«Մեր զբոսաշրջային արդյունքը, համեմատած երկու-երեք տարի առաջվա՝ մինչև «կովիդի» շրջանի հետ, առնվազն հիսուն տոկոսով թանկացել է». «Փաստ»
ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ![«Մեր զբոսաշրջային արդյունքը, համեմատած երկու-երեք տարի առաջվա՝ մինչև «կովիդի» շրջանի հետ, առնվազն հիսուն տոկոսով թանկացել է». «Փաստ»](/timthumb.php?src=disc/15-07-24/be7d888b917c9114be4183d38c24f7b1.jpg&w=780)
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Հայաստանը բոլոր ժամանակներում էլ հետաքրքիր երկիր է եղել զբոսաշրջիկների համար: Պատմամշակութային կոթողներ, հնադարյա մշակույթ, համեղ ուտելիք, ապահովության զգացողություն, հյուրասեր մարդիկ: Օրերս զբոսաշրջության կոմիտեի հրապարակած տվյալներից, սակայն, պարզ դարձավ, որ ունենք զբոսաշրջային այցերի թվի նվազում. 2024 թ.-ի հունիսի դրությամբ Հայաստան է այցելել 180 718 զբոսաշրջիկ, մինչդեռ 2023 թ. հունիսին այդ թիվը կազմել է 199 159։ 2024 թ. հունվար-հունիս ամիսներին դեպի Հայաստան առավել շատ զբոսաշրջային այցելություններ գրանցվել են Ռուսաստանից (41 տոկոս), Վրաստանից (13 տոկոս) և Իրանից (7 տոկոս): Ստացվում է, որ ունենք զբոսաշրջիկների թվի կրճատում: «Մինչև վիճակագրական պաշտոնական տվյալների հրապարակումը, նաև փորձագիտական գնահատականներով՝ ունենք նվազում: Առաջին եռամսյակում արդեն իսկ ունեինք 3-ից 3,5 տոկոս նվազում, կիսամյակի տվյալով՝ մոտավորապես 5 տոկոս, հնարավոր է մի փոքր ավելի նվազում ունենանք նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Տուրիզմի հայկական ֆեդերացիայի նախագահ Մեխակ Ապրեսյանը:
Նրա խոսքով, գործոնները մի քանիսն են: «Բայց ավելի շատ պայմանավորված է նրանով, որ մեզ մոտ իրեն զգալ է տալիս գների անհարկի բարձրացումը: Մեզ մոտ, ընդհանուր առմամբ, մոտ տասը տոկոս գնաճ կար: Այդ գնաճը կար աշխարհում էլ, մեզ մոտ էլ, ընդհանուր տնտեսության մեջ էլ: Դրան գումարվեց արտարժույթի նկատմամբ հայկական դրամի արժևորումը շուրջ 30 տոկոսի չափով: 10 տոկոս էլ այդ գնաճը կար: Նախորդ տարիներին ունեինք աճ, ճիշտ է, չնայած չէինք հասնում 2019 թ.-ի ցուցանիշին, բայց ամեն տարի կրկնակիից ավելի աճ էր լինում: 2023 թ.-ն իր ցուցանիշներով գերազանցեց 2019 թ.-ը: Դրանից ոգևորված՝ սկսեցին տարբեր ծառայությունների գներ թանկացնել: Սա և՛ պետական, և՛ մասնավոր սեկտորներին է վերաբերում՝ թանգարաններ, ճոպանուղի և այլն: Մտածեցին՝ թանկացնենք, միանգամից հարստանանք: Մասնավոր հատվածում՝ հատկապես հանրային սննդի ոլորտում թանկացումներ եղան, տրանսպորտային ծառայությունների գներն են բարձրացել:
Մեր զբոսաշրջային արդյունքը, համեմատած երկու-երեք տարի առաջվա՝ մինչև «կովիդի» շրջանի հետ, առնվազն հիսուն տոկոսով թանկացել է, եթե ոչ ավելի: Նախորդ երկու տարվա ընթացքում սրա բացասական ազդեցությունը չէր երևում, որովհետև զբոսաշրջիկները գալիս էին, գներից տեղյակ չէին և տեղում «հանդիպում» էին անընդհատ աճող գների: Սա իրեն սկսել է զգացնել, և, ինչպես տեսնում ենք, տարվա առաջին կիսամյակում ոչ թե աճ չունենք, այլ ունենք հինգ տոկոսի նվազում: 2021 թ.-ին 2020 թ.-ի նկատմամբ՝ 2,4 անգամ, 2022 թ.-ը 2021-ի նկատմամբ՝ ավելի քան 2 անգամ, 2023 թ.-ը 2022 թ.-ի նկատմամբ մոտավորապես 40 տոկոսի աճ ունեցանք՝ գերազանցելով 2019 թ.-ի ցուցանիշը»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Ապրեսյանն ընդգծում է՝ այսօր ևս մեկ կարևոր խնդրի ենք բախվում: «Նոր Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ են եղել, և կրկնապատկվելու են շրջանառության հարկի դրույքաչափերը, սա ազդելու է, օրինակ՝ այս հարկով հարկվող փոքր հյուրանոցների գների վրա: Տրանսպորտային ծառայությունների պարագայում նույնպես դրույքաչափերը մեծացել են: Սրանք նորից կհանգեցնեն թանկացման: Եթե այսպես շարունակենք, խնդիրներ կունենանք համաշխարհային շուկայում մեր դիրքերը պահպանելու հետ կապված:Սրա մասին պետք է շատ լուրջ մտածել, պետք է և՛ պետական, և՛ մասնավոր հատվածում խնդիրներին լուծումներ գտնել»,-հավելում է նա:
