Թրամփի դիրքորոշումը, ինչպես նաև նրա կադրային որոշումները կարող են խնդիրներ ստեղծել Բաքվի համար. «Փաստ»

eurosianet.org-ը «Թրամփը կարող է Կովկասի երկրներին անակնկալներ մատուցել» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ԱՄՆ նախագահական ընտրություններից ստացավ այն, ինչ ցանկանում էր՝ Դոնալդ Թրամփը վերադառնում է Սպիտակ տուն։ Ընդհանուր առմամբ, ակնկալվում է, որ Թրամփի նոր վարչակազմն ավելի քիչ ուշադրություն կդարձնի ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության այնպիսի ուղենիշներին, ինչպիսիք են ժողովրդավարական սկզբունքների և մարդու իրավունքների հարգումը: Դա ողջունելի նորություն է ավտորիտար առաջնորդների, այդ թվում՝ Ալիևի, ինչպես նաև Վրաստանի իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցության համար, որը վերջին տարիներին ոչ լիբերալ քաղաքականություն է վարում:

 

Նոյեմբերի 5-ին կայանալիք ԱՄՆ նախագահական ընտրություններից առաջ Ալիևը Թրամփի առաջին ժամկետն անվանել էր ԱՄՆ-ի և Ադրբեջանի միջև «շատ արդյունավետ համագործակցության» շրջան։ Հիմա նա հույս է հայտնել, որ ջերմ հարաբերությունները կշարունակվեն Թրամփի երկրորդ նախագահության ընթացքում և ողջունելի հանգստություն կբերեն Բաքվին՝ Բայդենի վարչակազմի հետ չորս տարի տևած խոսակցական պատերազմներից հետո՝ կապված Ադրբեջանում մարդու իրավունքների պաշտպանության վիճակի հետ: «Այս անգամ Միացյալ Նահանգները կգլխավորի ավելի փորձառու և ուժեղ Թրամփը։ Դա թույլ կտա նրան իրականացնել «Ամերիկան կրկին մեծ դարձնենք» կարգախոսը», - նշվել է Բաքվի կառավարամետ լրատվական գործակալության խմբագրականում:

 

Սակայն որոշ հարցերում Թրամփի դիրքորոշումը, ինչպես նաև նրա կադրային որոշումները կարող են խնդիրներ ստեղծել Բաքվի համար։ Սկսենք նրանից, որ, ըստ փորձագետների, Կովկասի աշխարհաքաղաքական իրավիճակը դժվար թե հետաքրքրի Թրամփին, և նա, ամենայն հավանականությամբ, ԱՄՆ քաղաքական կուրսի ձևավորման պատասխանատվությունը կփոխանցի իր ենթականերին։ Այդ պատճառով Բաքվում անհանգստություն են առաջացնում լայնորեն շրջանառվող լուրերը, թե Թրամփը մտադիր է Ֆլորիդայի սենատոր Մարկո Ռուբիոյին առաջադրել պետքարտուղարի պաշտոնում։ Ռուբիոն, որը հայտնի է արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ իր միջամտողական հայացքներով, անկեղծորեն է արտահայտվել Ադրբեջանում մարդու իրավունքների վիճակի և ղարաբաղցի հայերի նկատմամբ վերաբերմունքի մասին:

 

2023 թվականի հունիսին նա համահեղինակել էր օրինագիծ, որը դատապարտում էր Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի շրջափակումը և պատժամիջոցներ սահմանում այդ երկրի նկատմամբ։ Նա նաև բացահայտ քննադատել է Ալիևի վարչակազմի կողմից քաղաքական հակառակորդների և այլախոհների նկատմամբ ճնշումները: Ռուբիոյի նշանակումը կարող է Բաքվում անհանգստություն առաջացնել, քանի որ տարածաշրջանի նկատմամբ ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունը հիմնվելու է հոկտեմբերին սոցցանցերում Թրամփի տված խոստման վրա, այն է՝ ուժեղ աջակցություն ցուցաբերել Հայաստանին հայ-ադրբեջանական խաղաղության գործընթացում: «Երբ ես դառնամ նախագահ, ես կսկսեմ պաշտպանել հալածվող քրիստոնյաներին, ես կաշխատեմ դադարեցնել բռնությունն ու էթնիկ զտումները, և մենք կվերականգնենք խաղաղությունը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև»,- գրել էր Թրամփը: Ադրբեջանցի մի շարք փորձագետներ վերաիմաստավորում են առաջիկա չորս տարին։

 

«Այս պահին դժվար է ասել, թե իրականում ինչ նշանակություն կունենա Թրամփի ընտրությունը Հարավային Կովկասի համար, քանի որ դեռ շատ անհասկանալի կետեր կան։ Շատ բան կախված կլինի նրանից, թե Թրամփի վարչակազմն ինչ առաջնահերթություն է տալիս տարածաշրջանին»,- իր X էջում գրել է բաքվաբնակ վերլուծաբան Շուջաթ Ահմեդզադեն։ Թբիլիսիում էլ, հավանաբար, հույս ունեն, որ Թրամփի վերադարձը կթուլացնի Արևմուտքի ճնշումը Թբիլիսիի վրա ժողովրդավարական բարեփոխումների տեսակետից: Այնուամենայնիվ, մի շարք տարածաշրջանային փորձագետներ նշում են, որ Թրամփի վերադարձը կարող է լուրջ բացասական տնտեսական հետևանքներ ունենալ «Վրացական երազանքի» և տարածաշրջանի այլ պետությունների համար։

 

Թրամփի և «Վրացական երազանքի» միջև գաղափարական մտերմությունը, հավանաբար, էական դեր չի խաղա տարածաշրջանի նկատմամբ նրա հետաքրքրության բացակայության պատճառով, կարծում է Նյու Յորքի քաղաքային համալսարանի համեմատական քաղաքականության պրոֆեսոր Ջուլի Ջորջը: «Կարծում եմ, որ Թրամփի վարչակազմը ակտիվ գործողություններ չի ձեռնարկի Կովկասի հետ կապված, հատկապես ժողովրդավարության և տնտեսական աջակցության խթանման հարցերում»,- ասել է նա։ Վրաստանը տարածաշրջանում ԱՄՆ-ից օգնություն ստացողներից մեկն է, օրինակ՝ 2023 թվականին այդ երկրին տրվել է ավելի քան 150 միլիոն դոլար։ Թրամփն ակնարկել է այն ծրագրերի ֆինանսավորումը կրճատելու մասին, որոնք հստակ և ուղղակիորեն օգուտ չեն բերում Միացյալ Նահանգներին: «Թրամփի ընտրությունը հնարավոր է դարձել բնակչության տարբեր շերտերի ձայների շնորհիվ, այդ շերտերից մեկն ունի մեկուսացման տրամադրություններ և շահագրգռված չէ այլ երկրների զարգացման վրա գումարներ ծախսելու հարցում, - բացատրել է Ջորջը,առաջնորդների նոր սերունդը հակված չէ խստորեն հավատարիմ մնալ սառը պատերազմի դաշինքներին և հիերարխիկ կառույցներին և ավելի քիչ զգայուն է ռուսական իմպերիալիզմի նկատմամբ»:

 

Թրամփի նախագահությունը կարող է նաև այլ տեսակի անակնկալ մատուցել «Վրացական երազանքին»: Մասնավորապես, Թրամփը երկարաժամկետ հարաբերություններ ունի վրացական ընդդիմության առաջնորդ և նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլիի հետ։ Հարցերը, որոնք կծագեն Թրամփի երկրորդ նախագահական ժամկետում, արդեն ճշգրտումներ են մտցնում Կովկասում աշխարհաքաղաքական հաշվարկներում, ասել է Բաքվից փորձագետ Շուջաթ Ահմեդզադեն։ «Ավելի փոքր երկրները, ինչպիսիք են Հայաստանը, Ադրբեջանը և Վրաստանը, հնարավոր է, որ ստիպված լինեն արագացնել իրենց ջանքերը այլ մեծ տերությունների, այդ թվում՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ հարաբերությունները վերանայելու հարցում», - գրել է նա։

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում