Ադրբեջանը արգելում է Հայաստանից հումանիտար բեռի մուտքը Արցախ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Ադրբեջանը արգելում է Հայաստանից հումանիտար բեռի մուտքը Արցախ

1. Շաբաթներ շարունակ Արցախ դեղորայք չի ներմուծվում

Հուլիսի 27-ին ԱՀ Առողջապահության նախարարության «Հանրապետական բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ-ից 11 բուժառու ուղեկցողների հետ միասին, «Կարմիր խաչի» միջազգային կոմիտեի միջնորդությամբ և ուղեկցությամբ տեղափոխվել են ՀՀ մասնագիտացված բժշկական կենտրոններ։

ԿԽՄԿ մեքենաներով Արցախ է վերադարձել 13 բուժառուներ՝ ուղեկցողների հետ միասին, ովքեր ժամանակին պետական պատվերի շրջանակներում ուղեգրվել են ՀՀ բուժում ստանալու համար։

Ադրբեջանական կողմը շաբաթներ շարունակ արգելում է Կարմիր խաչի մեքենաներով խիստ անհրաժեշտ դեղորայքի և բժշկական պարագաների մատակարարումը Արցախ։

2. ԱՀ Ազգային ժողովն ուղերձով դիմում է ՄԱԿ-ի անդամ պետություններին և կոչ անում ճանաչել ԼՂՀ անկախությունը

Հուլիսի 27-ին տեղի ունեցած ԱՀ ԱԺ-ի նիստում պատգամավորները ԼՂՀ ճանաչման համար բոլոր անհրաժեշտ հիմքերը առաջադրելով՝ ուղերձ են հղել ՄԱԿ-ի անդամ երկրներին. «Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) Հանրապետությունն իր ինքնորոշման իրավունքն իրականացրել է՝ չխաթարելով Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, չխախտելով ԽՍՀՄ Սահմանադրության համապատասխան դրույթները, «ԽՍՀՄ կազմից միութենական հանրապետությունների դուրս գալու մասին» 1990 թվականի ապրիլի 3-ի օրենքի սահմանումը, համաձայն որի «Ինքնավար հանրապետություններն ու ինքնավար կազմավորումներն իրավունք ունեն ինքնուրույնաբար վճռելու միության մեջ կամ նրա կազմից դուրս եկող միութենական հանրապետությունում մնալու հարցը, ինչպես նաև կարգավորելու սեփական պետական իրավական կարգավիճակի խնդիրը», միջազգային իրավունքի բոլոր նորմերը:

Առավել քան համոզված ենք, որ ՄԱԿ-ի անդամ պետությունների կողմից ԼՂ (Արցախի) Հանրապետության ճանաչումը մեր ժողովրդի համար կդառնա անվտանգության վստահելի երաշխիք, կնպաստի իր պատմական հայրենիքում նրա բնականոն կենսագործունեության համար բարենպաստ պայմանների ստեղծմանը, ինչպես նաև հարավկովկասյան տարածաշրջանում կայունության, երկարաժամկետ ու հաստատուն խաղաղության ապահովմանը: Խորապես համոզված ենք, որ վերահաս ողբերգությունը կանխելու միակ միջոցը Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) Հանրապետության անկախության ճանաչումն է՝ ՃԱՆԱՉՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՓՐԿՈՒԹՅԱՆ սկզբունքի հիման վրա»,- մասնավորապես ասված է ԱՀ Ազգային ժողովի-ի ուղերձում:

3. ԱՀ նախագահը դադարեցրել է նստացույցը

ԱՀ նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հուլիսի 26-ին դադարեցրել է նստացույցը Վերածննդի հրապարակում և շարունակելու է իր աշխատանքը արտակարգ ռեժիմով: Անդրադառնալով նստացույցի միջանկյալ արդյունքներին ու հետագա անելիքներին, նա նշել է. «Մեզ հաջողվել է բարձրացնել միջազգային իրազեկվածության և ուշադրության մակարդակը: Այդ ուղղության գլխավոր միջոցառումը դարձավ հուլիսի 24-ին կայացած իմ հրատապ մամուլի ասուլիսը: Ասուլիսի արդյունքներն արդեն երեկվանից դրսևորվում են տարբեր հրապարակումների տեսքով», ասել է նա:

