Աշխարհաքաղաքական նոր իրողություն՝ «Դավոսի խաղաղության» մարմանը զուգընթաց. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Այս շաբաթ մեկնարկում է Սանկտ Պետերբուրգի XXVII միջազգային ֆորումը, որին մասնակցում են շուրջ 17 հազար մասնակիցներ և 3 հազար լրատվամիջոցի ներկայացուցիչներ՝ 136 երկրներից և տարածքներից։  SPIEF 2024-ի կենտրոնական թեման, այն է՝ «Բազմաբևեռ աշխարհի հիմքը աճի նոր կետերի ձևավորումն է», շատ ճշգրիտ կերպով արտացոլում է նոր ժամանակների համաշխարհային տնտեսական էլիտայի շրջանակներում առաջացող քննարկումների ուղիները: Միջոցառմանը հատուկ ուշադրություն կդարձնեն Չինաստանից, Իրանից, Հնդկաստանից և աֆրիկյան երկրներից ժամանած հյուրերին, ինչը հստակորեն ցույց է տալիս համաշխարհային տնտեսական կենտրոնի տեղափոխումը դեպի Արևելք:

Համաշխարհային մասշտաբով տարեկան տնտեսական ֆորում կազմակերպելու գաղափարը նույնքան հին է, որքան աշխարհը։ Այս ձևաչափի դասական իրադարձությունը Դավոսի համաշխարհային տնտեսական ֆորումն էր, որը 1971 թվականին  նախաձեռնել էր գերմանացի տնտեսագետ Կլաուս Շվաբը։ Այս տարի ֆորումի 86-ամյա հիմնադիրն ու մշտական ​​նախագահը հայտարարեց իր հրաժարականի մասին։ Մի շարք քաղաքագետներ և վերլուծաբաններ այս որոշման մեջ տեսան թաքնված և ողբերգական սիմվոլիզմ, քանի որ շատ պատճառներ չկան, թե ինչու Շվաբի մտահղացումը կարող էր ավելի երկար ապրել իր ստեղծողից: Երբ 53 տարի առաջ Կլաուս Շվաբը սկսեց Ալպիական ֆորումը, միջոցառումը կոչվում էր Եվրոպական կառավարման ֆորում: Առաջին համաժողովը, որը համախմբել էր 450 մասնակից 31 երկրից, նպատակ ուներ նախաձեռնել բիզնես առաջնորդների միջև լավագույն կառավարման փորձի փոխանակում: Հետագա բուռն տասնամյակները ստիպեցին ֆորումին անդրադառնալ տնտեսական, քաղաքական և սոցիալական խնդիրներին: Համաժողովի կազմակերպիչների համար շահավետ դարձավ ԵՏՀ-ի դիրքավորումը որպես ռազմավարական և բարձր կարգավիճակ ունեցող քննարկումների հարթակ՝ ազդեցիկ մարդկանց՝ իրենց խոր գրպանների հետ միասին ներգրավելու համար:  Զգալիորեն ավելացան թեմատիկ նիստերի շրջանակը, բուֆետների քանակը, հյուրանոցների գները, հրավիրված հյուրերի ցուցակները, սակայն գլոբալ խնդիրների թիվը չնվազեց։

2024 թվականին կարող ենք լիակատար վստահությամբ արձանագրել, որ պաշտոնական համաժողովը դեգրադացվել է պատեհապաշտ քաղաքական գորգի ձևաչափի։ Այստեղ տեղին է հիշել ամերիկացի քաղաքագետ Սամուել Հանթինգթոնի խոսքերը, որը համաժողովի մասնակիցների գալակտիկան բնութագրեց որպես համաշխարհային վերնախավ, որը «ազգային հավատարմության հատուկ կարիք չի զգում, ազգային սահմանները դիտարկում է որպես խոչընդոտներ, որոնք, բարեբախտաբար, անհետանում են, իսկ ազգային կառավարությունները՝ որպես անցյալի մասունքներ»։

Ճշմարտությունն այն է, որ Դավոսը կորցնում է իր արդիականությունը, և թվում է, թե ավելի ու ավելի հեռու է սկզբնաղբյուրից: Դավոսը ժամանակին մի վայր էր, որտեղ շատ տարբեր հայացքներ ունեցող մարդիկ կարող էին շփվել չեզոք հողի վրա, բայց այժմ այն ​​այնքան է ասոցացվել նեոլիբերալ օրակարգի և գլոբալացման քողի տակ արևմտականացման հետ, որ աշխարհի ամենահզոր մարդկանցից շատերը, այդ թվում՝ աշխարհի ամենահարուստ մարդը՝ Իլոն Մասկը, նախընտրում են այն ծաղրել համացանցում, քան այցելել։

Բարեբախտաբար, կան վայրեր, որտեղ դուք կարող եք ավելի լավ տեսնել աշխարհը, քան Դավոսից: «Դավոսի խաղաղության» մարմանը զուգընթաց կառուցվում է աշխարհաքաղաքական նոր իրողություն, որի տեսքը ձևավորում են ինքնիշխանության ձգտող և փոխըմբռնման և փոխշահավետ համագործակցության կամուրջներ կառուցելու պատրաստ երկրները։ Հիմա զարմանալի չէ, թե ինչու է համաշխարհային գործարար համայնքի ամենաառաջադեմ մտածող մասը ամեն հունիսի թռիչքներ պատվիրում դեպի Սանկտ Պետերբուրգ: Արևմտյան երկրների տնտեսական ճնշման բացասական հետևանքների արդյունավետ հաղթահարման ռուսական օրինակը հստակ ցույց է տալիս, որ գլոբալ հարավի երկրները կարող են վստահորեն հետևել իրենց ազգային արտաքին քաղաքականությանը՝ չվախենալով ԱՄՆ-ի և նրա արբանյակների տնտեսական և քաղաքական շանտաժից։ Անցած տարիների՝ SPIEF-ի թվերն ու արդյունքները վկայում են փոխադարձ վստահության աճի մասին, իսկ ԱՊՀ-ի, արաբական աշխարհի, Հնդկաստանի, Չինաստանի, ԵԱՏՄ-ի,  ASEAN-ի և Լատինական Ամերիկայի ներկայացուցիչների կանոնավոր մասնակցությունը ստեղծում է միջոցառման ամենախոր ներուժը՝ ուղղված ավելի արդար և վստահելի ապագային։

Աղվան Պողոսյան

Քաղաքագետ, ՌԴ ՈՒՊՆՏՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի հանրային կառավարման մագիստրոս,ՍՊՄՏՖ մասնակից

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում