ՌԴ-ն Հայաստանին թողեց առանց այլընտրանք

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

«Վերին Լարսի» անցակետով (ռուս-վրացական սահման) երթևեկությունը նոյեմբերի 13-ից մինչև ամսվա վերջ կդժվարանա ճանապարհի վերանորոգման պատճառով: Այս մասին հայտնում է Ռուսաստանի Դաշնային մաքսային ծառայությունը։ 

«Երթևեկության հնարավոր դժվարության պատճառով խորհուրդ ենք տալիս դիտարկել ապրանքների փոխադրման այլընտրանքային երթուղիները»,- ասվում է ՌԴ ԴՄԾ մամուլ ծառայության հաղորդագրության մեջ։ 

Բայց հարցն այն է, որ Հայաստանն այլընտրաքային լիարժեք ուղի չունի այս պահի դրությամբ, և փաստացի ամանորյա աժիոտաժից առաջ հայ տնտեսվարները կանգնում են լուրջ խնդրի առջև՝ ինչպե՞ս հասցնել ապրանքը Ռուսաստան։

Այսինքն՝ այլընտրանքային ուղին Ադրբեջանով է, որին ձգտում են ՀՀ իշխանությունները, սակայն անգամ ՔՊ-ականներն են խոստովանում՝ քանի դեռ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև չի ստորագրվել, այսպես կոչված, խաղաղության պայմանագիրը, այդ ուղին մեղ համար փակ է: Իսկ լաստանավային փոխադրումը այդպես էլ չիրագործվեց...

Ի՞նչ հետևանք կունենա Հայաստանի տնտեսության վրա Լարսի աշխատանքների ժամանակավոր դժվարացումը. այս թեմայի շուրջ MediaHub-ը զրուցեց Հանրային քաղաքականության հետազոտությունների ազգային կենտրոնի փորձագետ, տնտեսագետ Արմեն Քթոյանի հետ։ 

«Փորձը ցույց է տալիս, որ այդ ազդեցությունը միշտ նեգատիվ է, քանի որ առանձին բիզնեսների համար միակ ոչ այլընտրաքային ճանապարհն է, որը, բնականաբար, խնդիրներ է ստեղծում։ Այլընտրանք կարող է հանդիսանալ Սև ծովով փոխադրումների իրականացումը, սակայն սա ժամանակային խնդիրներ է ստեղծում»,- ասաց Քթոյանը։

Իշխանությունները արդեն բավականիին երկար ժամանակ խոստանում են պարբերաբար դժվարանցանելի դարձող «Վերին Լարսին» Սև ծովով այլընտրանքային լաստանավային ուղի ապահովել: Կառավարությունը հայտարարում է, թե ծրագիրը կյանքի է կոչվում, արդեն երկու փորձնական փոխադրում է իրականացվել Նովոռոսիյսկ-Բաթումի-Նովոռոսիյսկ երթուղով։

Հաղորդվում է, որ շուտով փոխադրումները կանոնավոր կդառնան՝ շաբաթական առնվազն մեկ անգամ հաճախականությամբ։

Բայց այս պահին ունենք այն, ինչ ունենք․ առևտրի համար ամենաակտիվ շրջանում Հայաստանից Ռուսաստան բեռները հասցնելը մինչև ամսվա վերջ կլինի բավականին բարդ:

Քթոյանը վստահ է՝ սա ազդակ է տնտեսվարողներին, որ փորձեն մեխանիզմներ կամ համատեղ քայլերի արդյունքում ռիսկերի նվազեցման քայլեր իրականացնել։

«Համենայնդեպս «Վերին Լարս» անցակետի փակ լինելը մեզ ցույց կտա՝ արդյոք կոնտեյներային նավը այլընտրանք կհանդիսանա՞, թե՞ ոչ։ Սկզբից իշխանությունը խոսում էր լաստանավի մասին, հետո լաստանավը փոխվեց, դարձավ կոնտեյներային նավ, բայց այսպես ուղին երկարում է և թանկանում է, իսկ ժամանակի առումով տնտեսվարողները կորուստ են ունենում։ Պետք է տնտեսվարողները փորձեն արտահանման ուղղությունները դիվերսիֆիկացնել ավելի շուտ, քանի որ այժմ մենք ունենք արտահանումային կախվածություն Ռուսաստանից»,- ասաց տնտեսագետը։

Որքանով է այս իրավիճակը պայմանավորված քաղաքականությամբ: Ըստ փորձագետի՝ սա Ռուսաստանի կողմից կիրառվող պատժամիջոց չէ, իսկ մի քանի շաբաթ առաջ կոնյակ արտահանող բեռնատարների հետ առաջացած խնդիրն ուներ տնտեսական և իրավական բաղադրիչներ։

Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ կոնյակ արտադրող ընկերություններից մեկից MediaHub-ին հայտնել էին, որ ռուսական խոշոր «Магнит» սուպերմարկետների ցանցը հրաժարվել է իրենցից կոնյակ մատակարարել՝ «по политическим соображениям»:

Հետո հայտնի դարձավ, որ Լարսում հայկական կոնյակ արտահանող բեռնատարների հերթ է գոյացել, քանի որ ռուսական կողմը որոշել է ապրանքն ուղարկել փորձաքննության: Այս պահին, կարծես, խնդիրը կարգավորվել է։ Սակայն հաշվի առնելով հայ-ռուսական հարաբերություններում առկա լարվածությունը՝ չի բացառվում, որ իրավիճակը գնալով էլ ավելի կվատանա, և ՀՀ քաղաքացիներն ու բիզնեսը առաջին տուժողներն են:

Մարիաննա Արամյան