«Ոչ թե ազգային շահերին, այլ թուրքին ու ադրբեջանցուն հլու-հնազանդ իշխանություն ունենք». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Թուրքագետ Տիրան Լոքմագյոզյանը կարծում է, որ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև այս պայմաններում երբեք դիվանագիտական հարաբերություններ չեն հաստատվի, խաղաղության հնարավորություն ևս նա չի տեսնում: Վերջին ավելի քան 4 տարվա քաղաքականության համատեքստում է դիտարկում նաև Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման, այսպես կոչված, օրակարգը:

«Այս իշխանությունների՝ 4 տարվա ընթացքում արած բոլոր հայտարարությունները սուտ էին, մինչև օրս նույն իշխանության ներկայացուցիչների խոսքերում հակասություններ կան: Մեկն ասում է՝ «խաղաղության պայմանագիր կկնքենք, եթե ադրբեջանցիները ՀՀ սուվերեն տարածքից դուրս գան», իսկ մյուսն ասում է՝ «Գորիս-Կապան ճանապարհը Ադրբեջանի տարածքում է»: Վաղն էլ կարող են ասել՝ այս կամ այն տարածքն է ադրբեջանցիները, ինչպես ասում էին, որ «Շուշին դժբախտ ու դժգույն քաղաք էր», իսկ «Սև լճի 20-30 տոկոսի համար պետք չէ կռվել»: Երբ իրենք խոսում են, տեսնում ենք, որ իրենք պաշտպանում են ոչ թե մեր, այլ թշնամու շահերը: Իրենք չեն ներկայացնում մեր շահերը ու մեզ համոզում են, թե այդպես էլ պետք է լինի՝ շարունակ պետք է տանք: Երբ տարիներ առաջ ասում էի՝ Արցախը հանձնելու են, ասում էին՝ հնարավոր չէ, չենք թողնի: Հետո ասում էի՝ Սյունիքը, ՀՀ-ն էլ է հանձնելու, ասում էին՝ չի կարող այդպես լինել: Հիմա մենք արդեն այդ իրականության մեջ ենք»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց թուրքագետը:

Ինչ վերաբերում է Թուրքիայի ռազմավարությանը, նա շեշտեց. «Թուրքին չի կարելի զիջել, եթե մեկ անգամ զիջեցիր, չի բավարարվելու: Այսօր այս իշխանությունները շարունակում են մեզ համոզել, ասել՝ «եկեք թուրքին սա տանք, նա տանք, որ խաղաղություն լինի»: Խաղաղություն չի լինելու, կլինի միայն այն ժամանակ, երբ մենք ստրուկի կարգավիճակում լինենք թուրքի ձեռքում: Խաղաղություն կլինի մի պայմանով՝ եթե մենք ստրուկ ենք, ինքը՝ տեր: Հիմա գրեթե նման իրավիճակում ենք: Իհարկե՝ ոչ ազգովի, բայց այսօրվա իշխանությունները ստրուկ են թուրքի ձեռքում ու կատարում են նրանց պահանջները: Ունենք վարչապետ, որն ի լուր աշխարհի Ալիևին հարցրեց՝ ո՞ր քարտեզներով է պատկերացնում Հայաստանը: Այսինքն, ասում է՝ դու ասա՝ ինչքան ես Հայաստան թողնելու ինձ, ու ես կհամաձայնեմ: Իրականում մենք արդեն մի քանի տարի է՝ տեսնում ենք գործընթաց, երբ թշնամին հրամայում է, Հայաստանի իշխանությունը՝ կատարում: Ասում են՝ «այս գյուղն իմն է», այստեղից էլ ասում են՝ «այո, այդ գյուղն իրենցն է»»:

Տիրան Լոքմագյոզյանի խոսքով, մինչև թուրքն իր երազանքին չհասնի, խաղաղություն չի լինելու: «Խոսքն այն նույն երազանքի մասին է, որը կար դեռ 100 տարի առաջ: Իրենց երազանքներում ամբողջ Սյունիքն է և նվազագույնը երկու ճանապարհ ունենալը: Հիմա սոցիալական ցանցերով հրապարակվող քարտեզները ևս պատահական չեն: Դրանք պետական քաղաքականության հետևանք են: Վերջին քարտեզներից երևում է, որ ամբողջ Տավուշը , Գեղարքունիքի արևել յան մասը իրենք ևս ուզում են: Եթե ամեն ինչ ընթանա այնպես, ինչպես հիմա է, իրենք ստանալու են ամեն ինչ: Նրանք այդ ամենը մեր առաջ որպես պայման են դնում, չեն էլ փորձում համոզել, բանակցել, քանի որ ոչ թե ազգային շահերին, այլ թուրքին ու ադրբեջանցուն հլու-հնազանդ իշխանություն ունենք»,-շեշտեց թուրքագետը:

Ինչպես 100 տարի առաջ, այնպես էլ հիմա, ըստ մեր զրուցակցի, թշնամին ծրագրում է Հայաստանից ինչ-որ մի մաս թողնել, որ ամբողջ աշխարհն ասի՝ «դե, ամբողջ Հայաստանը չվերացրին»: «Ամբողջ աշխարհը, հատկապես Արևմուտքը կասի՝ «Թուրքիան իր հողերը վերցրեց»: Ի դեպ, այս ամենը նաև Արևմուտքի ծրագրի մեջ է, որովհետև «Մեծ Թուրանը» Արևմուտքին էլ է ձեռնտու. դրանով մի հզոր պատվար են կազմելու Ռուսաստանի դեմ: Իսկ մենք էլ միամիտ-միամիտ ինչ-որ օգնություններ ենք սպասում Արևմուտքից: Ի դեպ, Հայաստանում կան գործակալական խմբեր, որոնք նշվածի քարոզչությունն են անում, աշխատում են դրա վրա: Իսկ իրականության մեջ Մակրոնը, ԱՄՆ-ն չեն խոսի «Զանգեզուրի միջանցքի» դեմ, իրենք գոհ են այդ ընթացքից, որովհետև դա ևս իրենց ծրագրի մի մասն է»,-ասաց թուրքագետը:

Նա շեշտեց՝ հայ -թուրքական հարաբերություններ, որպես այդպիսին, չեն լինելու: «Սկզբում այս իշխանությունները մեր աչքերին թոզ էին փչում, ասում, թե Թուրքիայի հետ պետք է դիվանագիտական հարաբերություններ ստեղծեն: Մինչդեռ վաղուց արդեն չեն խոսում այդ մասին: Եթե նորմալ դիվանագիտական հարաբերություններ ուզենային ստեղծել, իրենք առաջին հերթին պետք է կենտրոնանային դիվանագիտական հարաբերություններ ստեղծելու վրա, ինչպես անում էին նախկին իշխանությունները: Այս իշխանության դեպքում Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ չի ստեղծվում ու չի ստեղծվելու: Թուրքիան մնալու է այն կետի վրա, ըստ որի, մենք Թուրքիայի համար մարդահաշիվ չենք լինելու:

Եթե Սյունիքն ու ՀՀ մյուս տարածքները տրվեն թշնամուն, Հայաստանը ոչ ոքի պետք չի լինելու: Այդ դեպքում անգամ Իրանի հետ էլ հարաբերություններ չենք ունենալու և նայելու ենք թուրքի ձեռքին՝ հաց կտան, կուտենք, ջուր կտան, կխմենք: Եթե մեզ արտաքին աշխարհի հետ հարաբերվեու ճանապարհ չտան, չենք ունենա ճանապարհ: Այդ սցենարի դեպքում մեր սահմաններն իրենց ձեռքին են լինելու, որոնք թուրքերն ինչպես ուզում են, կտնօրինեն: Այս դեպքում կարող ենք մոռանալ պետության մասին: Ունենք իրավիճակ, երբ Թուրքիան պահանջ է ներկայացնում, իսկ ՀՀ իշխանությունը, որևէ պահանջ չներկայացնելով, կատարում է: Մինչ օրս Էրդողանը չի խոսել ու չի էլ խոսելու դիվանագիտական հարաբերությունների մասին, անգամ սահմանը բացելու մասին արդեն խոսք չկա: Մենք ոչինչ չենք ստանալու և տալու ենք ամեն ինչ»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում