներ: Դատախազությունն էլ դարձել է գունավոր իշխանափոխության պահապանը, ոչ թե Սահմանադրության և օրենսդրության: Դատախազությունը շատ բարդ հարաբերություններ ունի կամ իրավագիտության կամ խղճի հետ, գուցե երկուսի հետ միաժամանակ: Երկիրը ժողովրդավարության ենթադրյալ բաստիոնից դարձել է տգիտության և իրավական բրեսպրեդելի բաստիոն»,-ասում է նախագահը: Արցախի վերաբերյալ տարաբնույթ հարցեր հնչեցին, Ռ. Քոչարյանն արձագանքեց նաև Ղարաբաղը բանակցություններից դուրս թողնելու, իր իսկ խոսքերով, ծեծված թեմային. «Վերջին բովանդակային քննարկումը Մինսկի խմբի շրջանակներում եղել է 1996 թ.-ի հոկտեմբերին: Ես ԼՂ նախագահն էի: Դրանից հետո եղել է մեկ հանդիպում` 1997 թ.-ի ապրիլի մեկին, երբ ՀՀ վարչապետն էի: Ինչ է կատարվել այդ ընթացքում: Հունվարին համանախագահողները փոխվեցին, ստեղծվեց եռյակը` ՌԴ, Ֆրանսիա և ԱՄՆ: Համանախագահողները որոշեցին` անում են Մինսկի խմբի ձևաչափով նիստ, որի վերջին օրն իրենք հայտարարում են, որ անցնում են «չելնոկային» դիվանագիտության: Դրանից հետ համանախագահողները որպես այդպիսին Մինսկի խումբ չեն հավաքել: Հաջորդ հանդիպումը Ադրբեջանի նախագահի հետ ունեցել եմ 1999 թ.-ի ապրիլի մեկին: Դրանք փաստեր են: Իսկ «չելնոկային» դիվանագիտությանը Ղարաբաղը միշտ ակտիվ մասնակից է եղել: Եթե Հայաստանի իշխանությունները սրա մասին չգիտեն, ապա դա տիեզերական տգիտության գագաթնակետն է: Եթե թաքցնում են, ուրեմն սրիկայություն է»,-ընդգծում է ՀՀ 2-րդ նախագահը:

«Փաստը» հարց ուղղեց երկաթուղու վերագործարկման մասին: Բրյուսելյան հանդիպումից հետո Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց դրա մասին որպես ձեռքբերում: Հարցին, թե որքանով է սա լավ կամ վատ, երբ, վարչապետի խոսքերով, երկաթուղիով հասանելիություն ենք ստանալու դեպի ՌԴ և Իրան, Ռ. Քոչարյանը այսպես արձագանքեց. «Ցավոք, մեր մամուլում չեմ տեսել որևէ փորձագիտական գնահատական այն մասին, թե այդ երկաթուղային, տրանսպորտային կոմունիկացիաների բացման պարագայում ինչ ենք շահում կամ կորցնում։ Այս պարագայում չունենալ նման ծրագրեր, նման գնահատականներ, որոնք հաշվարկի ենթարկվող բաներ են, ոչ մի լավ տեղ չի տանում։ Իսկ եթե իշխանությունները չունեն, ապա ինչ են բանակցում: Ամեն մի բանակցություն ենթադրում է՝ թուղթ ու գրիչը վեցնում ես և գրում առաջին քայլ՝ այս քայլերն անում ենք, ինչ ենք ստանում, ինչ ենք կորցնում, հետո փորձում ես բալանսավորել, թե այս քայլերի ընթացքում ինչ ես ստանում և ինչ ես կորցնում, հետո ավելի լայն շրջանակներում քննարկում ես և եթե շատ շահավետ է, նոր ժողովրդին հասանելի ես դարձնում այդ ամենը, ոչ թե մերկապարանոց, դատարկ անբովանդակային խոսակցություններ։ Ինչ վերաբերում է երկաթուղուն, առաջարկում են նայել քարտեզին։ Հայաստանն այնքան փոքր է, որ եթե հույս ենք դնում, որ այն տարանցիկ մեծ պոտենցիալ ունի, դա այդպես չէ։ Եվ չպետք է Հայաստանի տնտեսական զարգացումը կապենք տարանցիկության գործոնի հետ, դա կլինի կատարյալ հիմարություն: Հեշտ է շրջանցելը, լեռնային երկիր ենք, հարթավայրերով ճանապարհ կառուցելու հնարավորությունը միշտ էլ կա, ինչն ավելի էժան է: Մեզ ասում են`երկաթուղին Մեղրիով կգա Սադարակ, հետո Գյումրի: Նախիջևանից մինչև Իգդիր ուղիղ 84 կմ է` թուրքական երկաթուղային ցանցը միացնելու համար Նախիջևանին: Իրենք արդեն հայտարարել են, որ այդ երկաթուղին կառուցելու են: Սա նշանակում է, որ տարանցիկության տեսանկյունից ունենալու ենք 44-45 կմ Մեղրիով: Վերջ: Սա պարզ բան է, ընդամենը պետք է նայել քարտեզին»,-ընդգծեց ՀՀ երկրորդ նախագահը:

Լուսինե Առաքելյան