Ի՞նչ են ցույց տալիս հանրային ընկալումները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Երևանի կենտրոնում տեղի ունեցած սանձարձակությունը, երբ «Համմեր» մակնիշի մեքենայով վարորդը ոչ միայն չէր ենթարկվում պարեկներին, այլև վրաերթի էր ենթարկում նրանց և վնասում պետության ու քաղաքացիների գույքը, չափազանց մեծ հանրային արձագանք ստացավ։ Հնչեցին տարբեր մեկնաբանություններ ու քննադատություններ։ Հիմնականում՝ ծայրահեղ: Սա գուցե հասկանալի է. ի վերջո, մայրաքաղաքի կենտրոնում արտառոց իրադարձություն էր տեղի ունեցել:

Այդուամենայնիվ, ինչի՞ մասին են խոսում այս «համմերապատումն» ու դրա հետ կապված հանրային արձագանքները: Նախ՝ այս դեպքը ցույց տվեց ոստիկանական համակարգում առկա խնդիրները: Կարո՞ղ էին ոստիկաններն ավելի արհեստավարժ գտնվել ու ավելի հստակ գործողություններ ձեռնարկել։ Իհարկե, կարող էին, միշտ էլ զարգանալու, աճելու տեղ կա: Ունեի՞ն նրանք սխալներ: Անշուշտ, ունեին: Սակայն ոչ պակաս կարևոր է, որ այս իրադարձություններից հետո շատերը հարձակվեցին հենց երիտասարդ պարեկների վրա՝ ի ցույց դնելով նրանց սխալները, մեղադրելով նրանց, իսկ «համմերիստն» իր հանրային վտանգավորությամբ մի տեսակ կարծես երկրորդական պլանում էր հայտնվել:

Դեռ ավելին... Բայց ամեն ինչ հերթով: Ցավալի է, որ ամենաքիչն ուշադրություն դարձվեց նրան, որ, ի վերջո, հնարավոր եղավ խուսափել մարդկային զոհերից, այդ թվում՝ կարգազանցն անվնաս ձերբակալվեց։ Ու այս ամենի կոնտեքստում բավական ուշագրավ է տեղի ունեցածի հանրային ընկալումը։ Օրինակ՝ ոմանք մեղադրում էին, թե ինչո՞ւ իրավապահները միանգամից չկրակեցին ու չվնասազերծեցին իրավազանցին։ Այդ թվում՝ մի կարկառուն քպական: Բայց անկասկած է, որ եթե ոստիկանները վիրավորեին վարորդին կամ սպանեին, ապա նույն մարդիկ նույն կերպ մեղադրելու էին, որ ապաշնորհ են, չկարողացան առանց արյան մեկուսացնել, սպանել են, որ հետքերը թաքցնեն և այլն: Շատ ավելի սարսափելի է, որ կան նաև այնպիսիք, որոնք նույնիսկ արդարացնում են վարորդի գործողությունները, թե՝ կարգին տղա է, լավ է արել, որ չի ենթարկվել, «կլաս» է ցույց տվել...

Հասկանալի է, որ այդ մարդիկ, ամենայն հավանականությամբ, կարգազանցի ընկերները, ծանոթներն են, որոնք փորձում են ինչ-ինչ արդարացումներ գտնել, բայց, միևնույնն է, ցավալի է, որ մեր հասարակության մեջ կան նաև այդ տեսակի անձինք, որոնք չնայած, բարեբախտաբար քիչ են, սակայն կան ու հակված են արդարացնել օրինազանցությունները։ Սա նշանակում է, որ իրենք էլ պատրաստ են նման մի բան անել: Թեպետ գուցե զարմանալի չէ մի հասարակության մեջ, որտեղ բավական թվով, օրինակ՝ վարորդներ անկամերա փողոց են փնտրում հենց միայն խախտում անելու համար: Հաջորդը: Ինչպես բոլոր հարցերում, այս անգամ էլ կարծես թե բոլորը փորձագետ էին դարձել: Երևի նույն մարդիկ են, որոնք հա՛մ քաղաքագետ են, հա՛մ իրավաբան, հա՛մ բժիշկ, հա՛մ ամեն ինչ։ Առանձին դեպքերում էլ որոշակի շրջանակներ չվարանեցին այս միջադեպին ուղղակի քաղաքական երանգ տալ:

Օրինակ՝ ընդամենը րոպեներ անց իշխանություններին հարող որոշ մարդիկ անմիջապես սկսեցին առիթն օգտագործել օրինազանց վարորդին նախկինների հետ կապելու համար, թե՝ «նախկին օլիգարխի» տղա է, նախկինների օրոք եղած բարքերն են և այլն։ Իշխանությունների սպասարկուները նույնիսկ խոստանում էին կոնկրետ անուններ հրապարակել, բայց , ինչպես ասում են, անհարմար բան ստացվեց... Մի խոսքով, մեր հասարակության տարբեր շերտեր ուղղակի հակված են ծայրահեղությունների հետևից ընկնել։ Ու ամեն մի խնդրահարույց միջադեպից հետո նրանք միանգամից հուզական արձագանք են տալիս՝ առանց հարցերի տարբեր շերտերը և ենթատեքստերը խորքային ընկալելու։

Մյուս կողմից էլ՝ հասկանալի է, որ Արցախյան պատերազմը և դրա հետևանքները, ինչպես նաև ներկայի ծանր վիճակը ազդել են հանրային հոգեվիճակի վրա, դրա համար էլ յուրաքանչյուր դեպքի վերաբերյալ արձագանքը լինում է շատ էմոցիոնալ ու իրավիճակային։ Այդուամենայնիվ, մի քիչ «սառը գլուխը» հաստատ չի խանգարի: Ի վերջո, դեռ շատ հին ժամանակների իմաստուններ են ասել. եթե ուզում ես կարծիք հայտնել զայրացած ժամանակ, գոնե մինչև տասը հաշվիր... Դե, եթե շատ պետք է, թեկուզ մինչև հարյուրը:

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում