«Ինչքան կարճ յուբկա հագած աղջիկ կա, հարցնում ես, ասում է՝ պրոդյուսեր եմ». ֆիլհարմոնիայի տնօրեն

Ամանորին հաշված օրեր են մնացել: Past.am-ը զրուցեց Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի տնօրեն Գագիկ Մանասյանի հետ՝ կապված անցնող տարվա հաջողությունների և ոլորտի խնդիրների հետ:

- Որո՞նք էին 2015 թվականի գլխավոր ձեռքբերումները:

- Աշխատանքային առաջին հաջողությունը համարում եմ այն, որ ֆիլհարմոնիայի կազմում ստեղծել ենք երեք նոր անսամբլ: Իհարկե, առաջին անսամբլն ստեղծվել է անցյալ տարի, բայց իր հիմնական գործունեությունը ծավալել է 2015 թվականի ընթացքում: Անսամբլների ստեղծումը ես համարում եմ հաջողություն, որովհետև մենք այսօր ունենք դասական երաժշտության պրոպագանդման լուրջ խնդիր: Այդ խնդիրը կապվում է դասական երաժշտության նվագախմբերի տեսակների հետ: Կամերային նվագախումբն ամենափոքրն է, որի կազմում են 20-25 մարդ և գործիք: Օրինակ՝ եթե մենք ուզում ենք օպերային երաժշտություն քարոզել, ապա մենք նվազագույնը պետք է գործ ունենանք 125-200 մարդու հետ:

Մենք ստեղծել ենք մոբիլ, փոքր խումբ՝ 10-12 մարդուց բաղկացած, որոնք, երաժշտական անգրագիտություն չհամարեք իմ ասածը, կարողանում են հանդես գալ այդ 120-ի փոխարեն: Ես հասկանում եմ, որ կոպիտ բան եմ ասում, բայց այդպես է: Այդ խումբը ներկայացնում է դասական, օպերային գործեր: Այդ խմբով մենք կարողանում ենք դասական երաժշտություն հանրահռչակել մարզերում:

Դուք գիտեք, որ օպերա եղել է Գյումրիում: Մարզերում չկան նման դահլիճներ: Չեն կարող բեմի վրա լինել և՛ նվագախումբը, և՛ երգիչները: Մենք այդպիսի դահլիճներ էլ չունենք, որ 120 մարդ կարողանա բեմի վրա տեղավորվել: Այդ խումբն ստեղծվել է հասարակական պահանջից և իրավիճակից: Խմբում իրենց մասնակցությունն ունեն Հայաստանի լավագույն երաժիշտները, երգիչները: Օրինակ՝ մեզ մոտ երգում է Հովհաննես Այվազյանը: Իմ կարծիքով՝ նա ամենալավ երիտասարդ երգիչն է Հայաստանում: Մասնակցում է մեր մենակատարուհի Իրինա Զաքյանը: Խմբի մասնակիցների մասնագիտական կարողություններն ու հմտությունները մեզ տվել են ընդհանրական մի առավելություն:

Մենք ստեղծել ենք նաև սիմֆոնիկ ջազային մի նվագախումբ, որը կազմված է վեց երաժշտից: Երգ չկա, նրանք հնչեցնում են գործիքային երաժշտություն, որոնք հայտնի են և սիրված, իսկ դահլիճը ստանում է մեծագույն հաճույք: Երրորդ խումբն ունի ավելի երկար պատմություն: Փարիզում ամեն տարի անցկացվում է մի փառատոն, որտեղ մասնակցում են աշխարհի լավագույն խմբերը: Դա ավելի շատ պրոդյուսերների համար է: «Արտ Էքսպո»-ի պես՝ խմբերն ունեն սեփական տաղավարը՝ իրենց աֆիշներով, ձայնագրություններով, կենսագրության ներկայացմամբ: Լուվրի առաջին հարկում է: Դա աշխարհում լավագույն երաժշտական շուկան է: Անձնական նախաձեռնութայմբ երկու տարի մասնակցել եմ և հասկացել եմ, որ մենք Եվրոպայում ոչնչով չենք կարող ներկայանալ: Մենք ո՛չ կարող ենք Բեթհովեն նվագել, ո՛չ էլ … Ոչ մի գործիքով չենք կարող մրցակցային դաշտ մտնել: Միակ առավելությունը համարում եմ մեր հոգևոր երաժշտությունը և ֆոլկլորային երաժշտությունը:

Ես մտածեցի, որ ֆոլկլորային երաժշտությունը մի փոքր դուրս է մնացել: Հոգևոր երաժշտությունն էլի ինչ-որ ձևով ներկայացվում է: Ստեղծեցինք ֆոլկ-խումբ: Լուրջ երաժիշտների հետ եկանք այն կարծիքի, որ ֆոլկը հետաքրքիր չէ իր բնական ձևով: Պետք է ավելի բազմաձայն սարքել, որ մոնոտոն չլինի: Ռուբեն Ալթունյանի հետ, որը մեր լավագույն մշակողներից և կոմպոզիտորներից է, որոշեցինք ֆոլկը մոդեռնացնել և ստեղծել ֆոլկ մոդեռն խումբ: Բոլորը հայկական նվագարաններ են, Ռուբեն Ալթունյանն էլ անում է մշակումներ: Այդ խմբերի ստեղծման մեջ կա մեծ պահանջ, դրանք բազմաթիվ հյուրախաղերի են մեկնում՝ ներկայացնելով Հայաստանի մշակույթի օրերը: Դա պատահական չէ:

Այս տարի նաև իրականացրեցինք սահմանապահ բնակավայրերի երեխաների այցելությունները մայրաքաղաքի մշակութային օջախներ: «Սահմանապահ» բառն իզուր չէ, այսինքն՝սահմանի վրա գտնվող: Ոչ թե սահմանամերձ, այլ սահմանապահ գյուղերի մոտ 3000 երեխաներ մասնակցեցինք համերգային, թանգարանային և այլ միջոցառումների: Երեխաներն այցելել են Կոմիտասի անվան թանգարան-ինստիտուտ, Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարան, Պատկերասրահ, Պատմության թանգարան: Այդ երեխաների մեծ մասն առաջին անգամ էր Երևանում: Դա շատ կարևոր է, քանի որ ուշադրություն է սահմանապահ գյուղերի հանդեպ:

-Տեղյակ ենք, որ երեխաների համար բաց դասեր եք անցկացնում: Կպատմե՞ք դրանց մասին: Հետաքրքիր է՝ ի՞նչ են դրանք տալիս երեխաներին:

-Ուզում եմ խոսել դպրոցական ֆիլհարմոնիայի մասին , որը երեխաների համար լավագույն պետական ծրագիրն է: Ցավոք, այն չունի լայն ընդգրկում և ֆինանսավորում: Ամեն տարի ֆինանսավորումը կրճատվում է, չգիտեմ՝ ինչու: Դա իրենից ներկայացնում է դաս- համերգ: Համերգ, որովհետև դա կատարվում է բեմի վրա: Մենք հաղորդավարի փոխարեն ունենում ենք բանախոս, որը կատարում է ուսուցչի դերը: Մասնակիցն ու ունկնդիրը դպրոցականներն են: Բանախոս-ուսուցիչը պատմում, մեկնաբանում և դաս է տալիս երեխաներին: Սա համերգ է՝ դասի մեթոդաբանությամբ: Սա պատահական բան չէ, սա մանկավարժական մեթոդաբանություն է: Ամբողջ կյանքում երեխայի հիշողության մեջ մնալու են բեմի վրա տեսած էլեմենտները: Նույն բանը չի ստացվի, եթե տանես դպրոցում, դասարանում անես: Այստեղ երեխան ավելի ճիշտ է ընկալում ամեն ինչ: Այս ծրագիրը պետք է լինի կրթության նախարարության ուշադրության կենտրունում: Դասերն անցկացվում են ամեն ուրբաթ: Գալիս է բանախոսը և բացատրում՝ ինչ է քամանչան, դուդուկը, ինչու ենք ասում ծիրանափող և այլն: Ասվում է, որ դուդուկը հայկական գործիք է, որովհետև պատրաստված է ծիրանի փայտից, ծիրանի հայրենիքը Հայաստանն է: Մեզ մոտ գալիս են դուդուկի լավագույն վարպետները՝ Ջիվան Գասպարյանը, Գևորգ Դաբաղյանը և այլք: Դա լիովին այլ հասկացողություն է, երբ երեխաները տեսնում են այդ կենդանի նվագը բեմի վրա: Մենք անդրադառնում ենք ոչ միայն հայկական երաժշտությանը, օրինակ՝ պատմում ենք, թե ինչպես է ստեղծվել Վիվալդիի «Տարվա եղանակները»: Երեխաներին հետաքրքիր է՝ ջութակով ինչպե՞ս «քամի անել» և այլն: Դա դառնում է մի գեղեցիկ բեմադրություն: Ես արեցի, բայց կիսատ մնաց, հիմա փորձում ենք վերականգնել, որ այս ծրագրին օնլայն տարբերակով մասնակից դառնան տարբեր մարզերում ապրող աշակերտներ: Այսօր գրեթե բոլոր դպրոցներում կան համակարգչային լսարաններ: Երեխաները կարող էին մեր դասերին հետևել տանը կամ դպրոցում՝ այցելելով մեր կայք: Նույնիսկ հասել էինք այն մակարդակի, որ երեխաներն այնտեղից հարց էին տալիս, մենք այստեղից պատասխանում էինք: Ֆինանսի բացակայության պատճռով կիսատ մնաց:

-Միջազային կապերի զարգացման առումով ի՞նչ աշխատանք է տարվում:

Մշակույթի նախարարությունն այդպիսի բաժին ունի, որը զբաղվում է այդ հարցերով: Մեր անձնական կապերով նախաձեռնում ենք որոշակի բաներ, բայց դա շատ քիչ է: Այսօր ամենաբարդ բանն այն է, որ դրսում չենք կարողանում ներկայացնել մեր մշակույթը: Եթե փառատոներն էլ չլինեն, համարյա չկա այլ հնարավորություն:

- Ի՞նչ խնդիրներ ունեք՝ մենեջմենթի հետ կապված:

- Ամենաբարդ բանն է: Այսօր Հայաստանում դրա մասնագետները չկան: Մենք շատ փոքր հանդիսատես և շուկա ունենք: Դրա սոցիալական պահանջը չկա: Մենեջմենթն ավելի շատ դրսի համար է պետք:

-Իսկ պետությունը սահմանե՞լ է որոշակի մշակութային նշաձող:

-Չկա նման նշաձող: Փորձեք նայել երևանյան համերգային ազդագրերը: Այո՛, Երևանը հագեցած է մշակութային միջոցառումներով, բայց եթե ուզենաք լավ միջոցառում գտնել, կարծում եմ, որ չեք գտնի: Նախ՝ նայում եմ, թե ով է կազմակերպիչը, երբ միջոցառման եմ գնում: Մոտեցեք և հարցրեք՝ այսօր ինչքան կարճ յուբկա հագած աղջիկ կա, կասեն ՝ պրոդյուսեր եմ: Ողջ Երևանը պրոդյուսեր է: Դրանց համերգներն էլ ի՞նչ պիտի լինեն: Դա պետք է անեն մասնագիտացված մարդիկ: Այս դաշտը բարոյալքվել է և վարկաբեկվել: Համերգի կազմակերպիչը կարևոր է, բայց այդ գործում շատ են դիլետանտները:

- 2016-ին ի՞նչ ծրագրեր ունեք:

- Մենք ունենք շարունակական ծրագրեր, օրինակ՝ հենց նույն սահմանապահ գյուղերի երեխաների այցերը և այլ նախաձեռնություններ:

Հարցազրույցը՝ Լևոն Փանոսյանի