«Հին ու բարի» մոտոցիկլը. որտեղից է առաջացել «Յավա» անունը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Երկար տարիներ «Յավա» մոտոցիկլը խորհրդային ժողովուրդների համար ամենամատչելի և տարածված մոդելն է եղել:

Դրա ժողովրդականությունը կարելի է համեմատել միայն Ամերիկայում Harley-Davidson մոտոցիկլի ժողովրդականության հետ: Հենց «Յավան» է դարձել խորհրդային բայկերների առաջին մոտոցիկլը: «Յավա» մոտոցիկլի ստեղծման պատմությունը սկսվել է Չեխոսլովակիայում անցյալ դարի կեսերին: Շատերը սխալմամբ հավատում են, որ այն իր անվան համար պարտական է համանուն կղզուն: Բայց այդպես չէ:

Անունը միավորում է ընկերության սեփականատիրոջ՝ չեխ Յանիչեկի անվան առաջին երկու տառերը և գերմանական Wanderer ընկերության անվան առաջին երկու տառերը, որոնցից էլ Յանիչեկը գնել էր մոտոցիկլ արտադրելու իր առաջին լիցենզիան: Արդեն 1929 թվականին արտադրվել է առաջին մոդելը՝ «Յավա- 500 Ռումպալ» անվամբ: Հետագայում մշակվել և արտադրվել են այդ մոտոցիկլների ավելի քան 30 վերափոխումներ: Դրանց մի մասն այսօր էլ արտադրվում է Չեխիայում: Ամենատարածվածը եղել են 250/350 սմ2 շարժիչով մոտոցիկլետները: «Յավան» նպաստել է Չեխոսլովակիայում բազմաթիվ մոտոկոնստրուկտորների հայտնվելուն, ինչպես, օրինակ՝ Իոզեֆ Յոզեֆը, որը ստեղծել է «Յավա Ռոբոտ» հայտնի մոդելը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ Չեխոսլովակիայի տարածքը գրավել են գերմանացիները, «Յավա» ընկերությունը զբաղվել է Վերմախտի մոտոցիկլային պարկի նորոգմամբ: Բայց նույնիսկ այդ ժամանակահատվածում կոնստրուկտորները գաղտնի շարունակել են աշխատել նոր մոդելների ստեղծման վրա: Նրանք իրենց ստեղծած մոտոցիկլներին արտաքին նմանություն են տվել գերմանական մոտոցիկլետների հետ՝ դրանք ներկելով քողարկիչ գույներով, որպեսզի հնարավոր լինի իրականացնել առաջին փորձարկումները: Պատերազմից հետո «Յավա» ընկերությունը ազգայնացվել է, բայց շարունակել է արտադրել մոտոցիկլներ, իսկ 1957 թվականից սկսած իր արտադրանքն սկսել է մասսայական արտահանել ԽՍՀՄ:

«Յավա-350/634»ի ավելի քան 3 միլիոն օրինակ է ներմուծվել ԽՍՀՄ 1973-1983 թվականներին: Միանգամայն ակնհայտ է, որ այդպիսի ժողովրդականությունն արտացոլվել է նաև խորհրդային կյանքի այլ ոլորտներում՝ կինո, երաժշտություն և այլն: Ֆիլմերի հերոսները մեկ անգամ չէ, որ էկրաններին են հայտնվել «Յավա350» մոտոցիկլներով. բավական է հիշել «Ադամանդե ձեռքը» կամ «Էլեկտրոնիկի արկածները» ֆիլմերը: 1997 թվականին «Յավա» ընկերությունը վերակազմավորվել է «Յավա-Մոթորսի», որը նույնպես շարունակել է արտադրել մոտոցիկլներ: «Յավա» մոտոցիկլը ուշագրավ հետք է թողել մոտոցիկլների արդյունաբերության պատմության մեջ:

Ներկայումս էլ «Յավան» համարվում է լավ մոտոցիկլ, բայց նրա համար դժվար է մրցակցել ճապոնական նմանատիպ մոդելների հետ, այնպես որ, հետխորհրդային տարածքում այն այլևս չունի այնպիսի ժողովրդականություն, ինչպես նախկինում էր: Չնայած շատերի, հատկապես քառասունից բարձր տարիքի մարդկանց համար «Յավան» մնում է ամենալավ մոտոցիկլը:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում