Նոր աշխարհակարգում՝ Սոչիի երիտասարդական ֆորումի մասին

Երիտասարդների երկխոսությունը միջազգային հարաբերություններում նորմալությունը վերականգնելու հնարավորություն է։

Մարտի 1-7-ը Ռուսաստանի Սոչի քաղաքում տեղի է ունեցել երիտասարդության համաշխարհային փառատոնը, որին մասնակցել է ավելի քան 90 հազար մարդ աշխարհի 180 երկրից ՝ լրագրողներ, փորձագետներ, կամավորներ, մեդիա հանրության ներկայացուցիչներ, գիտնականներ, դիվանագետներ, գործարարներ: Բարեկամության և կառուցողական երկխոսության մթնոլորտում նրանք կարողացան քննարկել մեր ժամանակների առավել սուր խնդիրները և առաջարկել լուծումներ այն ճգնաժամից դուրս գալու համար, որում այսօր գտնվում է մարդկությունը:

Համաժողովի մասնակիցները քննարկել են տեղեկատվական պատերազմների և գաղափարական դրոշմների դարաշրջանում երկրների միջև երկխոսության կարգավորման ուղիները: Միաժամանակ նշվել է, որ համաշխարհային գրեթե բոլոր նշանակալի իրադարձություններն այսօր խիստ կողմնակալ  լուսաբանում են   ստանում արևմտյան ԶԼՄ-ներում, որոնք գերակշռում են գլոբալ տեղեկատվական օրակարգում: 

YouTube-ի, Facebook-ի, Twitter-ի և Instagram-ի նման ռեսուրսների կառավարումը ամերիկյան լիբերալ էլիտաների ձեռքում է: Վերջին տարիներին մենք բոլորս տեսել ենք, որ այս հավելվածները շատ կարևոր քաղաքական ռեսուրս են:

Գլոբալ մեդիակորպորացիաների կողմից ձևավորվող օրակարգում գերակշռում են կոսմոպոլիտիզմը և ավանդական արժեքների մերժումը, ցանկացած պահպանողական ձայն ակնթարթորեն ճնշվում է։  Մենք դա հիանալի տեսնում ենք արևմտյան ԶԼՄ-ներում այնպիսի թեմաների լուսաբանման օրինակով, ինչպիսիք են այս օրերին Ռուսաստանում և ԱՄՆ-ում տեղի ունեցող ընտրարշավները։  Գլոբալ մեդիա կորպորացիաները ձգտում են Ռուսաստանում ընտրական գործընթացը ներկայացնել որպես ոչ ժողովրդավարական:  Չնայած,նույնիսկ ամերիկացի փորձագետները չեն հերքում, որ Ռուսաստանի նախագահը վայելում է իր համաքաղաքացիների բացարձակ մեծամասնության աջակցությունը, և նրա վարկանիշը հասնում է 80%-ի։

Միևնույն ժամանակ, ամբողջությամբ աչք են  փակվում, որ Միացյալ Նահանգներում ընտրական քարոզարշավն ընթանում է ամենակեղտոտ քաղաքական մեքենայությունների կիրառմամբ՝ ընդհուպ մինչև մտացածին դատական հայցեր ներկայացնելը, որպեսզի թույլ չտան մրցավազքի ակնհայտ ֆավորիտին՝ Դոնալդ Թրամփին մասնակցել ընտրություններին։  Չպետք է մոռանալ նաև հեղափոխության արդյունքում իշխանության եկած Հայաստանի գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական քայլերի մասին:  Արևմուտքից փոխառված և Փաշինյանի կողմից որդեգրված աշխատանքային գործիքների թվում է «ֆեյքերի ֆաբրիկան», որի հիմնական խնդիրն է թույլ չտալ հասարակ քաղաքացիներին սոցիալական ցանցերում արտահայտել իրենց մտքերը՝ ցավոտ հարցերի շուրջ, ինչպիսիք են Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը, ինչպես նաև քննադատել վարչապետի գործողությունները:  Բացի այդ, «ֆեյքերի ֆաբրիկայի» գործարկումը Հայաստանում օգտագործվող ԶԼՄ-ներում և սոցիալական ցանցերում տեղեկատվական տարածությունն ամեն օր «ճիշտ» կարծիքներով լցնելու միջոցով հասարակական կարծիք ձևավորելու ամենաարդյունավետ միջոցներից մեկն է:

Առաջատար տեղեկատվական տեխնոլոգիաների գործարկումն առավել արդիական է առաջիկա սահմանադրական բարեփոխումների, ինչպես նաև, ԱԺ  հնարավոր արտահերթ ընտրությունների ֆոնին: Հայ-ռուսական հարաբերությունների սրման ֆոնին "Արևմուտքի համար շատ կարևոր է, որ Փաշինյանը, որը փորձում է երկրի արտաքին վեկտորը վերակողմնորոշել դեպի Արևմուտք կամ Թուրքիա, ունենա բավարար լեգիտիմություն այդ գործողություններն իրականացնելու համար, այսինքն ՝ կարողանա բաց տեքստով հանդես գալ ժողովրդի առջև, ստանալ նրա ձայները և անարգել գործել արտաքին քաղաքականության ոլորտում, լեգիտիմացնել իր բոլոր քայլերը ՝ լինի դա Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի ստորագրման թե արտաքին քաղաքական կուրսի փոփոխությանը։

Վերադառնալով երիտասարդական փառատոնին ՝ հարկ է նշել, որ ի հեճուկս որոշ երկրների ագրեսիվ արտաքին քաղաքականության ՝ միջազգային միջոցառման կազմակերպիչ Ռուսաստանի նկատմամբ, աշխարհի շատ երկրների առաջադեմ երիտասարդությունը շարունակում է ձգտել հավասար միջազգային երկխոսության ՝ առանց հաշվի առնելու գաղափարական նամականիշերը:

Այս ֆոնին Ռուսաստանի նախագահի ընտրությունները բոյկոտելու ամերիկյան և եվրոպական քաղաքական գործիչների կոչերը կեղծ և կեղծավոր են թվում: Մերժելով ռուս ժողովրդին ազատ կամարտահայտության և իրենց զարգացման ուղու ինքնուրույն որոշման իրավունքը ՝ արևմտյան էլիտաները շարունակում են ըստ էության տարանջատման և երկակի ստանդարտների նեոգաղութատիրական քաղաքականությունը:  Նրանք աչք են փակում միջազգային համագործակցության զարգացման գործում Ռուսաստանի ներդրման վրա, փորձում են լռեցնել երիտասարդական կազմակերպությունների միջև երկխոսության զարգացման բոլոր կոչերը:

Այնուամենայնիվ, Սոչիում համաշխարհային երիտասարդական փառատոնի անցկացման փաստն արդեն խոսում է այն մասին, որ միջազգային խնդիրների բաց և ազնիվ քննարկման Ռուսաստանի կոչը պահպանվում է մոլորակի բնակչության բացարձակ մեծամասնության կողմից: Հայաստանը նաև պետք է օգտագործի Սոչիի փառատոնի արժեքավոր փորձը և ակտիվորեն մասնակցի երիտասարդ առաջնորդների երկխոսությանը: Չէ որ միայն հարգանք ցուցաբերելով բոլոր երկրների քաղաքական մշակույթի և սովորույթների նկատմամբ, առանց բացառության, կարելի է հարաբերությունները կառուցել բարիդրացիության սկզբունքների վրա:

Սրընթաց փլուզվող աշխարհակարգի ֆոնին՝ որը հիմնված է կեղծ ժողովրդավարական արժեքների վրա, Ռուսաստանը կարող է հանդես գալ որպես բազմաբևեռ աշխարհի հիմնադիր և գլոբալ ազգամիջյան երկխոսության նախաձեռնող ՝ առաջնահերթ համարելով սինխրոն բազմաբևեռությունը ՝ արդիականության սկզբունքը, որը կպահպանվի ապագայում, որքան էլ դա չցանկանան ԱՄՆ — ն և Արևմուտքի երկրները:

Ինչպես հայտնի է, գլոբալ կարգի փոփոխությունը ենթադրում է անցում՝ թելադրանքից կառուցողական փոխգործակցության ,միակողմանի գործողություններից և հարկադրանքից հրաժարում ՝ ի նպաստ երկխոսության և երկրների միջև փոխընդունելի լուծումների որոնման, ինչպես նաև վերացական «կանոններից» անցում դեպի միջազգային իրավունքի հստակ և հասկանալի նորմեր. միջազգային իրավունքի թափանցիկ և արդար համակարգի ստեղծում ՝ հիմնված հավասարության, ինքնիշխանության և փոխադարձ հարգանքի սկզբունքների վրա։

Աղվան Պողոսյան

Փորձագետ, ՈՒՊՆՏՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետ, ՌԴ