Այս հեղափոխությունը իր բնույթով նոր որակի՝ արժեհամակարգի հեղափոխություն է ...

Հին հույն փիլիսոփա Պլատոնն ասել է. «Նրանք, ովքեր բավական խելացի են, որպեսզի չմտնեն քաղաքականություն, պատժվում են նրանով, որ իրենց կառավարում են իրենցից հիմարները»: Իսկ հին հույն փիլիսոփա Անտիսֆենը դեռևս մեր թվարկությունից 350 տարի առաջ գտնում էր, որ «պետությունները կործանվում են այն դեպքում, երբ լավերին չեն կարողանում տարբերել հիմարներից»:

Մենք պատժվեցինք ու կործանման եզրին հասցրեցինք պետությունը: Հայաստանյան էլիտան անհասկանալիորեն մի կողմ քաշվեց և Պլատոնի ու Անտիսվենի ձևակերպմամբ ասպարեզը 1918 թ. փողոցին թողնելով՝ պատուհաս բերեց հայ ժողովրդի գլխին: Պատմության ընթացքում էլ մշտապես տուժել ենք մեր խելքից, քաղաքական անհասունության պատճառով, երբ պետությանն ու քաղաքական գործընթացներին լուրջ չենք վերաբերվել, զգացմունքային որոշումներ ենք կայացրել, երբ իրատեսորեն չենք գնահատել ներքաղաքական ու աշխարհաքաղաքական իրավիճակը և բազմիցս հայրենիք ու պետականություն ենք կորցրել: Մենք յուրահատուկ համակրանք ունենք միջակության ու գորշության նկատմամբ, իսկ ուժեղներին ու լավերին էլ չենք սիրում, չենք գնահատում, չենք արժևորում: «Ցածր ազգերը ոչնչացնում կամ թունավորում են իրենց իմաստուններին, իսկ իրենց խելագարներին թողնում են ազատ թափառել և մեռնել փողոցներում: Իմաստուն ժողովուրդները հնազանդվում են առաջինին, զսպում են երկրորդին և սիրում են բոլորին»,- ասել է 19-րդ դարի անգլիացի նշանավոր գրող Ջոն Ռեսկին: Պատահական չէ, որ 2018 թ. ապրիլին դրսից կազմակերպված «հեղափոխություն» կոչված ավանտյուրայի արդյունքում իշխանության բերեցինք, երկիր վստահեցինք և դեռ այսքանից հետո էլ չորս տարի հանդուրժում ենք այս տգետ, անփորձ, բանակից խուսափած, երկրի համար ոչ մի ծառայություն չունեցող, հանուն սեփական փառքի ու շահի անգամ հայրենիք ու ազգ ուրանալու պատրաստ, ծառայամիտ, անհայտ ծագման ու կենսագրության տեր մարդկանց: Արդյունքում կանգնեցինք մարդկային ու տարածքային չարդարացված կորուստների, ազգային արժեհամակարգի խեղաթյուրման, պետական ինստիտուտների արժեզրկման, ինքնիշխանության կորստի, հայի նվաստացման, պետության կազմաքանդման, անվտանգային, սոցիալ-տնտեսական ու բարոյահոգեբանական խորը ճգնաժամի առջև: Իսկ փողոցից եկած զանգվածը մարդկանց մեծ բազմություն է՝ առանց հատուկ արժանիքների, դժգոհ է և փոքրոգի, չկայացած, անփորձ, անհայտ ծագում ու կենսագրություն ունեցող, չունի լայն մտահորիզոն, գիտելիքների բավարար պաշար: Նա չի կարող բարձր արժեքներ դավանել, առաջադիմական մտքեր գեներացնել և հասարակության ու երկրի արդյունավետ կառավարում, զարգացում և առաջընթաց ապահովել: Ավելին, նա իր հետևից, որպես կանոն, բերում է ատելություն ու չարություն և կարող է իր ճանապարհին ոչնչացնել ամեն մի լավն ու գեղեցիկը, գլխատել ազգի ընտրանուն, ինչին և ականատես ենք լինում:

Ու բնական է, որ «հեղափոխության» առաջնորդն էլ ծաղրում է ազգի ընտրանուն՝ հավանաբար հետևելով Հիտլերի այն գաղափարներին, որ «մտավորականությունն ազգի տականքն է», որ «ավելի հեշտ է օգտվել հիմարի հիմարությունից, քան նրան վերադաստիարակել»:

«Չկա ոչինչ ավելի վտանգավոր, քան երբ իշխանությունը հայտնվում է ապաշնորհ մարդկանց ձեռքերում»,- գրել է ֆրանսիացի նշանավոր փիլիսոփա Ժան Ժակ Ռուսսոն: «Պետությունը, գտնվելով «զանգվածների մարդու» ձեռքում, վիթխարի վտանգ է ստեղծում ողջ քաղաքակրթության համար: Զանգվածները հավատում են պետությանը և օգնում են նրան ջախջախել ցանկացած փոքրամասնություն կամ էլիտա: Բայց հենց այս փոքրամասնությունների ստեղծագործական ունակությունն է արարում նոր նախագծեր՝ դուրս գալով հնացած սովորույթների սահմաններից»,- ասել է իսպանացի նշանավոր գրող և փիլիսոփա Խոսե Օրտեգա և Գասետը: Փոքրամասնությունը՝ընտրանին, յուրահատուկ որակներով, բարձր արժեքներ կրող անձանց հավաքածու է, որն օժտված է  յուրահատուկ որակներով՝ ազնվությամբ, երախտագիտությանբ, անկոտրում կամքով, մեծ սրտով ու հարուստ ներքնաշխարհով, մեծ նվիրումով ու սիրելու անսահման կարողությամբ, ստեղծագործական ունակություններով, խիզախությամբ ու անձնազոհությամբ, նրանք են, որ կարող են նվիրաբերել իրենց անձնական կյանքը իրենց գաղափարներին ու հայրենիքին և այրվել ազգի ցավով:

Հասուն ազգերը լավ գիտեն, որ պետություն կառավարելը բացառապես իմաստուն մարդկանց գործ է, ովքեր նվիրված են իրենց երկիրն ու ժողովրդին, բարեկիրթ են, խոհեմ, հավասարակշիռ, հեռատես, նպատակասլաց և պարկեշտ, խիզախ են, ունեն բարոյական աշխարհայացք, գիտելիքների մեծ պաշար, փորձառություն, վաստակ, հեղինակություն, կրթական ու մասնագիտական բարձր մակարդակ, կազմակերպչական ունակություններ և վայելում են հանրության հարգանքն ու վստահությունը:

Հայաստանյան ընտրանին էլ ինքնակազմակերպվում է և գալիս է իր վրա վերցնելու պատասխանատվություն երկրի ու պետության համար: Կարծում եմ՝ այս հեղափոխությունը Հայաստանում վերջինը կլինի, և մենք այլևս վերափոխումների կգնանք էվոլյուցիոն, քաղաքակիրթ ու խաղաղ  ճանապարհով: Հեղափոխությունն ամենևին էլ միայն իշխանափոխությունը չէ, հեղափոխությունն առաջին հերթին արժեհամակարգի, աշխարհայացքի, քաղաքական մշակույթի, տնտեսավարման՝ արտադրության ու բաշխման հարաբերությունների փոփոխություն է: Իսկ այս հեղափոխությունը արմատապես տարբերվում է նախորդներից, այս հեղափոխությունը գաղափարի հեղափոխություն է, արժեհամակարգի հեղափոխություն է, արժանապատվության, պետականության ու անկախության հեղափոխություն է, բարձր արժեքներ կրող՝ հասարակության առաջադեմ մասի՝ հայրենասերների, նվիրյալների, մտավորականների հեղափոխություն է և լավատեսության հույս է ներշնչում, որ Հայաստանը այսուհետ կգնա առաջընթացի ճանապարհով:

ՀԱՅԿ  ՂԱԶԱՐՅԱՆ

տնտեսագիտության   թեկնածու