Ընդգծում է՝ իրենք մի նախագիծ են առաջարկել, որն իր հերթին ինչ-որ չափով կնպաստի գների աճի մեղմմանը: «Սա շատ կարևոր նախագիծ է, այն և՛ մեր մրցունակության, և՛ կազմակերպված տուրիզմի հարցն է լուծում, որը շատ կարևոր է և մեր տեղեկատվական, մշակութային անվտանգության, ընդհանրապես համաշխարհային շուկայում Հայաստանի մրցունակության հարցերն է լուծում, նաև հարկային բազայի ընդլայնման, տնտեսական աճի խթանման և այլն: Խոսքը ներգնա զբոսաշրջային փաթեթների իրացման նկատմամբ ավելացված արժեքի հարկի զրոյական դրույքաչափ կիրառելու մասին է: Այս նախագիծն արդեն շրջանառվում է: Շնորհակալ ենք էկոնոմիկայի նախարարությանը, կառավարությանը, որ ականջալուր եղան, նախագիծը դեռ շրջանառության մեջ է: Հուսանք՝ կառավարությունը դրան հավանություն կտա, կներկայացնի Ազգային ժողով, և այն կընդունվի: Սա, մի շարք կարևոր խնդիրներ լուծելուց բացի, կարծես թե, որոշակի չափով կնպաստի նաև մեր բարձրաձայնած խնդրի լուծմանը»,-ասում է Տուրիզմի հայկական ֆեդերացիայի նախագահը:
Հանգստի մեկնելու ժամանակ մեր քաղաքացիները շարունակում են նախապատվությունը տալ հարևան Վրաստանին, վերջին տարիներին նախընտրելի ուղղություններից է դարձել նաև Եգիպտոսը: Այս դեպքում ևս գործ ունե՞նք բարձր գների հետ: Ապրեսյանն ասում է՝ այս կարծիքի հետ մշտապես համաձայն չի եղել: «Մեզ մոտ ներքին տուրիզմը դեռ չի նվազել, դրա վիճակը վատ չէ: Արտագնա տուրիզմի պարագայում պետք է ասել, որ մարդիկ ցանկանում են արտերկիր մեկնել, նոր վայրերում լինել, դա ներքին տուրիզմի հաշվին չէ: Ծով չունենք, մինչդեռ մարդիկ ուզում են ծով գնալ, շրջագայել, ինչպես ասում են, մեկ կյանք են ապրում: Դրանում որևէ արտասովոր կամ վատ բան պետք չէ տեսնել»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Հայաստանում վերջին տարիներին տարաբնույթ փառատոններ են անցկացվում, որոնք յուրօրինակ գրավչություն են հաղորդում մեր երկրին, զբոսաշրջիկներին ևս անտարբեր չեն թողնում: Զուգահեռ ունենք, օրինակ՝ վանական համալիրներ, մշակութային կոթողներ, նույնիսկ մեզ՝ Հայաստանի քաղաքացիների համար չբացահայտված վայրեր: Ընդ որում՝ դրանք այցելելու համար պետք է բազմաթիվ խոչընդոտներ հաղթահարել՝ ճանապարհների անբարեկարգ լինելուց մինչև տեղանքի չիմացություն և այլն: Եվ պատահական չէ, որ երբեմն մեր երկրում գտնվող այս կամ այն կառույցի գոյությունն անակնկալ է անգամ մեզ համար: Ենթակառուցվածքները շարունակո՞ւմ են խնդիր մնալ:
«Միշտ ունեցել ենք ենթակառուցվածքների զարգացման խնդիր, դրանք զարգացել են, բայց նաև շարունակել ենք այդ խնդիրն ունենալ: Բնական է, այդպես էլ պետք է լինի: Պահանջարկը մեծանում է, զարգացում կա, իսկ պահանջարկը բավարարելու համար պետք է առաջարկը ձևավորենք, իսկ դա առանց ենթակառուցվածքների ընդլայնման, զարգացման հնարավոր չի լինում: Համեմատության կարգով եթե նայենք, տեսնում ենք, որ և՛ ճանապարհները, և՛ հյուրանոցային տնտեսությունը, և՛ ժամանցի վայրերը, և՛ մյուս ենթակառուցվածքներն աստիճանաբար զարգանում են, բայց դրա կարիքն էլ ավելի ունենք: Ձեր նշած վայրեր տանող, նաև համայնքային նշանակության ճանապարհները շարունակում են խնդիր մնալ: Տրանսպորտային ենթակառուցվածքի խնդիր ունենք, հատկապես Երևանից դեպի մարզեր, տրանսպորտային համակարգը կատարելագործելու խնդիր պետք է դնենք մեր առջև:
Ի՞նչ վատ կլինի, որ մետրոյի կայարան կամ երկաթգիծ լինի օդանավակայան հասնելու համար, նման բազմաթիվ հարցեր կան: Շատ կարևոր է Երևանը մարզերին կապող, միջմարզային տրանսպորտային համակարգի զարգացումը, որ կարողանանք զբոսաշրջության ապակենտրոնացումն ապահովել և մարզերը, գյուղական համայնքներն աշխուժացնել: Նոր վայրեր բացահայտելու հարցում բավականին ակտիվ են նաև տուրիստական գործակալությունները, բավականին ստեղծագործ են, և լավ կլինի, որ մեր քաղաքացիները դա գնահատեն և օգտվեն նրանց ծառայություններից: Թյուր կարծիք կա, որ եթե գործակալության միջոցով ես ինչ-որ վայր այցելում, ավելի թանկ է լինում արժեքը, բայց այդպես չէ: Ճիշտ աշխատող զբոսաշրջային օպերատորները, գործակալություններն այնպես են անում, որ քաղաքացին իրենց միջոցով կամ էլ միայնակ այդ վայրեր այցելելու պարագայում գնային առումով գրեթե նույն ծախսն է կատարում»,-եզրափակում է Մեխակ Ապրեսյանը:
ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
![](/timthumb.php?src=disc/08-09-24/623e5d80abde7ff8575496cc902c15bc.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/08-09-24/e6415e733c91f44f25f608e36e8fc901.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/08-09-24/f4831dda376750eeee565476002b68a4.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/665591f5c53cbbd613ed147cff39f4d4.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/b69f6b65a4d185440089bb0611c9fb6f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/58e749e290159f138c21863ba556c449.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/8cd2cbfbb406b6c931fd4594ebca92f8.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/20b37777377748e7f4a0f86d6ae13899.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/34fb8d4ed41f4c7b6ea74eb6d95c1854.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/77099503af1b028e608d0bb603901b9f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/feaf507807e28fdd77ce22eab6f472bd.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/f18aaedb626a61fdc2a10ec039dc599f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/f937649d1e25a761915f61a009521d74.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/64160931ac8a1de5786b6f3b4b0ce39d.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/2b486d0db268d801dfde1e97e8d1a847.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/53c7b52313a0978676b43b013ec6ff03.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/2e6ead499c598048a90f4ea2dff20731.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/3245c1e411392c4eece0078f294b8d65.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/192c6520a845248ab167072e231df9e9.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/82add76436f1d016b30c507084ee89bf.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/f32407fe85961f4ecfbf202da3f1a77e.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/21ef21b2cae2513f16195b5971739939.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/538a377f2e1a3c791ee66be49a480408.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/7fc757f8af95daac7f352a1d8cd29d74.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/2197972225a403e3ce73091418187081.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/d807c16164e90651a631fa41f3e7c610.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/54895fe65ad453d159196d1122de48ca.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/f77080299b7debc610ec263cd7fe38e8.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/9cfe8b155c78fbfd36e22b1ea7af282a.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/587c808fa277c6768ad15f5b05253907.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/3c65c2ad09ed2806656a67f3c97cea66.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/b9f6de5440afdcaf61181e2c9b18b990.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/5f884d418f7bf769bede3127e33aaab8.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/42b5fa49136f5da2abc8c4ed84996100.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/5690adb243eac008c7365f99bf081e8c.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/30262a59d5f14e9e9ddb28badc1722cf.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/98fcd54ff1c6a7a09afc774dfb394f9c.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/458f4bddbb1f99463b16a104b7950043.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/6058532c4ff22248b7190023387f1b5d.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/c84291d87f3677ef5744e962449a5e8d.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/dce255a70e4b5f82e62355785f5f1471.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/715fb75da4ba8715c0c935ca85078a64.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/bc595d7616936c14b6dbebf172e1ae64.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/b6ed6608ab832a8c276f193a96a4649f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/5b9738e5d590ddd5d21d17be8f6dde03.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/0479429c59b48de60430e49dabd76571.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/1465097cbf461b35b2209622c538beb8.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/3f312fb1c2573ea202699786a0771f1f.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/06c22338800ced4831170e0d4d3cbcc4.jpg&w=60&h=60)
![](/timthumb.php?src=disc/07-09-24/30675d8cbdfbcef1b112091014408394.jpg&w=60&h=60)
![](banners/acba.gif)