Այն, ինչ այս պահին պետք է իրեն. «Փաստ»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ 31 Հունվար, 2023 11:01

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Բանակի տոնի կապակցությամբ Նիկոլ Փաշինյանը ՊՆ-ում խորհրդակցություն անցկացրեց, որի ընթացքում նա փորձում էր իր խոսքը կառուցել այն առանցքի շուրջ, թե բանակում անհրաժեշտ բարեփոխումներ են կատարվում։ «Բարեփոխում» բառն իր ելույթում այնքան կրկնեց, կարծես առաջին հերթին իրեն էր համոզում, որ իրոք բարեփոխումներ են արել բանակում, այլ ոչ թե լրիվ հակառակը: Ընդհանրապես, վաղուց օրինաչափություն է դարձել, որ ամեն հարմար առիթի նա անընդհատ խոսում է բարեփոխումների մասին։ Բայց այս անգամ նա զուգահեռաբար փորձում էր նաև սիրաշահել սպայակազմին՝ նշելով, թե սպան չի կարող չապահովել իր բարեկեցությունը, սպայի ընտանիքը պետք է լինի բարեկեցիկ և այլն։ Մյուս կողմից էլ՝ նա հատուկ ընդգծում էր սպաների և զինվորականների որակական հատկանիշները բարձրացնելու անհրաժեշտությունը։

Սա ասում էր մի մարդ, որն իրականում չորս տարում արել է լրիվ հակառակը: Եթե իշխանություններն իրոք խնդիր դնեին բարձրացնել սպաների բարեկեցությունը, ապա նրանց կտրամադրեին արտոնություններ ու պարգևավճարներ, այլ ոչ թե այդ պարգևավճարները առատորեն կբաժանեին միայն իրենց թիմակից պաշտոնյաներին։ Մյուս կողմից էլ՝ եթե խոսվում է մասնագիտական որակների բարձրացման համար արժանապատիվ պայմաններ ստեղծելու մասին, ապա ինչո՞ւ էին իշխանությունները 4 տարի շարունակ վարկաբեկում բանակը, իսկ պատերազմի բովով անցած մարդիկ ու բարձրաստիճան զինվորականները մինչև հիմա շարունակաբար թիրախավորվում են, քաղաքական հետապնդումների են ենթարկվում, անցնում տարբեր քրեական գործերով, բայց ինչպես մյուս քրեական գործերի դեպքում, այս մեղադրանքների մեծամասնությունը ևս արդյունքում չի հաստատվում։

Եվ հետո, սպաների մասնագիտական որակները բարձրացնելու համար պետք է նախ գործող համակարգ ստեղծել, որը ժամանակ է պահանջում ու կոնկրետ ծրագրերի իրականացում է նախատեսում։ Բայց եթե հայացք գցենք 4 տարվա իրադարձություններին, կտեսնենք, որ զինված ուժերն անընդհատ տուրբուլենտ փուլում են գտնվել, ուր մնաց, որ ժամանակակից պայմաններին համապատասխան աշխատող մեխանիզմներ ձևավորվեին։ Դրան հակառակ՝ բանակի զարգացման համար առանցքային նշանակություն ունեցող պաշտոններ զբաղեցնող զինվորականներին իշխանություններն անընդհատ փոխում են։ Ըստ այդմ, առանց անհրաժեշտ հիմքերի, ռազմական ու մասնագիտական հարցերի մեջ խորամուխ լինելու մի գրչի հարվածով ԳՇ պետեր, կորպուսի հրամանատարներ են փոխվում, մեկ ժամում «մերկացվում» է առաջնագծի մի ամբողջ կորպուս։

Մարտական ճանապարհ անցած որոշ զինվորականներ էլ հեռացվում են համակարգից ու հայտնվում լուսանցքում։ Մեծ հաշվով, վատնվել է նաև պատերազմի ավարտին հաջորդած երկու տարին։ Իսկ այդ ժամանակը կարող էինք օգտագործել բանակը գոնե ինչ-որ կերպ կարգի բերելու համար, բայց փորձը ցույց է տալիս, որ այս ընթացքում բանակի վիճակը ոչ թե բարելավվել է, այլ ավելի է վատացել։ Ազատ գյուղի դեպքը իր ողջ ողբերգությամբ առավել ցայտուն դարձրեց, թե ինչ պայմաններում են ծառայություն անցնում մեր զինվորականները։ Ու իշխանություններն արդարանում են, թե Աֆղանստանի մոդուլային տնակները չեն ցանկացել ու իտալական տնակներ են պատվիրել, դրա համար էլ զինվորականները ժամանակավորապես այդ պայմաններում են։ Բայց սա շատ անլուրջ և տրամաբանությունից հեռու արդարացում է. եթե քաղաքական կամք և ցանկություն լիներ, ապա բանակի հետ կապված բազմաթիվ հարցեր լուծված կլինեին այս երկու տարվա ընթացքում։

Ոչ ոք կասկած չունի, որ հակառակորդը պարբերաբար սադրանքների է դիմելու, իսկ դրանք կանխելու համար մեզ անհրաժեշտ է նաև խորքում աշխատանքներ տանել՝ մասնավորապես կահավորված երկրորդ, ինչպես նաև երրորդ պաշտպանական գիծ ունենալ։ Մյուս կողմից էլ՝ բանակաշինության համար պետք է նաև հաշվի առնել միջազգային անվտանգային ասպարեզում տեղի ունեցող իրադարձությունները։ Եթե այս կարևոր հանգամանքը հաշվի առնվեր, ապա ժամանակին առանց հրթիռների ՍՈՒ-30ՍՄ կործանիչները ձեռք չէին բերվի։ Փոխարենը կոնկրետ խնդիրներ կդրվեին ու խոր ուսումնասիրության կենթարկվեին այլ հակամարտություններում տեղի ունեցող իրադարձությունները, սպառազինության առանձին տեսակների կիրառությունը, դրանց էֆեկտիվությունն ու պաշտպանական միջոցների կիրառումը։

Օրինակ՝ անհրաժեշտ էր նախօրոք թուրքական Բայրաքթար ԱԹՍ-ներին կամ այլ առաջադեմ զինատեսակներին հակազդելու համար ուսումնասիրել Սիրիայում, Լիբիայում ընթացող ռազմական գործողությունների փորձը, իսկ հիմա պետք է արդեն գնահատած լինեինք Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ժամանակ մեր պարտության պատճառները և, ուշագրավ հետևություններ անելով, անցնեինք Ուկրաինայում ընթացող ռազմական գործողությունների փորձի ուսումնասիրությանը։ Դրան գումարած՝ նույնիսկ հայկական տեխնոլոգիական ոլորտի հնարավորությունները թույլ են տալիս ստեղծել մրցունակ ԱԹՍ-ներ կամ այլ զինատեսակներ, որոնք անգամ կարող էինք փորձարկել պատերազմում և հաջողության դեպքում մրցունակ դարձնել նաև արտաքին շուկայում, զարկ տալ սպառազինությունների արտահանմանը։ Սակայն իր ելույթում Փաշինյանը անորոշ կերպով խոսեց միայն մեր հնարավորությունների շրջանակում սպառազինությունների ձեռքբերման մասին՝ ավելի շատ անդրադառնալով հարկերի հավաքագրման խնդրին, և ոչ մի խոսք չասաց տեղական ռազմական արդյունաբերությունը զարգացնելու ծրագրերի մասին։ Հետաքրքրական է նաև այն դրվագը, որ Փաշինյանը անընդհատ անգիր արած կրկնում էր որոշակի թեզեր։

Օրինակ՝ նա որպես զինված ուժերի հաջորդ կարևոր բարեփոխում նշում է բանակում կանանց ներգրավվածությունը մեծացնելն այն դեպքում, երբ որ դրա մասին խոսում էր դեռևս 2019 թվականից, երբ Իսրայելի օրինակն էր բերում։ Իսկ ո՞ւր են արդյունքները։ Ըստ էության, Փաշինյանի ելույթում որևէ բովանդակային շեշտադրում չկար բանակի հետ կապված, ուղղակի ասում էր այն, ինչ այս պահին անձնապես իրեն պետք էր՝ փիառի ու զինվորականներին իբր սիրաշահելու համար: Առանց որևէ հիմքի ու փաստի...