Միջազգային առևտրային միջանցքների համար կոշտ աշխարհաքաղաքական պայքարի ազդարար՝ արտատարածաշրջանային լուրջ խաղացողների ներգրավմամբ. «Փաստ»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ![Միջազգային առևտրային միջանցքների համար կոշտ աշխարհաքաղաքական պայքարի ազդարար՝ արտատարածաշրջանային լուրջ խաղացողների ներգրավմամբ. «Փաստ»](/timthumb.php?src=disc/10-07-24/42b6cd0dd7295367b92c8718eca4878f.jpg&w=780)
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
svpressa.ru-ն «ԱՄՆ-ը մոտենում է Կենտրոնական Ասիային. ինչո՞ւ է արտերկրից «միջանցքային» գնացել Բաքու» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով օգնական Ջեյմս Օ’Բրայենը հերթական անգամ այցելել է Բաքու և բանակցություններ վարել հանրապետության ղեկավարության հետ։ Նախկինում նա նմանատիպ այցով եղել էր նաև Հայաստանում ու հանդիպել Նիկոլ Փաշինյանի և Արարատ Միրզոյանի հետ։ Ամերիկացիների մաքոքային դիվանագիտության պաշտոնական պատճառը ադրբեջանա-հայկական հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված Միացյալ Նահանգների միակողմանիորեն հայտարարված միջնորդական առաքելությունն է։
Իսկ իրականում Օ’Բրայենը ներկայացրել է Վաշինգտոնի նոր նախաձեռնությունը, այն է՝ վերակազմավորել աշխարհաքաղաքական տարածքը ոչ միայն Անդրկովկասում, այլ նաև Կենտրոնական Ասիայում: Բաքվում մամուլի ասուլիսում նա կրկնել է այն, ինչ նախկինում քննարկվել էր ԱՄՆ Կոնգրեսում լսումների ժամանակ: «Մենք շատ պարզ ենք նախագահ Ալիևի հետ, եկել է խաղաղություն հաստատելու ժամանակը։ Եվ դա ոչ միայն Ադրբեջանի, այլ նաև ողջ տարածաշրջանի ու Կենտրոնական Ասիայի խնդիրն է։ Այդ բոլոր երկրները ներկայում արտահանում են միայն Չինաստանի կամ Ռուսաստանի տարածքով, և որպեսզի նրանք այլ ելք ունենան, պետք է աշխատեն Ադրբեջանով։ Մի երթուղին անցնում է Վրաստանով դեպի Սև ծով, բայց մյուսը՝ պոտենցիալ առումով շատ ավելի մեծ երթևեկությամբ երթուղին, կանցնի Ադրբեջանի, Հայաստանի և Թուրքիայի տարածքներով»,- հայտարարել է Օ’Բրայենը:
Այստեղ խոսքը, ավելի կոնկրետ ասած, «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին է։ Այն Հայաստանի տարածքով անցնում է դեպի Նախիջևան և Թուրքիա, այսինքն՝ տեղավորվում է Անդրկասպյան միջազգային տրանսպորտային երթուղու մեջ, որը հայտնի է նաև «Միջին միջանցք» անունով, և որն անցնում է Չինաստանով, Ղազախստանով, Կասպից ծովով, Ադրբեջանով, Վրաստանով ու նրա սահմաններից դուրս, և ունի վերջնակետ եվրոպական երկրներում։ Բայց այստեղ անմիջապես առաջանում է աշխարհաքաղաքական սուր ինտրիգ։ Փաստն այն է, որ Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմում հաղթանակից հետո Իլհամ Ալիևը ակտիվորեն լոբբինգ է իրականացնում, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքի» համար և նույնիսկ սկսել է տրանսպորտային հաղորդակցությունները հասցնել Հայաստանի հետ սահմանին։
Բայց Երևանը չի ընդունում Բաքվի առաջարկը, առաջ դրան դեմ էր նաև Վաշինգտոնը։ Նախկինում ԱՄՆ-ը նաև չի աջակցել Բաքու-ԹբիլիսիԿարս երկաթուղու կամ Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղի կառուցմանը։ Եվ հանկարծ նման շրջադարձ: Ինչպես գրում են փորձագետները, «ԱՄՆ-ը սկսել է շտապեցնել Հայաստանին և Ադրբեջանին այդ հարցը լուծելու համար»՝ դա կապելով կողմերի միջև արագացված խաղաղության հասնելու հնարավորության հետ։ Միևնույն ժամանակ, Բաքուն ուշադրություն է հրավիրել նաև այն փաստի վրա, որ հունիսի 12-ին Եվրահանձնաժողովը և Ղազախստանը համատեղ Աստանայում բացել են Անդրկասպյան տրանսպորտային միջանցքի համակարգող պլատֆորմը, որը նպատակ ունի Ռուսաստանը շրջանցող «Միջին միջանցքը» «արդյունավետ, մրցակցային և կայուն առևտրային երթուղի» դարձնել:
Արևմտյան փորձագետները Ղազախստանն են նշում որպես Ասիայի և Եվրոպայի միջև կապող օղակ՝ կապելով այն Ադրբեջանի տարանցիկ գործառույթի հետ։ Հենց Ղազախստան-Ադրբեջան կապն է հանդիսանում «Միջին միջանցքի» մերձկասպյան հատվածի իրագործելիության բանալին (տարեկան ավելի քան 1 միլիոն կոնտեյներ է Ադրբեջանի տարածքով տեղափոխվում Վրաստան): Հիմա ԱՄՆ-ն է փորձում խաղի մեջ մտնել։
Նրանք փորձում են ապահովել այն, որ Կենտրոնական Ասիայից ապրանքների արտահանումը ոչ թե Ռուսաստանով ու Չինաստանով լինի, այլ այլընտրանքային ուղիներով։ Եվ դա այն դեպքում, երբ Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի երկրներն իրենց ապրանքներն արտահանում են հիմնականում Չինաստան և Ռուսաստան, այլ ոչ թե այլ երկրներ։ Իսկ «Միջին միջանցքն» ինքնին մեծապես նախատեսված է Չինաստանի և Եվրոպայի միջև առևտրային հարաբերությունների համար։ Այս ամենը ի՞նչ կապ ունի ԱՄՆ-ի հետ։ Առաջին հերթին՝ նրանք մտադիր են խախտել ուժերի հավասարակշռությունը Ռուսաստանի և Չինաստանի միջև Կենտրոնական Ասիայում։ Երկրորդ հերթին՝ արգելափակել չինական նախագիծը և «Միջին միջանցքով» արտահանել միայն բնական պաշարներ Կենտրոնական Ասիայից։
Կենտրոնական Ասիայի հետ Վաշինգտոնի առևտրի ծավալը ներկայում փոքր է, բայց եթե այս նախագիծն աշխատի, ապա ԱՄՆ-ի և այդ տարածաշրջանի միջև առևտրաշրջանառությունը կավելանա, ինչպես նաև կաճի Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի միջև երթուղային ինտեգրման կարևորությունը: Հետևաբար, Օ’Բրայենի առաքելությունն Անդրկովկասում կարող է դառնալ միջազգային առևտրային միջանցքների համար կոշտ աշխարհաքաղաքական պայքարի ազդարար՝ արտատարածաշրջանային լուրջ խաղացողների ներգրավմամբ։ Բացի այդ, Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների պատճառով Չինաստանի համար արդեն գնալով դժվարանում է Ռուսաստանով ապրանքներ տեղափոխել դեպի Եվրոպա, և նա ստիպված է դիվերսիֆիկացնել ռիսկերը։
Բայց կարելի է կանխատեսել, որ դա անելը Անդրկովկասով ևս հեռու է անվտանգ լինելուց: Ուստի, Չինաստանի համար խնդրահարույց է մնում Կասպից ծովով ուղիղ ճանապարհը դեպի Վրաստան կամ Թուրքիա, ապա և Եվրոպա։ Այսինքն, մրցակցությունը նույնիսկ Ռուսաստանին շրջանցող առևտրային միջանցքների միջև անխուսափելիորեն կմեծանա։ Իհարկե, «Միջին միջանցքի» ներուժի գիտակցումը կարող է փոխակերպել առևտուրն ամբողջ Եվրասիայում, բայց նաև խթանել մեծ ցնցումներ՝ հղի ռազմական սրացման բռնկումներով։ Հետևաբար, ամենայն հավանականությամբ, «Միջին միջանցքն» առայժմ կմնա ընդամենը տարածաշրջանային թղթային պլան, չնայած այն փոխկապակցված է չինական «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» ենթակառուցվածքային նախագծի տրանսպորտային ցանցի հետ։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
![](/timthumb.php?src=disc/08-09-24/623e5d80abde7ff8575496cc902c15bc.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/08-09-24/e6415e733c91f44f25f608e36e8fc901.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/08-09-24/f4831dda376750eeee565476002b68a4.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/665591f5c53cbbd613ed147cff39f4d4.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/b69f6b65a4d185440089bb0611c9fb6f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/58e749e290159f138c21863ba556c449.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/8cd2cbfbb406b6c931fd4594ebca92f8.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/20b37777377748e7f4a0f86d6ae13899.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/34fb8d4ed41f4c7b6ea74eb6d95c1854.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/77099503af1b028e608d0bb603901b9f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/feaf507807e28fdd77ce22eab6f472bd.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/f18aaedb626a61fdc2a10ec039dc599f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/f937649d1e25a761915f61a009521d74.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/64160931ac8a1de5786b6f3b4b0ce39d.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/2b486d0db268d801dfde1e97e8d1a847.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/53c7b52313a0978676b43b013ec6ff03.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/2e6ead499c598048a90f4ea2dff20731.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/3245c1e411392c4eece0078f294b8d65.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/192c6520a845248ab167072e231df9e9.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/82add76436f1d016b30c507084ee89bf.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/f32407fe85961f4ecfbf202da3f1a77e.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/21ef21b2cae2513f16195b5971739939.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/538a377f2e1a3c791ee66be49a480408.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/7fc757f8af95daac7f352a1d8cd29d74.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/2197972225a403e3ce73091418187081.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/d807c16164e90651a631fa41f3e7c610.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/54895fe65ad453d159196d1122de48ca.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/f77080299b7debc610ec263cd7fe38e8.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/9cfe8b155c78fbfd36e22b1ea7af282a.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/587c808fa277c6768ad15f5b05253907.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/3c65c2ad09ed2806656a67f3c97cea66.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/b9f6de5440afdcaf61181e2c9b18b990.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/5f884d418f7bf769bede3127e33aaab8.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/42b5fa49136f5da2abc8c4ed84996100.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/5690adb243eac008c7365f99bf081e8c.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/30262a59d5f14e9e9ddb28badc1722cf.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/98fcd54ff1c6a7a09afc774dfb394f9c.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/458f4bddbb1f99463b16a104b7950043.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/6058532c4ff22248b7190023387f1b5d.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/c84291d87f3677ef5744e962449a5e8d.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/dce255a70e4b5f82e62355785f5f1471.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/715fb75da4ba8715c0c935ca85078a64.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/bc595d7616936c14b6dbebf172e1ae64.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/b6ed6608ab832a8c276f193a96a4649f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/5b9738e5d590ddd5d21d17be8f6dde03.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/0479429c59b48de60430e49dabd76571.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/1465097cbf461b35b2209622c538beb8.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/3f312fb1c2573ea202699786a0771f1f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/06c22338800ced4831170e0d4d3cbcc4.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/30675d8cbdfbcef1b112091014408394.jpg&w=60&h=60)
![](banners/acba.gif)