ՏՏ ոլորտը կանգնած է գոյաբանական խնդրի առաջ. ինչո՞ւ է ԲՏԱ նախարարությունը «ձեռքերը լվացել» խնդիրներից

Տևական ժամանակ է, ինչ հատկապես մասնագիտական շրջանակներում ակտիվորեն քննարկվում են արտարժութային շուկայում տեղի ունեցող գործընթացները, մասնավորապես դրամի արժևորման և դոլարի զգալի անկման թեման: Մի կողմից՝ տնտեսագետների շրջանում կան լուրջ կասկածներ դրանց արհեստական բնույթի և որոշակի շրջանակների՝ այդ ֆոնին լուրջ գումարներ աշխատելու մասին, մյուս կողմից՝ այսպիսի երևույթներն իրենց  հետ բերում են մի շարք այլ խնդիրներ։

Դոլարի անկումից տուժում են հատկապես արտահանողները, և քանի որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտը գլխավորապես արտահանող ուղղություն է, ապա ՏՏ ոլորտի ներկայացուցիչները նույնպես վնասներ են կրում։ Եվ եթե որոշ ժամանակ առաջ ՏՏ ոլորտը բնականոն կերպով զարգանում էր, ապա մի քանի ամիս է, որ լուրջ դժվարությունների առաջ է կանգնած։ Եվ իրավիճակի բարդությունն այն աստիճանի է, որ ՏՏ ընկերություններից շատերը, ըստ առկա տեղեկատվության, ոչ միայն կրճատել են իրենց աշխատողներին, այլև փակվել կամ սառեցրել են իրենց գործունեությունը, կամ էլ ուղղակի փակման եզրին են։

Խնդիրն այն է, որ մի քանի ամիս առաջվա փոխարժեքի համեմատ դոլարի՝ 20 տոկոսից ավելի արժեզրկումը այնպիսի իրավիճակ է ստեղծել, որ ՏՏ ընկերությունների եկամուտները զգալիորեն նվազել են: Այլ կերպ ասած՝ ՏՏ ընկերությունները շարունակում են նույն աշխատանքը կատարել, սակայն դրա համար ավելի քիչ գումար են ստանում։ Իսկ որոշ ընկերություններ էլ անգամ վնասով են աշխատում՝ հատկապես այն կազմակերպությունները, որոնք աշխատում են դրսի՝ մասնավորապես արտերկրյա ներդրողների հետ։ Իսկ երբ ներդրումները կատարվում են դոլարով, ապա փոխարժեքի հետ կապված դրանց ծավալը 20 տոկոսով արժեզրկվել է, և գումարը չի բավարարում անհրաժեշտ աշխատանքների իրականացման համար։

Մեր ունեցած տեղեկություններով, այս ամիսների ընթացքում մի քանի անգամ ՏՏ ոլորտի ներկայացուցիչները մի քանի անգամ քննարկումներ են ունեցել ու տարբեր առիթներով իրենց հուզող հարցերը բարձրացրել են կառավարության առաջ։ Նրանց կողմից առաջ քաշված վերջին նախաձեռնությունը վերաբերել է նրան, որ կառավարությունը իր ստացած լրացուցիչ ֆինանսական մուտքերի հաշվին սուբսիդավորի ՏՏ ոլորտում գործող կազմակերպությունների կորուստները կամ գոնե դրա մի մասը։

Հաշվի առնենք, որ Ուկրաինայում սկսված պատերազմի հետևանքով մեծ քանակությամբ ռուսների՝ Հայաստան ժամանելուն զուգահեռ արտարժութային հոսքի և դոլարի արժեզրկման արդյունքում պետական բյուջեն հավելյալ ֆինանսական միջոցներով է ապահովվել, իսկ իշխանություններն էլ հպարտանում են, թե գերակատարել է բյուջեի մուտքերը։ Բայց, չնայած որ կառավարությունը ՏՏ ոլորտի խթանումը հռչակել է որպես առաջնահերթություն, այնուամենայնիվ, հրաժարվում է լուծել ոլորտում գործունեություն ծավալող ընկերություններին սուբսիդավորելու հարցը, որպեսզի նրանք այս փուլում գոնե կարողանան գոյատևել։ Այսինքն, արդեն մի քանի ամիս է, ինչ սուբսիդավորման հարցը բարձրացվում է, սակայն այդպես էլ լուծում չի ստանում։ Եվ այս հարցում «ավանգարդ» դերակատարում ունի ոլորտի պատասխանատու գերատեսչությունը՝ ԲՏԱ նախարարությունը, որն, ըստ էության, ձեռքերը լվացել է և այս հարցով չի զբաղվում։

Իսկ եթե հաշվի ենք առնում նաև այն հանգամանքը, որ ԲՏԱ նախարարությունը պետք է նաև ռազմարդյունաբերության կազմակերպման հարցով զբաղվի, որը չի անում, ապա պարզ չէ, թե այդ կառույցում ընդհանրապես ինչով են զբաղված, ինչով է հիմնավորված այդ նախարարության գոյությունը, կամ ինչու են այստեղ հարկատուների հաշվին վճարվում։

Փոխարենը ՏՏ ոլորտում ստեղծված իրավիճակի հարցն առաջ է մղում էկոնոմիկայի նախարարությունը, սակայն կառավարությունից եկող արձագանքն այդպես էլ չի բավարարում ոլորտի ընկերություններին։ Իսկ առավել խոշոր ՏՏ ընկերություններն առկա գործունեության պայմաններում այլևս անկարող են դիմանալ և, մեր տեղեկություններով, հաջորդ շաբաթ նախատեսում են ասուլիս հրավիրել Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միությունում։

Ասուլիսում ներկա են լինելու Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության վարչության անդամները և ՏՏ ոլորտում եղանակ ստեղծող տասնյակից ավելի խոշոր ձեռնարկությունների տնօրեններ, ովքեր ներկայացնելու են իրավիճակը և կոնկրետ պահանջներ են դնելու։

Փաստացի ՏՏ ոլորտում այնպիսի անհանգիստ և ալեկոծված վիճակ է ստեղծվել, որ արդեն բազմաթիվ ընկերությունների գոյության հարցն է ուղղակի հարցականի տակ դրված։ Եվ եթե անհրաժեշտ քայլեր չձեռնարկվեն, ապա տարիների արդյունքում մեծ ձեռքբերումների հասած ՏՏ ոլորտը կարող է սուզվել մինչև հատակը՝ իր բացասական հետևանքներով հանդերձ։

Արսեն Սահակյան