Երևան, 17.Մարտ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Գիտնականները 60 տարի առաջ կորցրած համակարգչային ծածկագրից վերակենդանացրել են աշխարհի առաջին չաթբոտը

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Գիտնականները վերականգնել են աշխարհի առաջին չաթ-բոտը` ELIZA-ն, վաղուց մոռացված համակարգչային կոդից, և այն դեռ լավ է աշխատում, հաղորդում է Live Science-ը:

Օգտագործելով MIT-ի արխիվների փոշոտ տպագրությունները՝ այս «ծրագրային հնագետները» հայտնաբերել են հնացած ծածկագիրը, որը կորել էր 60 տարի և այն կյանքի կոչել:

ELIZA-ն մշակվել է 1960-ականներին MIT-ի պրոֆեսոր Ջոզեֆ Վեյզենբաումի կողմից և անվանվել է Էլիզա Դուլիթլի անունով՝ Պիգմալիոն պիեսի գլխավոր հերոսուհու։

Որպես լեզվական մոդել, որի հետ օգտատերը կարող էր փոխազդել, ELIZA-ն զգալի ազդեցություն ունեցավ ժամանակակից արհեստական ​​ինտելեկտի (AI) վրա, գրում են հետազոտողները arXiv նախնական տպագրության տվյալների բազայում հրապարակված հոդվածում:

ELIZA-ի համար գրված DOCTOR սցենարը ծրագրավորվել էր հարցերին պատասխանելու համար, ինչպես հոգեթերապևտը:

ELIZA չաթբոտը կյանքի կոչելը դժվար էր: Այն պահանջում էր մաքրել և կարգաբերել կոդը, ինչպես նաև ստեղծել էմուլյատոր, որը մոտ էր 1960-ականներին ELIZA-ի համակարգչին: Վերակառուցելով կոդը՝ հետազոտողների թիմը դեկտեմբերի 21-ին 60 տարվա մեջ առաջին անգամ գործարկեց ELIZA-ն:

«Դա գործի դնելով՝ մենք ցույց տվեցինք, որ սա իսկապես ELIZA-ի իրական գծի մի մասն է, և որ այն ոչ միայն աշխատում է, այլև շատ լավ է աշխատում», - ասում է հետազոտության համահեղինակ Ջեֆ Շրագերը:

Սակայն գիտնականների թիմը կոդի մեջ նաև սխալ է հայտնաբերել, որը նրանք որոշել են չշտկել: «Դա կկործանի արտեֆակտի իսկությունը», - բացատրեց Շրագերը, «կարծես մենք ուղղեցինք բնօրինակ Մոնա Լիզայի սխալը»: Ծրագիրը խափանում է, եթե օգտատերը մուտքագրի այնպիսի թիվ, ինչպիսին է «Այսօր դուք ունեք 999», գրում են հետազոտության հեղինակները։

«Չնայած ELIZA-ն ընկալվում էր որպես մարդ-համակարգիչ հաղորդակցության հետազոտական ​​հարթակ, այն ժամանակ այն այնքան նոր էր, որ նրա «չաթբոտի» բնույթը գերակայում էր իր հետազոտական ​​նպատակներից», - ասում է Շրագերը:

 Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Մեկնարկել է «Dilijan Eye» համալիրի շինարարությունըԲարի գալուստ կլիմայական գարուն. Սուրենյանը մանրամասներ է հայտնել առաջիկայում սպասվող եղանակիցԽաղաղության գործընթացի փորձություն. արդյո՞ք Իրանում պատերազմը սպառնում է TRIPP -ին. «ՓաստՍեյրան Օհանյանի կինը դատի է տվել Հանրային հեռուստաընկերությանը 53-ամյա կինը ծննդաբերելիս մահացել է Ինչպես է ԱՄՆ-ը գնում Մոսկվայի դաշնակիցներին. «Փաստ»Նախկին ամուսնու կողակիցը երեխայի մոր ընկերուհին է, նա՞ է ծեծել երեխային․ նոր մանրամասներ ահասարսուռ դեպքից. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Երկրի քաղաքական կյանքը չպետք է վերածվի աշխարհքաղաքական դիմակայության հարթակի. Գագիկ ԾառուկյանԻնչո՞ւ են այսօր Հայաստանի հարյուր հազարավոր թոշակառուներ իրենց հույսը կապում «Հայաքվեի» հետ. Հրայր ԿամենդատյանՈ՞ր տարիքից երեխաները կընդգրկվեն նախադպրոցական կրթության մեջ. Ժաննա Անդրեասյան«Խիստ ու սրտացավ հրամանատար էր, յուրաքանչյուր զինվորին իր երեխայի պես էր վերաբերվում». կապիտան Անդրանիկ Աղաջանյանն անմահացել է հոկտեմբերի 6-ին՝ «Չռիկներ» կոչվող տեղամասում, տուն «վերադարձել»... երկուսուկես ամիս անց. «Փաստ»Այն մասին, թե որոնք են Անկախության հռչակագրի չեղարկման իրական հետևանքները, և ինչու դա որևէ դեպքում չի կարելի թույլ տալ. Ա. ՉալաբյանՊայքարելու ենք հնարավոր ընտրակաշառքի և ընտրակեղծիքների դեմ. Աննա ԿոստանյանՎանաձորը 3 օր շարունակ հյուրընկալում էր «Մենք մասնակիցն ենք պատմության կերտմանը» խորագրով ֆոտոցուցահանդեսըԱՄՆ առևտրային պատժամիջոցները հարվածում են հնդկական արևային վահանակների արտադրողներին Նեխող ժողովրդավարական համակարգը և արտաքին պարտադրանքը. «Փաստ»TRIPP-ի շուրջ աճող ռիսկերը․ Հայաստանը կարող է հայտնվել մեծ ուժերի մրցակցության կիզակետում Երեխաների որոնողական աշխատանքները շարունակվում ենԱռողջապահական բարեփոխո՞ւմ, թե համակարգային քաոս․ մասնագետները ահազանգում են ոլորտում կուտակվող խնդիրների մասին Քարոզչական ու բացառապես «ներքին սպառման» զինացուցադրություն. «Փաստ»Ռուբլին էժանացել է․ փոխարժեքն՝ այսօր Ալիևի վարչակազմի գործողությունները՝ որպես տարածաշրջանային ապակայունացման գործոն. «Փաստ»Լույս չի լինելուՓաստորեն «ծրագիրը» դեռ կիսատ է մնացել. «Փաստ»«Խնդիրը միայն այն չէ, որ Նիկոլին փոխենք, խնդիրն այն է, որ դրանից հետո պետության կառավարման հստակ հայեցակարգ ունենանք». «Փաստ»Ինչո՞ւ է «Գորշ գայլերի» նշանը ասոցացվում քպականների ժեստերի հետ. «Փաստ»Փաշինյանի մարզային «շրջայցերն» անցնում են կիսադատարկ փողոցներում. «Փաստ»Երբ երեխաները դառնում են քարոզչության մաս. «անմեղ զրո՞ւյց», թե՞.... «Փաստ»Պակիստանը ռմբակոծել է Քաբուլի կենտրոնը Ղրիմում փլուզվել է հայկական եկեղեցու մի մասը. հարուցվել է քրեական գործ Իրանին մնացել է իր հրթիռային պաշարների 8%-ը. Թրամփ Հայաստանի խնդրանքով ԵՄ-ն կտեղակայի հիբրիդային արագ արձագանքման խումբ՝ ընտրություններից առաջ uպառնալիքներին հակազդելու համար․ Կայա Կալաս Չինաստանը և ԱՄՆ-ն բանակցություններ են վարել Մոջթաբա Խամենեին առողջ է. Իրանի ԱԳՆ Արդեն ընտրել եմ «Ռեալի» դեմ խաղի մեկնարկային կազմը․ Գվարդիոլա Արեգակի վրա արձանագրվել է հերթական խոշոր բռնկումը Ձյուն կտեղա՞․ առաջիկա օրերի եղանակային կանխատեսումը «Փաշինյանը Հայաստանի դեմ ցուցմունք է տալիս, որ կոնֆլիկտ է հրահրել». էդմոն Մարուքյան Հավատում եմ, որ մեր իմաստուն ժողովուրդը կատարելու է ճիշտ ընտրություն և մենք բոլորով միասին կառուցելու ենք մեր երազանքների ուժեղ Հայաստանը․ Հիշամ ԹամազյանՌուբեն Ռուբինյան, քեզ խելոք պահի, ջահել տղա ես․ սովորի՛ր լսել մեծերին, այ տղա․ Ալիկ ԱլեքսանյանՆորանկախ Հայաստանի առաջին եկեղեցին Տաշիր քաղաքի մայր եկեղեցին է, որի կառուցման մեկնարկը  Սամվել եւ Կարեն Կարապետյան եղբայրները տվեցին դեռ հեռավոր 90-ականներինԷմանուել Մակրոնի հետ զրույցում ընդգծեցի, որ Իրանը չի սկսել այս պшտերազմը․ մենք չենք զիջելու․ Փեզեշքիան Ինչպե՞ս կկատարվի բուժաշխատողների աշխատավարձի հաշվարկը. Ավանեսյանը ներկայացրել է մանրամասներ Ստեղծել ենք աշխատավարձի հաշվարկման հաշվիչ. Ավանեսյան Նախարարն ու Իրանի դեսպանն անդրադարձել են ՀՀ դպրոցներում որպես օտար լեզու պարսկերենի ուսուցմանը Հենրիխ Մխիթարյանը վնասվածք է ստացել Խոշոր ավտովթար է տեղի ունեցել Երևանում, 3 վիրավորներից մեկը անչափահաս է Բնակարանը միայն չորս պատ չէ․ այն արժանապատիվ կյանք էՆիկոլին մի ժամանակ չէի հավանում, հիմա հավանում եմ․ քաղաքացի«Նոան» հաղթել է «Շիրակին»՝ մոտենալով լավագույն քառյակին