Երևան, 15.Սեպտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


... Մինչև հսկայական «ադամանդ»-աստղը կիջեցնեն Երկիր. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ալմաստը բավականին թանկարժեք բնական քար է և քիչ է հանդիպում աշխարհում, իսկ ամենամեծ ալմաստներն անգամ անուններ ունեն, բայց դրանք քաշով անգամ մեկ կիլոգրամ չեն լինում: Այնուամենայնիվ, ինչքան էլ զարմանալի է, ներկայումս մարդկությանը հայտնի ամենամեծ ալմաստն ունի 4 000 կիլոմետր տրամագիծ և կշռում է, ոչ ավել, ոչ պակաս, 10 միլիարդ տրիլիոն կարատ: Համեմատության համար ասենք, որ մինչև այդ «ալմաստը» հայտնաբերելը աշխարհի ամենամեծ ալմաստն էր համարվում «Կուլլինանը», որը կշռում է 31067 կարատ (կամ 621,35 գրամ. 1 կարատը 0,2 գրամ է), իսկ նրա չափերն են 100x65x50 միլիմետր:

Այդ ալմաստն իր անունը ստացել է այն հայտնաբերող ընկերության նախագահի անունից, իսկ 1907 թվականին Տրանսիլվանիայի կառավարությունը այն նվիրել է Անգլիայի թագավոր Էդուարդ 7-րդին: Այսպիսով «Կուլլինանը» հանդիսանում էր մարդկությանը հայտնի ամենամեծ ալմաստը մինչև 2004 թվականը: 1960 թվականին աստղագետների կողմից հայտնաբերվել է Ալֆա Ցենտավրա աստղաբույլում և Երկիր մոլորակից 50 լուսատարի հեռավորությամբ գտնվող BPM 37093 անվանված փոփոխական աստղը, որը բաբախող սպիտակ թզուկ է ջրածնային մթնոլորտով և անսովոր մեծ զանգվածով, բայց իր փոքր չափերով հանդերձ այն ծանր է Արեգակից 11 անգամ: Ինչպես և մնացած սպիտակ թզուկները, BPM 37093 -ը կազմված է հիմնականում ածխածնից և թթվածնից, որոնք առաջանում են ատոմների եռակի ջերմամիջուկային ռեակցիայի արդյունքում հելիումի ատոմների ձուլման հետևանքով:

Այդ աստղը ներկայումս սառչում է, իսկ նրա մատերիան՝ կենտրոնից սկսած բյուրեղանում: Աստղի բաբախումը աստղագետներին տեղեկություն է տալիս դրա կառուցվածքի մասին: 2004 թ.-ին BPM 37093-ի աստրոսեյսմոլոգիական և բաբախման հետազոտությունը համադրած բյուրեղացման տեսությունը գիտնականներին բերել է այն մտքին, որ աստղի մոտ 90 %-ը (որոշ հետազոտություններով՝ 32 % կամ 82 %) բյուրեղացված է: Ենթադրվում է, որ ածխածնի բյուրեղացումը ընթացել է ծավալայինկենտրոնացված խորանարդային ցանցի տեսքով: Արդյունքում ստացվել է, որ այդ աստղը ալմաստի հսկայական կտոր է: Գիտնականները BPM 37093 -ին կոչել են «Լյուսի»՝ ի պատիվ Բիթլզի «Լյուսին երկնքում ալմաստների հետ» հանրահայտ երգի:

Ի դեպ, Ջոն Լենոնն այդ երգը այդպես էր կոչել իր տղայի նկարի պատճառով: Ինչպես տեսնում ենք, ստացվում է, որ մարդկությանը հայտնի ամենամեծ ալմաստը «Լյուսին» է: Իհարկե, պետք է նշել, որ, այնուամենայնիվ, «Կուլլինանը» ներկայումս էլ դեռևս հանդիսանում է երկրագնդի վրա գտնվող ամենամեծ ալմաստը, քանի դեռ շողացող քարերի սիրահարները չեն բերել «Լյուսի» աստղը երկիր: Հետաքրքիր է, իսկ ո՞վ կհամաձայնի «Լյուսիին» հղկել և վերածել հսկայական ադամանդի:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Սոցիալական ցանցերը 15 տարեկանից փոքր երեխաների համար արգելելու համար Մակրոնն առաջարկ է արելՍեպտեմբերի 15/16-ին հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելուԱմենայն Հայոց Կաթողիկոսը ընդունել է Ռուս Ուղղափառ Եկեղեցու արքեպիսկոպոս ԱկսիյինՀայաստանը՝ Եվրոպայի ամենաակտիվ բասկետբոլային երկրների շարքում ԷՀայաստանի արտաքին առևտուրն ու միջազգային հարաբերությունների նոր ռիսկերըՎրաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունն աճել էՀայաստանը գրավելու հիմքեր են ստեղծում․ հայոց պատմությունը կեղծում են, իսկ մենք ինչո՞ւ ենք լռում. Էդմոն ՄարուքյանOpenAI-ի գործադիր տնօրենը վախենում է ԱԲ-ի օգտագործման դիստոպիկ սցենարիցԱրաբկիրում տղամարդը դանակը ձեռքին հայհոյել է ինչ-որ անձանց՝ փորձելով նրանցից մեկի նկատմամբ հաշվեհարդար տեսնելՄենք այլևս չենք լռելու. խորհրդարանում պայքարում ենք մեր հայկական ինքնության համար. ՈՒժեղ ՀայաստանՊատերազմը պետք է ավարտվի. ԶելենսկիՀայաստանում քննարկվում է Արևելք–Արևմուտք տրանսպորտային կապերի ամրապնդումըԹրամփը հայտարարել է Մոսկվայի և Կիևի միջև էներգետիկ հրադադարի մասինԳեղարքունիքում ավտովթարի հետևանքով մահացած վարորդը օրեր առաջ էր հայր դարձել․ կան 3 վիրավորներՄենք կշարունակենք nչնչացնել Իսրայելին uպառնացող ցանկացած uպառնալիք․ ՆեթանյահուԴադիվանքում և Գանձասարում ավելի քան 200 հայերեն արձանագրություններից բացի այլալեզու որևէ տառ չկաԼեհաստանում զինուժին թույլ են տվել օդային տարածքում խոցել օտար օբյեկտներՔրեակատարողական հիմնարկի անվտանգության ապահովման բաժնի ծառայողը զբաղվել է թմրամիջոցների իրացմամբԿանադայի վարչապետը ակնկալում է ԵՄ-ի հետ համագործակցության զգալի խորացումՆեյմարը չի ցանկանում վերադառնալ հավաքական․ ԱնչելոտտիՑեմենտի գինը 20% թանկացել է․ ինչո՞ւ կառավարությունը չի փոխում իրանական կլինկերի տուրքը, իսկ «Հրազդան ցեմենտը» դառնում է «888». Հրայր ԿամենդատյանՀաջիևին չպատասխանելը նշանակում է՝ կա՛մ վախեր ունեն, կա՛մ չեն կարողանում Ալիևին տված խոստումների տակից դուրս գալ․ Գառնիկ ԴավթյանՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը հորդորել է դաշինքի երկրներին ուժեղացնել Կիևին ռազմական աջակցությունըԿայացավ Buissup Challenge-ը․ 150 մասնակից, 10 բիզնես մարտահրավեր և 3,5 մլն դրամ մրցանակային ֆոնդՓաշինյանի սեղանին Ալիև՞ն է պահանջ դրել, որ կառավարության երդման տեքստը փոխեք․ Մարիաննա ՂահրամանյանՈրպես անհետ կորած որոնվում է 2011թ. ծնված Անի Գևորգյանը «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունում տեղի են ունեցել նոր նշանակումներԳլխավոր մրցանակ՝ iPhone 18 ProՓաշինյանը չի՛ առաջնորդվում ազգային շահերով. Նարեկ ԿարապետյանՖինլանդիան կմիանա ֆրանսիական միջուկային զսպման նախագծին ԱՄՆ-ում օդանավակայան կվերանվանվի քանթրի երաժշտության լեգենդ Դոլլի Փարթոնի անունով Մեծ Բրիտանիայում հայտարարել են Ուկրաինայի հարցով «Անքորիջյան փոխզիջման» ավարտի մասին Սպասվում է բարձր կարգի հրդեհավտանգ իրավիճակ. եղանակի տեսությունը «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը» (ԶՊՄԿ) Հայաստանի հանքարդյունաբերական ֆորումի ռազմավարական հովանավորն էՄեր պայքարը անձի դեմ չէ, այլ արհեստական ներմուծված գաղափարախոսության. Ավետիք Չալաբյան«Ռուսիչ» դիվերսիոն-գրոհային խմբի ղեկավար Ալեքսեյ Միլչակովը ողջ է ԶՈՒ ատեստավորում․ թերությունները և հետևանքները․ ՀՃԿ ղեկավար, պահեստազորի փոխգնդապետ Ռուբինյանն ընդունել է Էստոնիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Մարգ Մարդիսալու-Կահարին Կանադան ձգտում է ԵՄ-ի հետ «եզակի դաշինքի», բայց ոչ անդամակցության. Քարնի Եթե տեսնում եք ՀԱՊԿ-ին այլընտրանք կա, եկեք, ներկայացրեք. Նարեկ Կարապետյան ԱԷՄԳ-ը ավելի քան վեց ամիս գրեթե մուտք չի ունեցել Իրանի միջուկային օբյեկտներ Հեղափոխությունը շարունակելը կամ նորից իրականացնելը չարիք է մեր երկրի համար. Հրայր ԿամենդատյանԴպրոցում աշակերտին սովորեցնում են անտեսել հոգևորը և ձգտել միայն նյութական բարիքների. Ցոլակ ԱկոպյանԻրանը հրապարակել է այն նավերի ցանկը, որոնց արգելված է Հորմուզի նեղուցով անցնելը Իշխանությունները մեր երկրի համար մինչ օրս որևէ ռեալ համագործակցություն ձեռք չեն բերել. Աննա ԿոստանյանՀարբած տղամարդը ներքնազգեստով խեղդել է կնոջըՏիգրանաշենն ադրբեջանական անվամբ կոչելը թուլացնում է Հայատանի բանակցային դիրքերը․ Լենա ՄաթևոսյանԱԷՄԳ-ն կրկին մեկնում է իր ձեռքը Իրանին՝ հրավիրելով համատեղ աշխատանքի միջուկային ծրագրին վերաբերող հարցերը պարզաբանելու համար. Գրոսի Մեր ձեռագրերում ազատ էջեր չկան. Մատենադարանի տնօրենը՝ Հաջիևին Էս թմրանյութերի տարածման դեմը ո՞նց եք առնելու․ Նարեկ Կարապետյան