Ո՞րն է օճառի հայրենիքը, ինչպե՞ս է այն պատրաստվում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ե՞րբ է առաջացել օճառը: Վարկածներից մեկի համաձայն, առաջին օճառը պատրաստվել է Շումերում մ.թ.ա . 4-3-րդ դարերում։ Դրա ապացույցն է համարվում հայտնաբերված գրությունը՝ թվագրված մ.թ.ա. 2500 թվականով, որը նկարագրում է մի բաղադրատոմս, որը շատ նման է օճառ պատրաստելուն. փայտի մոխիրը խառնում են ջրի հետ և եռացնում, իսկ հետո ճարպ հալեցնում դրա մեջ։ Բայց շումերական այդ գրությունը հստակ չի նշում, թե ինչպես է օգտագործվել ստացվող նյութը: Մեկ այլ վարկածի համաձայն, օճառը գալիս է Հին Եգիպտոսից և 6 հազար տարեկան է։ Այստեղ ևս ապացույցներ կան, քանի որ հայտնաբերվել են հին պապիրուսներ, որտեղ հատուկ նշված է, թե ինչից է պատրաստված օճառը։ Հին Եգիպտոսում օճառը պատրաստվում էր բուսական և կենդանական ճարպերից, որոնք տաքացվում էին սոդայի և ալկալիական աղերի միջոցով։ Սակայն, եթե ելնենք իրական փաստերից, ապա Հին Հռոմը պետք է համարել այն վայրը, որտեղ հայտնվել է առաջին օճառը։ Ըստ լեգենդի, այն կոչվում էր «sapo»։

Բանն այն է, որ Հին Հռոմում կար Սապո լեռը, որտեղ զոհաբերություններ էին անում։ Կենդանիների մսի այրման ընթացքում ճարպը խառնվում էր կրակի մոխրի հետ։ Անձրևներից հետո այդ հեղուկը հոսում էր Տիբեր գետը։ Բնակիչները, ովքեր լվանում էին իրենց հագուստը դրա մեջ, նկատել էին, որ լվացման գործընթացը շատ ավելի հեշտ է դարձել։ Արդյունքում, «sapo», այսինքն՝ սապոն բառն ինքնին գալիս է սարի անունից: Հատկանշական է, որ նաև պատմաբան Պլինիոս Ավագն է գրել Հռոմում օճառ պատրաստելու մասին։ Բացի դա, Պոմպեյի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են տարածքներ, որոնցում իրականացվել է օճառի պատրաստման գործընթացը։ Բայց այն ժամանակներում այդ խառնուրդն օգտագործվում էր միայն լվացքի համար։ Միայն երկրորդ դարում է բժիշկ Գալեոնը հայտնաբերել, որ օճառը կարող է օգտագործվել ոչ միայն որպես լվացքի միջոց, այլ նաև որպես անձնական հիգիենայի միջոց:

Որոշ ժամանակ անց էլ Հռոմում ի հայտ է եկել նոր մասնագիտություն՝ «սապոնարիուս», այսինքն՝ օճառագործ։ Հենց Հին Հռոմից էլ օճառագործությունը հետագայում տարածվել է ամբողջ աշխարհով մեկ: Ներկայում օճառի բազմաթիվ տեսակներ կան: Պինդ օճառը օգտագործվում է հագուստը լվանալու ժամանակ և ունի մեծ խտություն։ Այն կարող է բուրավետ լինել, բայց ավելի հաճախ ունենում է իր յուրահատուկ, ոչ առանձնապես հաճելի հոտը։ Այդ տեսակի օճառը հիանալի մաքրող հատկություն ունի և լավ փրփրում է նույնիսկ սենյակային ջերմաստիճանի ջրում: Սրանք հայտնի են նաև որպես «տնտեսական» օճառներ: Միջին կարծրության օճառը և հեղուկ օճառը օգտագործվում է ձեռքերի լվացման նպատակով: Այն պետք է ունենա հաճելի հոտ և գույն, ինչպես նաև չունենա ալերգիկ կամ չորացնող ազդեցություն մաշկի վրա։

Օճառի այլ տարատեսակներ ևս կան, որոնցից առավել հաճախ օգտագործվողը բժշկական օճառն է։ Այն պարունակում է տարբեր ախտահանիչներ և բուժիչ նյութեր՝ ծծումբ, խեժ, իխտիոլ և այլն։ Բացի նշված տեսակները, կան տարբեր արտադրական ոլորտներում օգտագործվող օճառների տեսակներ, որոնք չեն կիրառվում առօրյա կյանքում։ Ներկայում օճառի արտադրությունը հիմնված է ալկալիներով ճարպերի հիդրոլիզի վրա, որի արդյունքում առաջանում են սպիրտներ և ալկալիական մետաղների աղեր։ Այն պատրաստելու համար տաքացված ճարպերը սապոնացվում են նատրիումի հիդրօքսիդով հատուկ մարսիչներում։ Մարսիչներում ռեակցիայի արդյունքում առաջանում է միատարր մածուցիկ հեղուկ՝ կազմված օճառի սոսինձից ու գլիցերինից, որը սառչելիս թանձրանում է։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում