Երևան, 16.Սեպտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ученые выяснили, как делали самые древние копья

ՄՇԱԿՈՒՅԹ

Триста тысяч лет назад ранние неандертальцы изготавливали деревянные орудия по двум разным технологиям, одну из которых до сих пор считали изобретением Homo sapiens, пишет Naked-Science.

Коллекция, которую часто объединяют под названием «Шенингенские копья», состоит из самых древних образцов деревянных орудий, найденных к сегодняшнему дню. Предметы достали из земли еще в конце прошлого века, во время раскопок плейстоценовой стоянки недалеко от Шенингена (Германия).

Стоянка, возраст которой определили в 300 тысяч лет, находилась на берегу озера. Кроме 187 деревянных артефактов, там обнаружили предметы, сделанные из костей, а также скелетные остатки травоядных животных. Так как вокруг не нашли следов изготовления орудий на месте, антропологи предположили, что это была временная охотничья стоянка на берегу озера, которую посещали в сезон охоты.

Исследователи из Университета Рединга опубликовали в журнале Proceedings of the National Academy of Sciences работу, в которой представили свои выводы. Они изучили деревянные артефакты с помощью новых методов визуализации, таких как 3D-микроскопия и микротомография.

Предметы были изготовлены из ели, лиственницы и сосны. Такое сырье не могло быть доступно на берегу бывшего межледникового озера, где находилась стоянка. Его нужно было принести из других мест, на расстояние не менее трех-пяти километров.

Некоторые артефакты заострены только с одной стороны, поэтому еще в предыдущем исследовании авторы посчитали их копьями. У другой части артефактов обработаны оба конца. На основании идентификации целых и фрагментированных копий и метательных палок ученые пришли к выводу, что коллекция содержит примерно 20-25 орудий охоты.

Еще 35 деревянных инструментов, по мнению исследователей, использовались в быту — например, для обработки шкур животных. Небольшие заостренные отщепы дерева, предположительно, тоже имели бытовое назначение. Они похожи по форме на костяные орудия, и их могли использовать в качестве заколки для одежды или волос, для извлечения насекомых из коры деревьев, в качестве рыболовных копий либо шильев для обработки шкур.

Авторы работы разделили предметы на две группы по методу производства. В первую попали те, что изготавливали из круглой деревянной заготовки подходящей толщины. Ее очищали от веток и соскабливали кору, а потом заостряли концы копья. Если заготовка была не совсем прямая, ее форму меняли путем выскребания древесины.

Никаких следов первичной обработки предметов первой группы (ветки, кора) на стоянке не нашли. На этом основании ученые пришли к выводу, что такие копья изготовили в другом месте. Но, по мнению исследователей, на берегу древнего озера их могли ремонтировать.

Ко второй группе отнесли предметы, изготовленные методом расщепления. Почти все они сделаны из ели. Судя по годовым кольцам, древесину для них брали из довольно толстых стволов, из прикорневой части. Такой выбор материала существенно затрудняет работу мастера. Но авторы статьи отметили, что находящаяся ближе к корню древесина тверже других частей ели, а кроме того, раскалывается более контролируемо.

При создании орудий вторым способом должно было оставаться много невостребованного материала. Из него, как утверждают авторы работы, делали как раз те небольшие предметы, которые могли быть шильями или заколками.

Исследователи подчеркнули: они нашли первое доказательство того, что орудия методом расщепления использовали не только Homo sapiens, как считали раньше по находкам в Африке, но и другие представители рода Homo. Создание таких орудий — важная эволюционная точка, как и изобретение ашельской технологии Homo erectus, отметили ученые.

Մեր քաղաքացիները ճռռում են բանկային բարձր տոկոսների տակ․ Լիանա ՄանուկյանԻրանի ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Քեշմ կղզու երկնքում ամերիկյան MQ-9 անօդաչուի ոչնչացման մասին 2024 թվականի ընտրություններից հետո Թրամփի կարողությունն աճել է 2,7 միլիարդ դոլարով. Forbes Յունիբանկի Թեժ հեռախոսակապի կենտրոնն աշխատանքային օրերին գործում է շուրջօրյա Ռուսական ուժերը ռեակտիվ անօդաչու թռչող սարքերով հարձակվել են Կիեւի վրա Վթար․ գազ չի լինի անորոշ ժամանակ Քննարկվել են ՀՀ-ԵՄ գործընկերության ռազմավարական օրակարգի առաջմղմանն առնչվող հարցեր ԱՄՆ Արդարադատության նախարարությունը պնդում է, որ ռուսական հետախուզական ծառայությունները ծրագրել են ռուս ընդդիմադիր գործիչների սպանություններ և դիվերսիաներ Ազատումներ և նոր նշանակումներ ՆԳՆ և ենթակա ծառայություններում Ռալֆ Յիրիկյանը Առաջնորդության դպրոցի մասնակիցների հետ քննարկել է ժամանակակից առաջնորդության մարտահրավերներըՄաhաgել է քանդակագործ, Հայաստանի վաստակավոր նկարի Էդուարդ Շախիկյանը Ծնողները խնջույքի ժամանակ 5-ամյա որդուն թողել են մեքենայում․ երեխան մահացել էԴպրոցի հիմնական նպատակը հոգևոր և ազգային արժեքներով քաղաքացի դաստիարակելն է. Ցոլակ ԱկոպյանԼոս Անջելեսում ուղղաթիռի կործանման վայրում հայտնվել է տեղի բնակչուհի Ալյոնա Սևանեսյանը ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատը արգելափակել է Թրամփին իմպիչմենտի ենթարկելու նոր փորձը ԱՄՆ-ն և Իսրայելը փորձել են Իրաքյան Քուրդիստանում բազա ստեղծել Իրանի դեմ գործողությունների համար.Ղալիբաֆ 18 արդարների գործով դատկան նիստը տեղի կունենա սեպտեմբերի 17-ինՏարադրամի փոխարժեքները սեպտեմբերի 16-ին ԱՄՆ Կոնգրեսն ընդունել է Իրանի դեմ պшտերազմը դադարեցնելու պահանջով բանաձև Գեղարքունիքի մարզում՝ Սարալանջում, 33-ամյա վարորդը գյուղատնտեսական աշխատանքներ կատարելիս «Բելառուս» տրակտորով կորցրել է կառավարումը և կողաշրջվել․ կա վիրավnր Հայաստանի արժանապատվությունը նվաստացնող ադրբեջանական հայտարարություններին ՔՊ-ն վախենում է պատասխանել․ տեսանյութ Ալիևը կարող է խոսել Փաշինյանին վիրավnրելու, նրանից բազմաթիվ զիջումներ կnրզելու մասին, բայց մարդասիրության մասին խոսելու փոխարեն ճիշտ կանի՝ լռի. Տիգրան Աբրահամյան Մերձավոր Արևելքում էսկալացիան խորանում է․ Սաուդյան Արաբիան ստիպված է ապավինել սեփական ուժերին․ Արտակ ԶաքարյանԷլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 5 մարզերում ՆԳ նախարարի հրամաններով ՆԳՆ և ենթակա ծառայություններում կադրային փոփոխություններ են կատարվել Հայաստանի գավաթի խաղարկության 1/8 եզրափակչի զույգերը հայտնի են Տղամարդը փորձել է սպանել լացող 2-ամյա որդունԿայուն զարգացում` հաշվետվությունից դեպի ավելի պատասխանատու կառավարման համակարգՍուրեն Պապիկյանն այցելել է Չինաստանում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանություն․ Պապիկյան Վաղն էլ կասի՝ եթե Ջերմուկը չտանք, պատերազմ կլինի. Ավետիք Չալաբյան Որոնք են ՀԷՑ-ի պլանային անջատումների հիմնական պատճառները ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են ԱՄՆ Կոնգրեսը բանաձև է ընդունել, որով պահանջում է դադարեցնել Իրանի հետ պատերազմը WSJ. ԱՄՆ-ն ձգտում է տիեզերքի ռազմական օգտագործումը դարձնել սովորական պրակտիկա Փաշինյանը փոխվարչապետին ուղարկում է արձակուրդ Սոչիի օդանավակայանում ժամանակավորապես սահմանափակվել են թռիչքներն ու վայրէջքներըՌԴ ՊՆ․ հարվածներ են հասցվել Ուկրաինայի նավահանգիստներին և երկաթուղային ենթակառուցվածքինՕգոստոսին Հայաստան է այցելել 227,026 զբոսաշրջիկՖուտզալի Հայաստանի ազգային հավաքականը Մոլդովայի ընտրանու հետ ոչ-ոքի խաղացWildberries-ը թույլ է տվել հաճախորդներին զեղչեր խնդրել վաճառողներիցԱնձրև և ամպրոպ, քամու ուժգնացում․ եղանակն՝ առաջիկա օրերինՀայաստան-Չեռնոգորիա խաղի տոմսերն արդեն վաճառվում ենԱրցախից հետո՝ Հայաստան․ ինչի՞ համար է Ադրբեջանը կեղծում պատմությունը. Կարպիս ՓաշոյանReuters․ Սաուդյան Արաբիան եվրոպացիներին զգուշացրել է նավթի մատակարարումների կրճատման մասինՇղթայական ավտովթար՝ Արարատի մարզում․ Այնթապում բախվել է 4 ավտոմեքենա, կա վիրավորԼիտվայի պաշտպանության նախարարության պնդմամբ՝ անցած գիշեր խոցված ԱԹՍ-ը պայթուցիկ էր տեղափոխումԱյս տարի «Ոսկե գնդակը» պետք է բաժին հասնի Յամալին․ Գաբրիել ԺեզուսԶՊՄԿ-ն ներկայացրել է կայուն զարգացման 2025 թվականի հաշվետվությունը՝ նոր գնահատումներով և կլիմայական ռազմավարությամբՊատրաստ եմ պատասխանել Պուտինի կամ Լավրովի զանգերին․ ԿալլասՍեպտեմբերի 16-ին Ջերմուկի կամուրջը փակ է լինելու