«Զանգեզուրի միջանցքը» հեչ, Սահմանադրության փոփոխությունը մեջ․ ե՞րբ կփոխեն Սահմանադրությունը

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Փոխադարձ համաձայնությամբ մենք որոշեցինք հանել «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին կետը խաղաղության համաձայնագրից և տեղափոխել քննարկումն ավելի ուշ փուլ։ Այս մասին ասել է Ադրբեջանի նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ Էլչին Ամիրբեգովը։ 

Ի՞նչ է սա նշանակում, արդյոք այն, որ եթե «Զանգեզուրի միջանցքի» հետ կապված կետը հանվում է մշակվող խաղաղության համաձայնագրից, ապա ոչինչ չի խանգարում այն ստորագրել, իհարկե, եթե ՀՀ-ն Սահմանադրությունը փոխի: Ինչո՞վ է պայմանավորված Ադրբեջանի տրամադրության փոփոխությունը․ այս և այլ հարցերի շուրջ MediaHub-ը զրուցեց քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանի հետ։

«Այս հայտարարությունը նրա մասին է, որ, փաստորեն, երկու կողմերը բանակցություններ «Զանգեզուրի միջանցքի» վերաբերյալ տարել են, և եթե այստեղ նշվում է, որ փոխադարձ համաձայնության են եկել՝ հարցը թողնել ապագային, ապա Հիքմեթ Հաջիևն էլ էր ասում, որ որոշ հարցեր կարող են կողմերը քննարկել այն բանից հետո, երբ նախնական համաձայնության վերաբերյալ փաստաթուղթը ստորագրեն։ Այս ամենը ֆիքսում է այն պահը, որ հարցը օրակարգում է»,- ասաց Մաթևոսյանը։

Ինչ վերաբերում է Սահմանադրության փոփոխությանը, արդյո՞ք Հայաստանը դրան կգնա, Մաթևոսյանը հարցադրում հնչեցրեց՝ Արցախը կարելի է հանձնել, բայց Սահմանադրությունը չի՞ կարելի փոխել։

Ըստ քաղաքագետի՝ Սահմանադրությունը կարող են փոխել նույնիսկ ոչ հանրաքվեով, «և դրա փորձը մենք ունենք՝ հանրաքվե հայտարարեցին, հետո ի հայտ եկավ COVID–ը և որպես, այսպես ասած, միջանկյալ լուծում որոշեցին սահմանադրական փոփոխություններն անցկացնել ԱԺ-ում իրենց մեծամասնության շնորհիվ»։ 

«Արցախը հանձնելուց հետո մտածել, թե Հայաստանի իշխանությունների համար ինչ–որ «կարմիր գիծ կա», կամ Արցախը կարելի էր հանձնել, բայց չի կարելի փոխել Սահմանադրությունը, ինքնախաբեություն է»,- շեշտեց նա։

«Ադրբեջանի պաշտոնյաներն ասել են, որ քանի դեռ կան չլուծված խնդիրներ, կարող է մի  փաստաթուղթ ստորագրվել, որը ոչ թե «խաղաղության պայմանագիր» կլինի, այլ կլինի ինչ–որ մի փաստաթուղթ, որը ֆիքսում է սկզբունքները, որոնց հիման վրա պետք է ստորագրվի այդ «խաղաղության պայմանագիր» կոչվածը։ Խնդիրն այն է, որ «խաղաղության պայմանագիրը» Հայաստանում ներկայացնում են, որ դա անվտանգության ֆունդամենտալ երաշխիքն է, այսինքն՝ կլինի «խաղաղության պայմանագիր», Ադրբեջանը չի հարձակվի: Իսկ Ադրբեջանում «խաղաղության պայմանագիրը» այդպես չեն դիտարկում, իրենք տեսնում են, որ չկա ռազմաքաղաքական բալանս Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև, «խաղաղության պայմանագիրը» իրենց համար անհրաժեշտ կլիներ, եթե իրենք դիտարկեին այն, որպես իրենց համար ապահովագրություն, որ ՀՀ-ն, օրինակ, չի վերանայի 2020թ․ պատերազմի արդյունքները»,– նշեց քաղաքագետը։

Նա հավելեց, որ քանի որ բալանսը խախտված է, իրենք «խաղաղության պայմանագիրը» չեն դիտարկում որպես կարևոր գործիք իրենց ազգային անվտանգությունն ապահովելու համար։ 

Հարցին, թե հարևան Իրանը նույնպես շատ ուշադիր է հետևում է այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» հետ կապված քննարկումներին, արդյո՞ք Իրանը կգնա ինչ–որ քայլի այս հարցը լուծելու համար, Մաթևոսյանը պատասխանեց, որ Իրանը շատ կոշտ ձևակերպում է, որ իրենց համար անընդունելի է «Զանգեզուրի միջանցք» ասվածը, բայց մյուս կողմից էլ մինչ այս պահը հստակ գնահատական Իրանի գործընկերներից չենք լսել, ու թե ի՞նչ կանեն, եթե իրենց այդ «կարմիր գիծը» հատվի, հայտարարություն կանե՞ն կամ այլ բան՝ սա ֆունդամենտալ հարց է, որից շատ բան է կախված Հայաստանի համար։ 

«Իրանի կողմից հստակություն այս մասով չկա, բայց «Զանգեզուրի միջանցք» ասվածը, այդ ծրագիրը ուղղված է Ռուսաստանի, Իրանի, Չինաստանի դեմ ու դրա մասին վերջերս ասել է Ջեյմս Օ՛Բրայենը լսումներից մեկի ժամանակ, որ դա կոմունիկացիա է, որը Կենտրոնական Ասիայի երկրները կապելու է համաշխարհային շուկայի հետ, և այդ կոմունիկացիան պետք է անցնի այնպես, որ չլինի Ռուսաստանի և Չինաստանի վերահսկողության տակ։ Եթե, օրինակ, Իրանում կարծում են, որ ի տարբերություն ՌԴ–ի ունեն լավ հարաբերություններ Հայաստանի իշխաննությունների հետ, ու Հայաստանի իշխաննությունները խոսք են տալիս, որ միջանցքն ուղղված չի լինելու իրենց դեմ, ապա Փաշինյանն Իրանին գցելու է նույն ձև, ինչպես գցեց Ռուսաստանին»,– եզրափակեց Մաթևոսյանը։