Ռիսկերին դիմակայելու իմունիտետը առավելագույնս թուլացրել են

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Մենք գտնվում ենք խոշոր ցնցումների շեմին, որի արդյունքը կլինի կամ Հայաստանի  և հայ ազգի (հենց ազգի) վերականգնումը, կամ Հայաստանի Հանրապետության՝ որպես տարածաշրջանի էթնո-քաղաքական միավորի, փաստացի ոչնչացումը: Վերահաս ցնցումների նշաններն ակնհայտ են և բազմակողմանի։

Պայմանականորեն դրանք կարելի է բաժանել երեք գործընթացների, որոնք շատ սերտորեն փոխկապակցված են իրար հետ: Այս կամ այն իրադարձությունների վերաբերյալ իշխանամետ կամ ընդդիմադիր հայացքները դնում ենք մի կողմ, քանզի  պետք է սթափ նայել գործընթացներին։

Անկայունության ներքին գործոնը որոշվում է նրանով, որ ներկայիս իշխանությունն իր լիազորությունները պահպանելու գործողություններով առավելագույնս թուլացրել է ներպետական իմունիտետը՝ դիմակայելու ռիսկերին, և իշխանությունների ներքին քաղաքականությունը հասարակությանը գործնականում հասցրել է մշտական լարվածության, տագնապի, անկայունության և ներքին փլուզման վիճակի։

Երկրի բնակչության արհեստականորեն բաժանումը իրար միջև «պատերազմող» խմբերի, ատելություն գեներացնելը, ազգային և պետական ինքնությունից հրաժարվելը, մշտական սուտը, վախերի քարոզչությունը խզել են բոլոր մտավոր և հասարակական կապերը հասարակ մարդկանց միջև, ովքեր, ըստ էության, Հայաստանը ցեմենտավորում էին անցյալի, ներկայի և ապագայի միասնական ըմբռնումով։

Հասարակությունն օբյեկտիվորեն ընկալում է Հայաստանի իշխանությունների, այսպես կոչված, «խաղաղության օրակարգի» ներկայիս քաղաքականությունը՝ որպես թուրք-ադրբեջանական ծրագրերով երկրի ոչնչացման գործընթաց։  Ներհասարակական տագնապալի գործընթացների աճի վերջին կաթիլը ազգային-պետական գաղափարախոսությունից հրաժարվելու (երկրի Սահմանադրությունը փոխելու) Հայաստանի իշխանությունների նախաձեռնությունն էր՝ որպես աղետից խուսափելու շանս (որն, ըստ էության, քաղաքագիտական կրետինիզմ է)։
Իշխանությունը չի հաշվարկել մի շատ կարևոր նրբություն, հայերը զանգվածաբար կտրականապես հրաժարվում են իրենց վրա վերցնել «մեղքը» միայն այն բանի համար, որ իրենք հայ են։

Տարածաշրջանային ռիսկի գործոնը պայմանավորված է Թուրքիայի և Ադրբեջանի՝ միմյանց հետ ընդհանուր ցամաքային սահման ստեղծելու դոկտրինալ տեսլականով՝ տարածաշրջանում նրանց համար «թշնամական» հայկական էթնո-քաղաքական միավորի (Հայաստանի Հանրապետություն) զուգահեռ չեզոքացմամբ։

Ընդ որում, պետք է նշել, որ թուրք-ադրբեջանական տանդեմը դիտարկում է Հայաստանի չեզոքացումը՝ անկախ Հայաստանի իշխանությունների քաղաքական կամ գաղափարական կուրսից։ 
Այսինքն՝ կարևոր չէ, թե ովքեր են իշխանության՝ ներկայիս թյուրքամետ իշխանությունները կամ ովքեր կգան նրանց փոխարինելու։ 

Թուրք-ադրբեջանական հաշվարկը պրագմատիկ է իրենց տեսանկյունից՝ այն լույսի ներքո, որ իրենց համար եզակի հնարավորություն է ստեղծվել (Հայաստանի ներկայիս իշխանությունների տեսքով) Հայաստանի չեզոքացման ճանապարհով իրենց համար լուծել երկու հայեցակարգային խնդիր։

Տալ «հողի վրա» թյուրքալեզու պետությունների միասնական քաղաքական համակարգում միավորվելու նախագծի իրականացման գործնական շերտ (թուրանական նախագիծ) և Մեծ Թուրանի ճանապարհից հանել «հայկական խոչընդոտը»՝ Հայաստան պետության տեսքով:

Պակաս կարևոր չէ նշել, որ թուրք-ադրբեջանական տանդեմը, բացի ռազմական բաղադրիչից, Հայաստանի չեզոքացման իր պլանների քաղաքական օրինականացման կարիքն ունի, և ՀՀ իշխանությունների հետ, այսպես կոչված, խաղաղության բանակցությունները և Հայաստանի թավշյա վերնախավի՝ Սահմանադրությունը փոխելու պլանները թուրք-ադրբեջանական տանդեմի պլաններին լիովին համապատասխանող գործոններ են։
Հայաստանի համար բարձր ռիսկի գեոքաղաքական գործոնը ներկայացված է Հայաստանի տարածքում պայմանական Արևմուտքի (ԱՄՆ+սատելիտներ, ԵՄ, Իսրայել, Թուրքիա և այլն) պայմանական Արևելքի (Ռուսաստան, Իրան, Չինաստան և այլն) ուղղակի բախմամբ:

Անշուշտ Արևմուտքի և Արևելքի համար սկզբունքային է Հայաստանի տարածքով հնարավոր լոգիստիկ հանգուցների վերահսկումը, քանի որ բոլոր խաղացողների համար դա ազգային անվտանգության հարց է։ 

Ռիսկերը գեներացվում են նաև տարածաշրջանում Իրանին և Ռուսաստանին լայնամասշտաբ պատերազմի մեջ ներքաշելու պայմանական Արևմուտքի ցանկությամբ՝ դրանով իսկ լուծելով իր համար կարևորագույն խնդիրներ, ինչպես Մերձավոր Արևելքում (իսրայելա-պաղեստինյան քեյս) և Եվրոպայում ( ռուս-ուկրաինական ճակատ)։ Իսկ պատերազմի ամենահավանական սցենարը Հայաստանի Սյունիքի մարզի ուղղությամբ հարվածն է թուրք-ադրբեջանական տանդեմի կողմից։ 

Հայաստանի գոյության հաշվին Հարավային Կովկասում անկայունության գոտու ընդլայնումը հնարավոր դարձավ բացառապես ներկայիս հայկական իշխանության արտաքին և ներքին ճակատներում ինքնասպան քաղաքականության շնորհիվ։

Իհարկե, այս փոքրիկ հոդվածում դժվար է մանրամասնորեն բացատրել գործընթացների բոլոր երանգներն ու նրբությունները, բայց, այնուամենայնիվ, հիմնական ռիսկերն ու սպառնալիքները, իմ կարծիքով, բխում են վերը նշվածից:

Արման Աբովյան