Ա. Հարությունյանի խոսքով՝ հաշվի առնելով ստեղծված ծանրագույն իրավիճակը և օգտագործելով մամուլի ասուլիսի ընձեռած հնարավորությունը՝ միջազգային հանրությանը կոչ է արվել հրատապ հումանիտար աջակցություն ցուցաբերել աղետի գոտի հայտարարված Արցախին: Դրա առաջին արձագանքը Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշումն էր՝ Արցախի ժողովրդին աղետից փրկելու նպատակով Արցախ մեծաքանակ հումանիտար աջակցություն ուղարկելու մասին: «Կա՛մ Ադրբեջանը կբացի Լաչինի (Քաշաթաղի) միջանցքը այդ հումանիտար աջակցության առջև, կա՛մ աղետի գոտի հումանիտար բեռների մուտքի հերթական արգելքով, ի լուր աշխարհի, լրացուցիչ կերպով կվերահաստատի իր քաղաքականության ցեղասպանական էությունը»,- ասել է Ա. Հարությունյանը և կոչ արել այլ պետություններին ու միջազգային կազմակերպություններին Արցախի ժողովրդին մատակարարել հրատապ հումանիտար աջակցություն՝ իրենց ստանձնած միջազգային պարտավորությունների շրջանակներում, իսկ Հայաստանի Հանրապետության իշխանություններին՝ առավելագույն ջանքեր գործադրել Արդարադատության միջազգային դատարանի փետրվարի 22-ի հրամանի կատարման և Արցախի ժողովրդի անվտանգության երաշխավորման հարցով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին անհապաղ դիմելու և շոշափելի արդյունքներ ապահովելու ուղղությամբ:

4. Հայաստանը 360 տոննա հումանիտար բեռ է ուղարկել Արցախ, որը շարունակում է արգելափակված մնալ Լաչինի միջանցքի մուտքի մոտ

Հայաստանից Լեռնային Ղարաբաղին հատկացված հումանիտար բեռով շարասյունը հուլիսի 26-ից շարունակում է կանգնած մնալ Սյունիքի մարզի Կոռնիձոր գյուղում՝ Լաչինի միջանցքի մուտքի մոտ: ՌԴ խաղաղապահ զորակազմից և ադրբեջանական կողմից դեռևս որևէ արձագանք չկա բեռնատարները Լեռնային Ղարաբաղ հասցնելու մասով։ «Հայաստանը հումանիտար օգնությունը Արցախ հասցնելու հարցով համապատասխան օղակներով նաև Ադրբեջանին է դիմել: Ինչպես տեսնում եք, դեռ որևէ տեղաշարժ չկա։ Մենք որևէ արձագանք չենք ստացել, սպասում ենք արձագանքի»,-այս մասին լրագրողների հետ ճեպազրույցում հայտնել է Լեռնային Ղարաբաղում հումանիտար ճգնաժամի կառավարման ՀՀ կառավարության աշխատանքային խմբի ներկայացուցիչ Վարդան Սարգսյանը:

5. Քաղաքական նպատակներին հասնելու համար շրջափակումն ու սովն օգտագործելը անթույլատրելի է. ԱՀ ԱԳՆ

Հուլիսի 25-ին ԱՀ Արտաքին գործերի նախարարությունը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որտեղ խստորեն դատապարտում է սեփական ռազմաքաղաքական նպատակներին հասնելու համար Արցախի Հանրապետությունում սով առաջացնելու Ադրբեջանի նպատակաուղղված և համակարգված փորձերը: «Կրկին շեշտում ենք, որ պաշարման մեջ գտնվող Արցախի ժողովրդի ֆիզիկական գոյատևման համար անհրաժեշտ մարդասիրական բեռների ներկրմանը դիտավորյալ խոչընդոտումը, ինչպես նաև խաղաղ բնակչությանը սով, տառապանքներ և զրկանքներ պատճառելուն ուղղված կանխամտածված գործողությունների իրականացումը հանդիսանում է միջազգային իրավունքի կոպիտ խախտում և որակվում է որպես պատերազմական հանցագործություն»,-ասված է հայտարարության մեջ:

Արտգործնախարարության տարածած հայտարարույթյան համաձայն ակնկալվում է, «որ որպես Արցախում հումանիտար աղետը դադարեցնելուն ուղղված առաջին քայլ, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդն անհապաղ կպահանջի ամբողջությամբ և անվերապահորեն իրականացնել Արդադարադության միջազգային դատարանի 2023 թ. փետրվարի 22-ին ընդունված և 2023 թ. հուլիսի 6-ին վերահաստատված վճիռը, կապահովի մարդասիրական անարգել մուտքն Արցախ, ինչպես նաև կլիազորի մարդասիրական օդային միջանցքի բացումը»,- մասնավորապես նշված է հայտարարության մեջ:

6. ԱՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանը ողջունում է Freedom House միջազգային հեղինակավոր իրավապաշտպան կազմակերպության կոչը

ԱՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Գ. Ստեփանյանը ողջունում է Freedom House միջազգային հեղինակավոր իրավապաշտպան կազմակերպության անդրադարձն Ադրբեջանի կողմից Արցախի շարունակվող շրջափակմանը, որով կազմակերպությունը արձանագրում է, որ վատթարացող մարդասիրական իրավիճակը խաղաղ բնակիչներին զրկում է դեղամիջոցներից և առաջին անհրաժեշտության ապրանքներից:

Մենք կոչ ենք անում ժողովրդավարական կառավարություններին ճնշում գործադրել Ադրբեջանի վրա՝ անմեղ քաղաքացիների կանխամտածված սովամահությանը վերջ տալու համար։

7. Արցախի շրջափակման մասին միջազգային մեդիա արշավը շարունակվում է. ստորագրահվաքին միացել են 61 երկրներից

Unblock Humanity նախաձեռնությունն արդեն 2 ամսից ավելի է իրականացնում է միջազգային մեդիա արշավ Արցախի շրջափակման մասին․ սոցիալական հարթակներում գովազդային արշավ, կապ միջազգային լրագրողների և ազդեցիկ գործիչների հետ, ակտիվ համագործակցում Սփյուռքի հայության հետ։ Այս ամենի շրջանակներում ստեղծվել է հոլովակ՝ թիրախային լսարանին համապատասխան հատուկ շեշտադրումներով։ Այն մարդկանց ուղղորդում է unblockhumanity.com կայք, որտեղ նրանք ստանալու են հատուկ գործողության կոչեր։ Այս պահին ուղարկվում է նամակ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին:

Օրվա վիճակագրական թարմացումներ

Արցախի բոլոր բուժհաստատություններում պլանային վիրահատությունների դադարեցման պատճառով մոտ 1,710 քաղաքացի զրկվել է վիրահատվելու միջոցով առողջական խնդիրների լուծման հնարավորությունից՝ վերջին 2 օրվա ընթացքում աճելով շուրջ 10 դեպքով։

Մինչ այսօր Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտեի միջնորդությամբ և ուղեկցությամբ Արցախից Հայաստան է տեղափոխվել 655 հիվանդ, իսկ ռուս խաղաղապահների ուղեկցությամբ՝ ևս 70-ը՝ համապատասխան բուժում ստանալու համար: ԿԽՄԿ գործունեության հանդեպ հարուցված ադրբեջանական լրացուցիչ խոչընդոտների պատճառով գրեթե մեկ ամիս շարունակ դադարեցվել էին տեղափոխությունները մայիսին, կրկին կասեցվել հունիսի 15-ին, որից հետո որոշակի ընդհատումներով ու լրացուցիչ խոչընդոտներով շարունակվել են:

Շրջափակման հետևանքով իրենց տներ չեն կարողացել վերադառնալ ընդհանուր առմամբ շուրջ 3,900 անձինք, ներառյալ՝ 550 երեխա, որոնց մի մասն արդեն վերադարձել է տուն՝ Կարմիր խաչի և ՌԴ խաղաղապահների աջակցությամբ:

Ստեփանակերտ-Գորիս մայրուղով (Լաչինի (Քաշաթաղի) միջանցքով) ոչ մի քաղաքացի ազատորեն չի երթևեկել, և մարդկանց երկկողմանի տեղաշարժի դեպքերը նվազել են շուրջ 215 անգամով, եղածն էլ միայն Կարմիր խաչի ու ՌԴ խաղաղապահների աջակցությամբ (229 օրվա ընթացքում մարդկանց 561,050 -ի փոխարեն՝ 2,614 մուտք և ելք։ Ընդ որում՝ վերջին 2օրում գրանցվել է քաղաքացիների՝ 24 ելքի և մուտքի դեպք:

Արգելափակված ճանապարհով Արցախի քաղաքացիների ոչ մի մեքենա չի անցել, իսկ մեքենաների ընդհանուր շարժը գրեթե 72 անգամ ավելի քիչ է եղել, քան պետք է լիներ առանց շրջափակման (229 օրվա ընթացքում 210,680 -ի փոխարեն՝ 2,936 մեքենայի մուտք և ելք, այն էլ՝ միայն Կարմիր խաչի և ՌԴ խաղաղապահների կողմից): Դա նշանակում է, որ վերջին 2 օրվա ընթացքում արձանագրվել է մեքենաների 5 մուտք և ելք՝ միայն Կարմիր խաչի մեքենաները:

Շուրջ 16 անգամ ավելի քիչ կենսական նշանակության ապրանք է ներկրվել միայն Կարմիր խաչի և ռուս խաղաղապահների կողմից, քան իրականում պետք է լիներ առանց շրջափակման (229 օրվա ընթացքում մոտ 91,600 տոննայի փոխարեն՝ 5,715 տոննա, որից վերջին 2օրվա ընթացքում՝ 0 տոննա:

Շրջափակման ընթացքում Ադրբեջանը հանրագումարային 162 օր շարունակ լրիվությամբ կամ մասնակիորեն ընդհատել է Հայաստանից Արցախ գազամատակարարումը, իսկ էլեկտրամատակարարումը լրիվությամբ խափանված է արդեն 200 օր շարունակ: Դա հանգեցրել է ամենօրյա հովհարային ու լրացուցիչ վթարային անջատումների և բազմաթիվ հիմնարկների գործունեության փակման կամ կրճատման:

Շրջափակումից ի վեր 1450 տնտեսավարող սուբյեկտ (ընդհանուրի 33,9 %-ը) շրջափակման պայմաններում աշխատելու անհնարինության պատճառով կասեցրել է իր գործունեությունը, իսկ 2827 տնտեսավարող սուբյեկտ գործում է մասնակիորեն՝ արտադրական հզորությունների չնչին մասով կամ պետական աջակցությամբ։

Շրջափակման և կենսական ենթակառուցվածքների խափանման պատճառով շրջափակման մեկնարկից առ այսօր փաստացի աշխատանքը և եկամտի աղբյուրը կորցրել է նախնական հաշվարկներով շուրջ 15,000 մարդ (ներառյալ՝ պետական աջակցությամբ աշխատատեղի ժամանակավոր պահպանման դեպքերը), որը մասնավոր հատվածում աշխատողների 80 տոկոսից ավելին է։ Ցուցանիշը հատկապես վերջին շրջանում արագորեն աճում է։

Դադարել են 32,6 կիլոմետր ճանապարհի, տասնյակ կիլոմետր ջրագծի, հազարավոր հեկտար հողատարածքների ոռոգման համակարգերի, 3,717 բնակարանների, ավելի քան 40 սոցիալական և արտադրական ենթակառուցվածքների շինարարական աշխատանքները։

Շրջափակման ընթացքում Արցախի Հանրապետության տնտեսությանը հասցվել է շուրջ 435 մլն ԱՄՆ դոլարի վնաս՝ հանգեցնելով մոտ 48 տոկոսի չափով ՀՆԱ-ի կանխատեսված տարեկան ցուցանիշի (903 մլն դոլար) չապահովմանը: